Freedom Inside '26

قۇرساقتاعى بٶبەككە حات

قۇرساقتاعى بٶبەككە حات
جارىعىم... جٷرەگٸمنٸڭ تٷبٸندەگٸ جالعىز جاندى ٶزٸڭنەن باسقا مەنٸڭ جاي-كٷيٸمدٸ كٸم ۇعىنار?!. مىنا اناڭ سەنٸ قۇرساعىنا بٸتكەن العاشقى كٷننەن-اق تەربيەلەمەك بولعان, باۋلىماق بولعان جاقسىعا. بٸراق سورىڭا قاراي, سەن پايدا بولعان سەتتەن باستاپ-اق مىنا بوركەمٸك اناڭنىڭ سوراسى كەپپەدٸ. ووو, بۇرىن اناڭ قايراتتى بولاتىن, كەي ەركەككە بٸتپەگەن بٸربەتكەيلٸك بار ەدٸ ونىڭ بويىندا. جالعىز ٶزٸ جارتى ەلەمدٸ تٶڭكەرٸپ تاستارداي بولىپ تۇراتىن. سونداي سەتتەردە دٷنيەگە كەلگەن باۋىرلارىڭدا ارمان جوق شىعار...

ٶتكەن اي الماتىعا باردىم. ٶزگەرٸپتٸ. ەسٸرەسە حالقىنىڭ نۇر شاشىپ تۇراتىن جٷزدەرٸ كٷرەڭٸتٸپ, قاراقوشقىلدانىپ كەتٸپتٸ. قاشان دا جەردٸڭ كٶركٸ حالقىمەن ەكەن. قانىنا قارايىپ العان قاراپايىم الماتىلىقتاردى كٶرٸپ, ٸشٸمدە ەلدەنە قىلپ ەتٸپ بوي كٶتەردٸ دە, كەيٸن, سول ٷرەي الاي-دٷلەي داۋىلعا اينالدى...

1455898_621753791219592_173997644_n (1)
1455898_621753791219592_173997644_n (1)
تاريحي جەرلەردٸ ارالاپ, ماتەريال جيناقتاپ جٷرگەنبٸز. ەيگٸلٸ التىن ادامنىڭ باسىنا باردىق. بٸز ٶزٸ سونداي حالىقپىز, بالام, بابالارىمىزدىڭ باسى جاتقان جەردٸ قورعاي المايمىز. بابالارىمىزدىڭ باسىن داۋلاي المايمىز. بار باس كٶتەرەرٸمٸزدٸڭ قىرىلىپ قالعانىنا وسىندايدا كٶزٸڭ جەتەدٸ... يە, قازٸر باباڭنىڭ مولاسىنان, بٸرەۋدٸڭ بيزنەسٸ قىمبات, بوتاقانىم. التىن ادام تابىلعان قورعاننىڭ ورنىندا اۆتوبازا تۇر ەكەن. سوناۋ 1970 جىلدارى ۇلى جاڭالىق بولعان ەسٸك التىن ادامىنىڭ قاسٸرەتٸ مۇنىمەن بٸتپەگەنٸن كٶردٸك. ونىڭ سٷيەگٸنٸڭ جوعالعانىن كٶردٸك... ابىروي بولعاندا تابىلعانىن ەستٸدٸك... جارتىلاي بولسا دا باسسٷيەگٸ بولعان كٶرٸنەدٸ, بٸراق قازٸر جوق... وسىنىڭ بەرٸن وسىعان دەيٸن بٸلمەي قالعان جوقپىز... كٶڭٸل سەنبەگەن سوڭ, كٶزٸمٸزبەن كٶرۋدٸ ويلادىق. باردىق... كٶردٸك... جارايدى-اق, كەڭەستٸڭ قىلشىلداعان ۋاقىتىندا التىن ادام تابىلىپ, ونىڭ مولاسى جابىلدى دەلٸك, ال تەۋەلسٸزدٸك العان 25 جىلدا سول مولانى قالپىنا كەلتٸرەر شاما بولماعانىنا, دەلٸرەك ايتسام, نيەتتٸڭ بولماعانىنا قىنجىلدىم, بالام...

ٶمٸرٸمدە ەركەكتٸڭ جىلاعانىن ەكٸ-اق رەت كٶردٸم, جارىعىم! بٸزدٸڭ ەلدٸڭ ەركەكتەرٸ كٶز جاستارىن كٶرسەتپەيدٸ. العاش 22 جاسىمدا سول الماتىنىڭ تۋعان كٷنٸنە بايلانىستى سيۋجەت جاساۋ ٷشٸن حالىق كٶپ جينالاتىن ارباتقا باردىم. بليتس-سۇحبات الىپ جٷرگەم... جاسى قىرىقتان اسقان جٸگٸت اعاسى «الماتى جاقسى عوي, جاقسى! تەك بٸزدەيلەردٸ ٶگەيسٸتەتٸنٸ بولماسا...» دەگەن كەزدە كٶزٸنەن جالعىز تامشى جىلت ەتە قالعان بولاتىن. ٶزٸم دە سول الماتىدان ٶگەيلٸك كٶرگەندٸكتەن ونىڭ جان-دٷنيەسٸندە نە بولىپ جاتقانىن مەنەن ارتىق ەشكٸم تٷسٸنبەس ەدٸ. بٸز سونداي حالىقپىز, بالام, ٶز ەلٸنە ٶزٸ تۇل قازاقپىز.

