"رەسەيگە قارسى سانكتسييالار بٸزدٸ وڭدىرىپ جاتقان جوق, بٸراق باتىسقا دا ودان وڭاي بولىپ جاتقان جوق, سەبەبٸ ولار بۋمەرانگ ٸسپەتتٸ". وسىلاي دەگەن رفعا ورتالىق ەكونوميكالىق-ماتەماتيكا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى البەرت باحتيزين سانتسييالاردىڭ كەرٸ ەسەرٸنە باعا بەرەدٸ, دەپ جازادى Dalanews.kz.
"شەكسٸز سانكتسييالار, سالالىعى بار, قايتا اينالىپ سالىنىپ جاتقانى بار, تۇتاستاي العاندا, بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدٸ وڭدىرىپ جاتقان جوق. لوگيستيكالىق بايلانىستار جويىلۋدا, ٶزارا ەسەپ ايىرىسۋدا پروبلەمالار تۋىنداۋدا, رەسەيلٸك شيكٸزات تاسىمالداۋشىلاردىڭ باعاسى جاساندى تٷردە تٶمەندەتٸلۋدە", - دەيدٸ ول.
الايدا, رەسەيلٸك عالىمنىڭ ايتۋىنشا, رەسەيگە قارسى سانكتسييالار بۋمەرانگ ٸسپەتتٸ ەۋروپا ەلدەرٸنە ورالىپ, ولارعا دا نەعۇرلىم اۋىر ەسەر ەتۋدە.
"ەگەر ەۋروپا ەلدەرٸنٸڭ ەكونوميكاسى رەسەي تاپ كەلٸپ وتىرعان قىسىمعا ۇشىراسا, ولاردىڭ بۇعان شىداۋى ەكٸتالاي بولار ما ەدٸ, قالاي... مۇنداي جاعدايدا, قىتايلىق ەرٸپتەستەرٸمٸزبەن بٸرلەسكەن ەسەپتەۋلەر بويىنشا, ەو ەلدەرٸنٸڭ جٸٶ ٶسٸمٸ 8-12% ارالىعىندا تٶمەندەيتٸن ەدٸ.سەبەبٸ, ەو-نىڭ بارلىق ەلدەرٸنٸڭ ۇلتتىق قۋات يندەكسٸ, ياعني ەلدٸڭ جيىنتىق ەلەۋەتٸنٸڭ كٶرسەتكٸشٸ رەسەي مەن قىتايدان ەلدەقايدا تٶمەن", - دەيدٸ عالىم.
مەسەلەن, قىتاي ۇلتتىق قۋات يندەكسٸ بويىنشا ەلەمدە بٸرٸنشٸ ورىندا, رەسەي - ٷشٸنشٸ ورىندا, گەرمانييا - جەتٸنشٸ ورىندا, فرانتسييا - ونىنشى ورىندا, ال ۇلىبريتانييا - ون بەسٸنشٸ ورىندا تۇرعان كٶرٸنەدٸ.
ايتا كەتسەك, كٷنٸ كەشە ەۋروپالىق وداق رەسەي, قىتاي جەنە سولتٷستٸك كورەيا فلوتتارى مەن كومپانييالارىنا باعىتتالعان رەسەيگە قارسى 15-سانكتسييالار پاكەتٸن قابىلداپ جٸبەردٸ.
قۇجات ەۋروپالىق وداق كەڭەسٸنٸڭ رەسمي سايتىندا جارييالاندى. وندا اتالعان سانكتسييالاردىڭ كەزەكتٸ جيىنتىعى رەسەيدٸڭ ەسكەري-ٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸنە باعىتتالعانى ناقتىلانادى.
تٸزٸمدە 54 جەكە جەنە 30 زاڭدى تۇلعالار كٶرسەتٸلگەن. ونىڭ ٸشٸندە سولتٷستٸك كورەيانىڭ ەكٸ شەندٸسٸ دە بار. زاڭدى تۇلعالار قاتارىنا العاش رەت ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى مەن ميكروەلەكتروندىق كومپونەنتتەردٸ تاسىمالداۋشى قىتايلىق كومپانييالار دا ەنٸپ وتىر. اتالعان تٸزٸمدە بومبالاۋشى اۆياتسييا سالىسىنىڭ 30 ۇشقىشى جەنە ەنشٸ دولينا دا جٷر.
سونداي-اق, شەكتەۋلەر باسقا ەلدەردٸڭ 52 تانكەرٸن دە قامتىپ وتىر, ەندٸ ولارعا پورتتارعا كٸرۋگە تىيىم سالىنادى, تەڭٸز تاسىمالىمەن بايلانىستى قىزمەتتەردٸڭ كەڭ سپەكترٸنەن قاعىلاتىن بولادى.
"قىتاي, ٷندٸستان, يران, سەربييا جەنە باە كومپانييالارىنا ساۋدا شەكتەۋلەرٸن اينالىپ ٶتتٸ" دەگەن ايىپ تا تاعىلىپ وتىر. سول سەبەپتٸ ەو تاراپىنان ولارعا قاتاڭ ەكسپورتتىق شەكتەۋلەر قولدانىلاتىن بولادى.
ەۋروپالىق وداقتىڭ سانكتسييالارى تٸزٸمٸندە Utair ەۋە كومپانيياسىمەن بٸرگە پيك قۇرىلىس كومپانيياسىنىڭ دا اتى اتالادى. بۇل رەتتە "ەكسپەرت را" اگەنتتٸگٸنٸڭ كورپوراتيۆتٸك رەيتينگتەر جٶنٸندەگٸ اعا ديرەكتورى دميتريي سەرگيەنكو سانكتسييالار پيك-كە ەلەۋلٸ وپەراتسييالىق قيىندىقتار تۋدىرمايتىنىنا سەنٸمدٸ.
"پيك توبى وسى جىلدىڭ باسىندا عانا اقش سالعان سانكتسييالار تٸزٸمٸندە بولدى, سوندىقتان سانكتسييا اياسىندا جۇمىس ٸستەۋ بۇل كومپانييا ٷشٸن جاڭالىق ەمەس", - دەيدٸ ول.
پيك - رەسەيدٸڭ ەڭ ٸرٸ قۇرىلىس كومپانييالارىنىڭ بٸرٸ, 1994 جىلدان بەرٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. كومپانييانىڭ نەگٸزگٸ اكتسيونەرٸ - 32,5% اكتسيياعا يە سەرگەي گوردەەۆ. ول دا جىل باسىندا اقش سالعان سانكتسييالار تٸزٸمٸندە بولعان.
2024 جىلدىڭ قاراشاسىندا ۇلىبريتانييا رەسەي ەسكەري-ٶنەركەسٸپتٸك كەشەنٸنە قارسى جاڭا سانكتسييالار ەنگٸزٸلگەنٸن جارييالادى. ونىڭ ٸشٸندە بٸرنەشە قازاقستاندىق كومپانييالار دا بولدى. كەيٸن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ نۇرلان بايبازاروۆ بۇل قازاقستانعا قاتىسى جوق بٸر كٷندٸك كومپانييالار ەكەنٸن ايتتى. ياعني, ونى اشادى, كەلٸسٸمشارت جاسايدى, سودان سوڭ جىپ-جىلماعايداي جوق بولىپ كەتەدٸ.
ال ٶتكەندەگٸ اقش-تىڭ قارجى سەكتورىنا باعىتتاعان سانكتسيياسى رەسەيدٸ بٸر شايقالتىپ الدى. رۋبل وڭباي قۇلدىراپ, تەڭگە دە بٸر "قۇلاپ" تۇردى.
