اقپان ايى باستالعالى نىعايۋمەن بولعان تەڭگە كەشەدەن باستاپ قايتا بوساڭسي باستايدى. 1 اقش دوللارىنىڭ قۇنى كەزٸندە پسيحولوگييالىق شەككە بالاعان 500 تەڭگەدەن دە تٶمەندەپ, ينفلياتسييا ەكپٸنٸن بەسەڭسٸتۋشٸ رٶلدٸ قولعا العان سەكٸلدٸ ەسەر بەرگەندەي بولىپ ەدٸ. جوق, بۇل ٷمٸت اقتالمايتىن سەكٸلدٸ. جالپى, ۆاليۋتالار باعامى الدا قالاي ويىسۋى مٷمكٸن? تەڭگەنٸڭ اقپان ايىنداعى نىعايۋى ۋاقىتشا كٶرٸنٸس پە ەلدە ونى ۇزاقمەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆاسىن بولجاۋعا بولادى ما? بۇل ساۋالدارعا Atlas Capital ساراپشىسى بوريس بويكونىڭ Forbes.kz دا جارييالانعان ساراپتاماسىندا جاۋاپ بەرٸلەدٸ, دەپ جازادى Dalanews.kz.
مۇناي باعاسى: قىسقا مەرزٸمدٸ تۇراقتىلىق
قاڭتاردىڭ ورتاسىنان باستاپ اقش-تا ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ ارتۋى جەنە وپەك+-قا امەريكالىق بيلٸك تاراپىنان قىسىمنىڭ كٷشەيۋٸنە بايلانىستى مۇناي باعاسى تٶمەندەپ كەلەدٸ. دەگەنمەن اقش-تىڭ ٶندٸرٸستٸ ەدەل-جەدەل ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ. EIA بولجامىنا سەيكەس, قازٸرگٸ تەۋلٸگٸنە ٶندٸرٸلٸپ جاتقان 13,3 ميلليون باررەل 2025 جىلى ورتاشا ەسەپپەن 13,6 ميلليون باررەلگە دەيٸن ٶسەدٸ, بۇل نەبەرٸ 2%-دىق ٶسٸمدٸ قۇرايدى. وپەك+ ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىنا دەيٸن ٶندٸرٸس كٶلەمٸنە قاتىستى شەكتەۋلەردٸ ساقتاپ, ودان كەيٸن ونى بٸرتٸندەپ ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
2025 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا Brent ماركالى مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸنٸڭ قۇنى 70-75 دوللار ارالىعىندا ساقتالادى دەپ بولجايمىز (12 اقپانداعى باعا — 76 دوللار). ٶندٸرٸستٸڭ ايتارلىقتاي ارتۋى قورلاردىڭ ٶسۋٸنە ەكەلٸپ, 2026 جىلعا قاراي بٸر باررەل مۇناي باعاسى 60 دوللارعا دەيٸن تٶمەندەۋٸنە تٷرتكٸ بولۋى مٷمكٸن. بٸراق قىسقا مەرزٸمدە مۇناي تاراپىنان تەڭگەنٸڭ باعامىنا ەلەۋلٸ ەسەر بايقالمايدى دەپ بولجانۋدا.
رۋبل: ۋكرايناداعى جاعداي بەيبٸت شەشٸلەدٸ دەگەن ٷمٸت
2024 جىلدىڭ باسىندا رۋبل نىعايىپ وتىردى. بۇعان رەسەيلٸك ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ۆاليۋتالىق تٷسٸمدٸ 2024 جىلدىڭ قاراشاسىندا ەنگٸزٸلگەن سانكتسييالاردان كەيٸن ەسەپ ايىرىسۋ قۇرىلىمىنا بەيٸمدەۋٸ ىقپال ەتتٸ. جەلتوقسان ايىندا دا رەسەيدٸڭ ٸرٸ ەكسپورتتاۋشىلارى ۆاليۋتانى ايىرباستاۋ كٶلەمٸن ەدەۋٸر ارتتىردى.
رۋبلدٸڭ ٶسٸمٸنە رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى قاقتىعىستىڭ بەيبٸت جولمەن رەتتەلۋ ىقتيمالدىلىعى تۋرالى بولجامدار دا قوسىمشا تٷرتكٸ بولدى. دەگەنمەن, قازٸرگٸ ۋاقىتتا اقش پەن رەسەي اراسىنداعى كەلٸسسٶزدەردٸڭ ناقتى كٷندەرٸ بەلگٸلەنبەگەن, سوداي-اق بٸتٸم شارتتارى دا تاراپتارمەن تولىقتاي كەلٸسٸلمەگەن.
