– رايحان نۇرمىرزاقىزى, ورتا عاسىرلاردا ۇلى جٸبەك جولى بويىنداعى تالحيز قالاسى ساۋدا-ساتتىعىمەن, ٶرەلٸ ٶركەنيەتٸمەن دەۋٸرلەپ تۇرعانىن تاريحتان بٸلەمٸز. تاريحى مەن مەدەنيەتٸ باي ەرٸ تەرەڭ اۋداننىڭ تٸزگٸنٸ بٷگٸندە ٶز قولىڭىزدا. قالانىڭ قازٸرگٸ تىنىسى قالاي?
– تالعار – شىن مەنٸندە دە كٷنگە, نۇرعا, جاقسىلىق اتاۋلىعا جاقىن جەر, ەجەلدەن قۇت دارىعان ٶڭٸر. قالانىڭ ەر تۇرعىنى بۇل ٷشٸن ماقتانادى ەرٸ وسى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ الىپ جٷرۋ ٷلكەن سىن ەكەنٸن تٷسٸنەدٸ. ەكونوميكا مەن ەلەۋمەتتٸ ەلسٸرەتٸپ الماۋ ٷشٸن جۇمىس اتقارىپ جٷرمٸز. ايتا كەتسەك, وسى جىلدىڭ العاشقى 6 ايىندا جوسپار 115 پايىزعا ورىندالدى. ونىڭ ٸشٸندە جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتە جوسپاردىڭ ورىندالۋى 126 پايىز. مۇنىڭ بەرٸ بٸز ٷشٸن قۋانارلىق جاعداي.
– تالعار قالاسىندا شەتەلدٸك ينۆەستوردىڭ ەسەبٸنەن 1,4 ملرد.
تەڭگەگە پلاستيكالىق ٶنٸمدەر شىعاراتىن «كەرۋەن پليۋس» جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸگٸ, بەلبۇلاق اۋىلىندا تروتۋارعا تٶسەيتٸن رەزەڭكە پليتكالار شىعاراتىن «ارتپرايم كازاحستان» جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸگٸ زاۋىتتارى ٸسكە قوسىلعان. اتالعان سەرٸكتەستٸكتەردە 100 ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ, 1390,0 ملن. تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلعان. سونداي-اق, 2,1 ملرد. تەڭگەگە دەنساۋلىق سالاسىنداعى تراۆماتولوگيياعا قاجەتتٸ قۇرالدار شىعاراتىن «مەديتسينالىق حولدينگ» «Sintes-kz» جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸگٸنٸڭ قۇرىلىسى قارقىندى جٷرگٸزٸلۋدە. قازٸرگٸ تاڭدا اتالعان كەسٸپورىندى يندۋسترييالاندىرۋ كارتاسىنىڭ ەكٸنشٸ بەسجىلدىعىنا قوسۋ ماقساتىندا قۇجاتتار رەسٸمدەلۋدە. ٶنەركەسٸپ سالاسىندا 9,1 ملرد. تەڭگەنٸڭ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸلٸپ, ناقتى كٶلەم يندەكسٸ 100,8 پايىزدى قۇرادى.
شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سالاسىندا 3385 ملن. تەڭگەنٸڭ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸلدٸ. بيۋدجەتكە 3,2 ملرد. تەڭگە تٷسٸپ, جالپى اۋدان بيۋدجەتتٸڭ 48,5 پايىزىن قۇرادى. بۇل سالادا 26100 ادام جۇمىسپەن قامتىلعانىن دا ايتا كەتكەن ورىندى. جاڭادان 15 شاعىن بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸ اشىلىپ, 158 جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلعانى دا بٸز ٷشٸن جاقسى كٶرسەتكٸشتەردٸڭ بٸرٸ.