ەكٸنشٸ رەت كەشە جەردٸڭ ساتىلاتىنىنا جانى كٷيگەن تاعى بٸر جٸگٸت اعاسىنىڭ «ۇرپاعىما نە بەتٸمدٸ ايتامىن?» دەپ ٶكٸرٸپ جىلاعانىن كٶردٸم. ەيەلٸ ەرگە, ەر جٸگٸت جەرگە قاراعان زامان وسى بولدى.

ەڭ سوراقىسى تٷسٸم ەدٸ... قولىمدا كەبٸنٸم... كٶر ٸزدەپ جٷر ەكەم. جەر دٷنيەنٸڭ بەرٸ مولا. بٸراق مەن جاتاتىن جارتى كەز جەر جوق ەكەن... جانتالاسىپ, ويعا شابام, قىرعا شابام, بٸر قاراسام... بۇتا-تٸكەن جىرتقان كەبٸنٸمنەن پۇشپاق تا قالماپتى... سونىمەن كٶر دە جوق, كەبٸن دە جوق, مەڭدۋانا جەگەندەي... مەڭٸرەيٸپ مەن قالدىم, بالام...

... تۇسپالداپ سٶيلەۋگە كٶشتٸم, كەشٸر. سەنٸڭ تٸلٸڭدە سٶيلەپ وتىرماعانىمدى بٸلەم, بٸراق, بالا اناسى قاي تٸلدە سٶيلەسە سونى تٷسٸنەدٸ عوي, جارىعىم...

مىنا ٶمٸردە ازشىلىق دەگەن بار, كٶپشٸلٸك دەگەن بار! ازشىلىق – از ەكەنٸن, از دەگەن تاياز ەكەنٸن ٶزدەرٸ-اق دەلەلدەپ جاتادى. كٶپشٸلٸك – كٶل ەكەنٸن, تاسىسا سەل ەكەنٸن بٸلدٸرٸپ جاتادى. كٶڭٸلدٸڭ نەدەن تولقىعانىن ەندٸ تٷسٸنگەن بولارسىڭ, جارىعىم.

ەرتەڭ ٶمٸرگە كەلەرسٸڭ, تٸلٸڭ دە شىعار, دٸلٸڭ ويانار! كەۋدەمٸزدە جانىمىز بولسا ساعان ۇلتىڭنىڭ كٸم بولعانىن تانىتارمىز, تاريحىڭدى سٸڭٸرەرمٸز, تۇلعاڭدى قالىپتاستىرارمىز. (بارلىعىن ٶتكەن شاقپەن جەتكٸزسەك تە, سەنٸڭ نەگٸزسٸز ەمەس ەكەنٸڭدٸ ۇقتىرارمىز!..) سول كەزدە تٶتەدەن قويىلار بٸر سۇراققا جاۋاپ بەرە المايتىنىمدى وسى باستان ەسكەرتەيٸن دەپ بٷگٸن كٶزٸمنەن جاسىم سورعالاپ وتىرىپ, ساعان امانات جازىپ وتىرمىن. ەيتپەسە, مەندەي انانىڭ سٶزٸنە قۇلاق اسارلىق ازشىلىقتى كٶرٸپ وتىرعانىم جوق, بالام.

مەنٸڭ بۇل حاتىمدى اقتالۋ حاتى دەرسٸڭ, قالاي اتاساڭ دا ەركٸڭ, بالام, تەك مەنەن «اناشىم, بويىما قازاقتىڭ نەرٸن بەردٸڭ, بارىن بەردٸڭ, ۇلتىمىزدىڭ بار جاۋھارىمەن تانىستىردىڭ, دٷنيەنٸ دٷركٸرەتٸپ بابالارىمىز ٶتكەن ەكەن, اتتىڭ دٷبٸرٸنەن كٶرشٸ ەلدەر سەسكەنگەن ەكەن, مولاسىنا تيگەندٸ جايپاعان ەكەن بابالارىمىز, سٶيتكەن قازاقتىڭ جەرٸ قايدا?» دەپ سۇراق قويماساڭ بولعانى... سول سۇراقتى قويدىرار جايتتاردىڭ بولماسىنا تٸلەك قىلدىم, جارىعىم...

تاڭ نامازىنىڭ ۋاقىتى كٸرٸپ كەلەدٸ. تاڭ نامازىندا اللا تاعالا تٸلەگەن تٸلەكتٸ كەرٸ قايتارمايدى دەپ سەنەم... سەن ٶمٸرگە كەلگەندە بابالار قاستەرلەپ كەتكەن قازاقتىڭ قارا جەرٸ جالعا بەرٸلٸپ,  نە ساتىلىپ جاتپاسا ەكەن! ەۋمين!

  1. 04. 2016 جىل, 04:05


 شارافات رىسبايقىزى, استانا