شارانى الماتى قالاسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن «قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» كەاق ۇيىمداستىردى.
ٸس-شاراعا ساياساتتانۋشىلار, قازۇۋ-دىڭ پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرامى, ماگيسترانتتار, ۋنيۆەرسيتەت دوكتورانتتارى جەنە ققدي ساراپشىلارى قاتىستى.
ەكسپەرتتٸك كلۋب قاتىسۋشىلارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ سوڭعى جولداۋىندا ايتىلعان ساياسي رەفورمالار باعدارلاماسى بويىنشا ٶز پٸكٸرلەرٸن بٸلدٸرٸپ, قازاقستاندىق قوعامدى ساياسي ترانسفورماتسييالاۋعا باعىتتالعان بٸرٸنشٸ كەزەكتەگٸ شارالاردى اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق, ساراپشىلار بولاشاق رەفورمالاردىڭ پەرسپەكتيۆالارىن باعالاپ, ىقتيمال تەۋەكەلدەرگە تالداۋ جاسادى.
«قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» كەاق باسقارما تٶراعاسى قازبەك مايگەلدينوۆتىڭ مودەراتورلىعىمەن ٶتكەن شارادا ساياسي رەفورمالاردىڭ جاڭا باعدارلاماسى رەسپۋبليكا ٶمٸرٸنٸڭ بارلىق سالاسىنا سەرپٸن بەرەتٸن ماڭىزدى تاريحي كەزەڭ ەكەنٸ اتاپ ٶتٸلدٸ.
ٶز كەزەگٸندە ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ فيلوسوفييا جەنە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتٸنٸڭ دەكانى بەكجان مەيٸرباەۆ پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ جاعىمدى تۇستارىن اتاپ ٶتتٸ:
– سايلاۋ جٷيەسٸندە بولاتىن ٶزگەرٸستەر كريتەرييلەردەن باستاپ, كەز كەلگەن ادامنىڭ, تٸپتٸ ساياسي جٷيەگە قاتىسى جوق ازاماتتىڭ سايلاۋعا قاتىسۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. وتانىمىزدىڭ ەربٸر تۇرعىنى پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنٸن تٷسٸنۋٸ قاجەت. بۇل – ەلٸمٸزدٸڭ دامۋ بولاشاعى مەن جاڭا ساياسي باعىتىنىڭ كٶرٸنٸسٸ, – دەدٸ.
– مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ رەفەرەندۋم ينستيتۋتىن پايدالانۋدى قايتا باستاۋى ٶزٸ جٷرگٸزٸپ وتىرعان ساياسي باعىتتىڭ ماڭىزدى قۇرامداس بٶلٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ, سونداي-اق ەلدٸڭ ساياسي جٷيەسٸن تٷبەگەيلٸ رەفورمالاۋعا جەنە ازاماتتاردى مەملەكەتتٸك باسقارۋعا كەڭٸنەن تارتۋى ونىڭ ادالدىعىنىڭ كٶرٸنٸسٸ. جارييالانعان ساياسي رەفورمالاردىڭ مازمۇنى مەن سيپاتى, ونىڭ ٸشٸندە سۋپەرپرەزيدەنتتٸك باسقارۋ مودەلٸنەن شىعۋدى ەسكەرە وتىرىپ, ەلٸمٸزدٸڭ نەگٸزگٸ زاڭىنا ەنگٸزٸلگەن تيٸستٸ تٷزەتۋلەردٸ قازاقستاندىقتاردىڭ ەلەۋلٸ بٶلٸگٸ قولدايدى دەپ كٷتٸلۋدە. كونستيتۋتسييالىق رەفورمانى رەفەرەندۋم ارقىلى جٷزەگە اسىرۋ, شەت ەلدەردەگٸ جەنە حالىقارالىق ۇيىمدارداعى ساياسي توپتار مەن قالىڭ جۇرتشىلىق اراسىندا وڭ پٸكٸر تۋعىزۋى مٷمكٸن, – دەپ سەنٸمدٸ پٸكٸر بٸلدٸردٸ اندرەي چەبوتاريوۆ.
ساياساتتانۋشى دينا ايكەنوۆا ەلدٸڭ دامۋ باعىتىن ايقىنداۋ تۋرالى سٶز قوزعاپ, بۇل باعىتتا الدىمەن ساياسات, ودان كەيٸن ەكونوميكا ماڭىزدى ەكەنٸنە توقتالدى.
«ساياسات رەسۋرستاردى بٶلۋگە جاعداي جاسايدى, ول بەرٸن ەدٸل شەشۋگە جاۋاپ بەرەدٸ. ساياسي جٷيەنٸڭ ترانسفورماتسيياسىنا كەلەتٸن بولساق, مۇندا ەڭ باستىسى – ساياسي مٸنەز-قۇلىق نورمالارىن, قۇندىلىقتارىن, ٷلگٸلەرٸن ٶزگەرتۋ» دەدٸ ساياساتتانۋشى دينا ايكەنوۆا.
قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى قسزي باس ساراپشىسى, ساياساتتانۋشى ەدٸل كاۋكەنوۆ پرەزيدەنت جولداۋىندا ساياسي جٷيەنٸ جٷزەگە اسىرۋعا جەتەلەيتٸن رەفورمالاردىڭ ماڭىزدى باعىتى كٶرسەتٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ:
– قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جاسى مەن تەجٸريبەسٸ ونى ويدان شىعارىلعان پوپۋليزمنەن, جەكە ۇپاي جيناۋعا نەمەسە ٶزٸنە جاڭا بيلٸك تەتٸكتەرٸن قۇرۋعا دەگەن ۇمتىلىستان ساقتايدى. بۇل تۇرعىدا جەرگٸلٸكتٸ بيلٸكتٸڭ كٷشەيۋٸ, ولاردىڭ بيۋدجەتتەرٸ مەن ەركٸندٸككە يە بولۋى ٷلكەن رٶل اتقارادى. سونداي-اق, ٷلكەن ايماقتاردى بٶلۋ سالدارىنان بٸرقاتار ماڭىزدى ەلدٸ مەكەندەر تيٸستٸ نازاردان تىس قالىپ, قارجىلاندىرۋسىز قالدى. قورىتىندى ماقسات – «قاڭتار قاسٸرەتٸ» ەندٸ قايتالانبايتىن تۇراقتى جەنە ەدٸل مەملەكەتتٸك جٷيەنٸ قۇرۋ, – دەدٸ ساياساتتانۋشى ەدٸل كاۋكەنوۆ.
جيىنعا قاتىسۋشىلار ەلٸمٸزدەگٸ قوعامدىق-ساياسي احۋالدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ بويىنشا پٸكٸر بٸلدٸرٸپ, قالىپتاسقان جاعدايعا ساراپتامالىق باعا بەردٸ جەنە ولاردى شەشۋدٸڭ نەگٸزگٸ تەسٸلدەرٸن قاراستىردى. بٸرلەسكەن تالقىلاۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتقانداردىڭ بارلىعى قاتىسىپ, سۇراق قويىپ, پٸكٸر الماستى.
ٸس-شارا بارىسىندا, قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى جەنە ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ ٶزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى.