ەگەر سوعىس ٸس-قيمىلىن توقتاتۋ تۋرالى كەلٸسٸم جاسالىپ, سانكتسييا قىسىمى بوساڭسي باستاسا,ينۆەستيتسييالار اعىنى, كاپيتالدىڭ رەسەيگە قايتا ورالۋى جەنە رەسەي ورتالىق بانكٸنٸڭ تارتىمدى پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەرٸ ارقىلى رۋبل ايتارلىقتاي نىعايۋى مٷمكٸن. بٸراق قازاقستاندا بۇل فاكتورلار سونشالىقتى ماڭىزدى رٶل اتقارمايتىندىقتان, تەڭگەنٸڭ رۋبلمەن ٷيلەسە نىعايۋى كٷتٸلمەيدٸ. ال ەگەر كەلٸسسٶزدەر مەرزٸمٸ سوزىلىپ كەتسە نەمەسە سەتسٸز اياقتالسا, رۋبل مەن تەڭگە دە قاتار ەلسٸرەۋٸ ىقتيمال.
تەڭگەگە سالىق اپتاسىنىڭ ەسەرٸ
قىسقا مەرزٸمدەگٸ باستى فاكتور — قازاقستانداعى الداعى سالىق اپتاسى. ەلٸمٸزدە 25 اقپانعا دەيٸن كومپانييالار پايدالى قازبالاردى پايدالانعانى ٷشٸن تٶلەمدەردٸ قوسا العاندا, 10-نان استام سالىق تٷرٸن تٶلەۋٸ كەرەك. سوڭعى 10 جىلداعى دەرەكتەر سالىق اپتاسىنا دەيٸن ەكٸ اپتا بۇرىن تەڭگە ورتا ەسەپپەن 2,4%-عا نىعاياتىنىن كٶرسەتەدٸ. ەگەر بۇل ٷردٸس قايتالانسا, 25 اقپانعا قاراي تەڭگە باعامى دوللارعا شاققاندا 485-490 تەڭگەگە دەيٸن نىعايۋى مٷمكٸن.
قورىتىندى: تەڭگەنٸڭ قازٸرگٸ نىعايۋ جاعدايى قانشاعا دەيٸن سوزىلۋى مٷمكٸن?
بٸزدٸڭ ويىمىزشا, تەڭگەنٸڭ دوللارعا شاققانداعى قازٸرگٸ باعامى ەلدەگٸ ەكونوميكالىق جاعدايعا قاراعاندا جوعارى باعالانىپ وتىر. ونىڭ نىعايۋى, نەگٸزٸنەن, سالىق اپتاسى, بيۋدجەت ترانسفەرتتەرٸ جەنە ەلەۋمەتتٸك شيلەنٸستٸڭ بەسەڭدەۋٸ سىندى تەحنيكالىق فاكتورلارمەن بايلانىستى.
ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا تەڭگە باعامىنىڭ قازٸرگٸ دەڭگەيدە ساقتالۋ ىقتيمالدىعى تٶمەن. ۋكرايناداعى قاقتىعىستى رەتتەۋ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى سوڭعى دەرەكتەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, بٸز تەڭگەنٸڭ دوللارعا شاققانداعى باعامىنا ەسەر ەتەتٸن نەگٸزگٸ فاكتورلاردىڭ ديناميكاسى مەن اۋقىمى بويىنشا ەرەكشەلەنەتٸن ٷش ستسەنارييدٸ ٶز نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.