– «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى – 2020», «ٶڭٸرلەردٸ دامىتۋ»
باعدارلامالارى اياسىنداعى جۇمىستار ەر ٶڭٸردە قارقىندى جٷرگٸزٸلۋدە. بۇل باعدارلامالار اۋداندا قالاي ورىندالىپ جاتىر?
– «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى – 2020» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى – رەسپۋبليكانىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋ ٷشٸن جولعا قويىلعان ٶتٸمدٸ باعدارلامالاردىڭ بٸرٸ. وسى باعدارلاما اياسىندا تالعار اۋدانىندا 9 كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸسٸ 94,2 ملن. تەڭگەگە «دامۋ» قورى ارقىلى سۋبسيدييا العان. بٶلشەك ساۋدا اينالىمى 21,1 ملرد. تەڭگەنٸ قۇراپ, ناقتى يندەكس كٶلەمٸ 99,5 پايىزدى قۇرادى. اۋدان ەكونوميكاسىن دامىتۋعا 21,7 ملرد. تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتىلدى. ناقتى يندەكس كٶلەمٸ 101,1 پايىز. 110012 شارشى مەتر تۇرعىن ٷي سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرٸلدٸ نەمەسە 2015 جىل كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 118,5 پايىز. ال اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنا كەلەتٸن بولساق, وسى سالادا 70 اۋىلشارۋاشىلىق كەسٸپورىندارى مەن 3157 شارۋا قوجالىقتارى جۇمىس جاساۋدا. ٶندٸرٸلگەن ٶنٸمنٸڭ جالپى كٶلەمٸ 8,2 ملرد.تەڭگەگە جەتٸپ وتىر. «ٶڭٸرلەردٸ دامىتۋ» باعدارلاماسى اياسىندا اۋداننىڭ 14 اۋىلىندا 119,9 ملن. تەڭگەگە 14 جوبا بويىنشا اۋىلارالىق جولدارعا اعىمدى جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. ٷستٸمٸزدەگٸ جىلدىڭ 1 جارتى جىلدىعىندا 35,1 ملن. تەڭگە يگەرٸلٸپ, جوسپار 100 پايىزعا ورىندالدى. بارلىق جوبالار بويىنشا جۇمىستار قىركٷيەك ايىندا اياقتالادى.
«اق بۇلاق» باعدارلاماسى اياسىندا كٶكتال, ەركٸن اۋىلدارىنىڭ سۋ جٷيەلەرٸن قالپىنا كەلتٸرۋ ماقساتىندا بٷگٸنگٸ كٷنگە 150,0 ملن. تەڭگە يگەرٸلگەن. قۇرىلىس جۇمىستارى 2016 جىلدىڭ قاراشا ايىندا اياقتالادى.
تالعار توپتىق سۋ اققىسى بويىنشا قىزىل-قايرات اۋىلىنىڭ سۋ جٷيەلەرٸنٸڭ 2-كەزەڭٸ قولعا الىندى. قازٸرگٸ تاڭدا «مٶلدٸر» جەكەمەنشٸك شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸگٸمەن كەلٸسٸمشارت جاسالعان, قۇرىلىس جۇمىستارى تامىز ايىندا باستالادى.
جىل باسىنان بەرٸ اۋدانداعى 13 بٸرلٸك جول بويىنداعى باعدارشامداردى كٷتۋ جەنە جول بەلگٸلەرٸن ورناتۋ جۇمىستارىنا 2,3 ملن. تەڭگە يگەرٸلدٸ.
– بٸلٸم سالاسى – باستى نازاردا ەكەنٸ ايقىن. بۇل سالاداعى ناقتى نەتيجەلەر مەن جوبا-جوسپاردى ايتا كەتسەڭٸز.
– 2015-2016 وقۋ جىلىنداعى 1270 مەكتەپ بٸتٸرۋشٸنٸڭ 883-ٸ ۇلتتىق
بٸرىڭعاي تەست تاپسىرىپ, قورىتىندىسى بويىنشا ورتاشا بال – 80,2 قۇرادى. «التىن بەلگٸگە» ٷمٸتكەر 42 بالانىڭ 25-ٸ ٶز بٸلٸمدەرٸن دەلەلدەدٸ. 28 وقۋشى ٷزدٸك اتتەستات يەلەندٸ.
«ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى بويىنشا بٸر جولعى بەرٸلەتٸن كٶتەرمە جەردەماقىلارعا 41 ادامعا 6,1 ملن. تەڭگە, 18 ادامعا تۇرعىن ٷي ساتىپ الۋعا 57 ملن. تەڭگە قاراجات بٶلٸنگەن.
بٸلٸم سالاسىنداعى جۇمىس ٸستەيتٸن 50 بالاباقشانىڭ 32-ٸ «بالاپان» باعدارلاماسىمەن جۇمىس جاسايدى. بٷلدٸرشٸندەردٸڭ بالاباقشامەن قامتىلۋى 93,0 پايىزدى قۇرادى.
مەملەكەتتٸ-جەكەمەنشٸك ەرٸپتەستٸك باعىتىندا تالعار قالاسىندا 500 ورىندىق جاڭا بالاباقشانى قىركٷيەك ايىندا اشۋ جوسپارلانۋدا. اعىمداعى جىلى ەڭبەكشٸ اۋىلىندا 300 ورىندىق, ەلامان اۋىلىندا 300 ورىندىق, كٸشٸ بايسەركە اۋىلىندا 300 ورىندىق, بەلبۇلاق اۋىلىنداعى 600 ورىندىق جاڭا مەكتەپتەردٸڭ جەنە اقتاس اۋىلىندا 600 ورىندىق مەكتەپكە جاناما قۇرىلىس جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. جۇمىستاردىڭ اياقتالۋى 2017 جىلدىڭ تامىز ايى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
قىزىل-قايرات اۋىلىنداعى №19 مەكتەپتە كٷردەلٸ جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ, جۇمىستاردى اياقتاۋ مەرزٸمٸ تامىزدىڭ 20-ىنا جوسپارلانعان. سونداي-اق, ٶستەمٸر اۋىلىنداعى №14, تالعار قالاسىنداعى №6 ورتا مەكتەپتەرگە كٷردەلٸ جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە.
اۋدان تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىن قاداعالاۋدا 46 مەملەكەتتٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. ولاردا 285 دەرٸگەر, 825 ورتا دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتكەرٸ بار.
27 ەمدەۋ مەكەمەلەرٸندە دەرٸ ساتاتىن ورىندار, جەدەل جەردەم كٶرسەتەتٸن جابدىقپەن قامتىلعان 15 اۆتوكٶلٸك قىزمەت كٶرسەتەدٸ.
بٸر ايتا كەتەرلٸگٸ, اۋداندا مەملەكەتتٸك قۇرىلىمدار مەن تۇرعىندار اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جولعا قويىلعان. تۇرعىنداردىڭ تالاپ-تٸلەكتەرٸن ورىنداۋ جولىندا كٶلەمدٸ ٸس-شارالار قابىلداندى. ازاماتتاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸن دەر ۋاقىتىندا قاراۋ جٶنٸندە جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە.
ەرقايسىمىزدىڭ مٸندەتٸمٸز – اۋدان حالقىنىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان ەلباسى تاپسىرمالارىن قىسقا مەرزٸم ٸشٸندە ساپالى دا شيراق ورىنداۋ. ٸ جارتى جىلدىقتا جەتكەن جەتiستiكتەرٸمٸز از ەمەس. بٸراق, ەلٸ دە شەشٸمٸن تاباتىن مەسەلەلەر دە بارشىلىق.
ولار سٸز بەن بٸز بولىپ بٸرلەسكەن ٸس- شارالار نەتيجەسٸندە شەشٸلمەك.
سۇحباتتاسقان باقتييار قاباسوۆ.