USD/KZT باعامى بويىنشا بولجام:
بازالىق ستسەناريي
بۇل رەتتە رەسەي مەن ۋكراينا اراسىندا 2025 جىلدىڭ ٸٸٸ-توقسانىندا بٸتٸمگەرشٸلٸككە قول جەتكٸزٸلٸپ, ونىڭ ايماقتىڭ قارجى نارىقتارىنا ورتاشا تۇراقتاندىرۋ ەسەرٸ بولادى. وپەك+ سەۋٸر ايىنان باستاپ تەۋلٸگٸنە 130 مىڭ باررەلگە دەيٸن مۇناي ٶندٸرٸسٸن بٸرتٸندەپ ارتتىرادى, سونداي-اق اقش-تا جىل سوڭىنا قاراي مۇناي ٶندٸرٸسٸ تەۋلٸگٸنە 13,7 ملن باررەلگە دەيٸن جەتەدٸ. مۇنداي جاعدايدا تەڭگە ەكٸ كەزەڭدە نىعايۋى مٷمكٸن: الدىمەن اقپاندا, سودان كەيٸن تامىز-قىركٷيەك ايلارىندا, شامامەن 1 اقش دوللارى 485-490 تەڭگە بولادى. بٸراق 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي مۇناي نارىعىندا ۇسىنىستىڭ ارتۋىنا بايلانىستى باعام بٸرتٸندەپ 520 تەڭگەگە ورالۋى ىقتيمال.
وپتيميستٸك ستسەناريي
بۇل رەتتە قولايلى وقيعالار كٶرٸنٸس تابادى. مۇندايدا رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى بٸتٸم 2025 جىلدىڭ سەۋٸرٸندە بولىپ, ايماقتاعى ينۆەستيتسييالىق بەلسەندٸلٸك ارتادى. وپەك+ ٸٸ-توقساننىڭ سوڭىنا دەيٸن ٶندٸرٸسكە قويىلعان شەكتەۋلەردٸ ۇزارتادى, بۇل مۇناي باعاسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قولدايدى. مۇنداي جاعدايدا تەڭگە 2025 جىلدىڭ ەكٸنشٸ توقسانىندا ايتارلىقتاي نىعايىپ, 1 اقش دوللارى 465-470 تەڭگە بولۋى مٷمكٸن. دەگەنمەن, جىل سوڭىنا قاراي, تٸپتٸ وڭ فاكتورلار ساقتالسا دا, قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٸشكٸ جاعدايلارى مەن مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸنە بايلانىستى دوللارعا شاققانداعى ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامى 510-515 تەڭگەگە دەيٸن ەلسٸرەيدٸ دەپ كٷتٸلەدٸ.
نەگاتيۆتٸ ستسەناريي
بۇل رەتتە 2025 جىلى بٸتٸمگە قول جەتكٸزٸلمەيدٸ جەنە قاقتىعىس ۋشىعا تٷسۋٸ ىقتيمال. مۇنداي جاعدايدا ايماقتاعى ينۆەستيتسييالىق اۋان ناشارلاپ, رەسەيگە جاسالاتىن سانكتسييالىق قىسىم ۆاليۋتا نارىقتارىنا ەسەر ەتۋٸن جالعاستىرادى. وعان قوسا, وپەك+ سەۋٸردەن باستاپ تەۋلٸگٸنە مۇناي ٶندٸرٸسٸن 140 مىڭ باررەلگە دەيٸن ارتتىرىپ, سونداي-اق اقش-تا دا ٶندٸرٸس تەۋلٸگٸنە 13,9 ملن باررەلگە دەيٸن ۇلعايۋدا تەڭگە باعامىنا تەرٸس ەسەر ەتۋٸ ىقتيمال. سالدارىنان اقپانداعى قىسقا مەرزٸمدٸ نىعايۋدان كەيٸن ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامى بٸرتٸندەپ ەلسٸرەپ, 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي 1 اقش دوللارىنىڭ قۇنى 570 تەڭگەگە دەيٸن جەتۋٸ مٷمكٸن.
"وسى جاعىنان العاندا, قازٸرگٸ تەڭگەنٸڭ نىعايۋى كٶبٸنەسە تەحنيكالىق جەنە قىسقا مەرزٸمدٸ سيپاتقا يە. ۇزاق مەرزٸمدٸ باعام ديناميكاسى گەوساياسي جاعدايعا, وپەك+ شەشٸمدەرٸنە جەنە ەنەرگييا رەسۋرساتارىنا دەگەن جاھاندىق سۇرانىسقا بايلانىستى بولماق", دەپ ٶز ويىن قورىتىندىلايدى ساراپشى.
بۇعان دەيٸن, 19 اقپاندا "بٷگٸن KASE-دەگٸ ساۋدا-ساتتىقتا دوللار باعامى قايتادان كٷرت كٶتەرٸلٸپ شىعا كەلدٸ" دەگەن ماتەريال جارييالاعان بولاتىن.
