Dalanews.kz توقاەۆ ەنگٸزگەن تٶتەنشە جاعدايدىڭ سالدارى قانداي بولارىن تۇسپالداعان ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸن ىقشامداپ ۇسىنادى.
قۇلەكەەۆتٸڭ ايتۋىنشا مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى ەلٸمٸزدەگٸ مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸنە ايتارلىقتاي ەسەر ەتپەيدٸ. وسى سالادا قىسقارتۋ جٷرۋٸ, جالاقىنىڭ ازايۋى سەكٸلدٸ داعدارىسپەن ٸلەسە كەلەتٸن تٷيتكٸلدەر تۋىنداۋى نەعايبىل. ەرٸ كەتسە ٶندٸرٸستٸ جاڭالاۋعا بٶلٸنگەن ينۆەستيتسييانى كەيٸنگە شەگەرەر.
– توقاەۆ ەنگٸزگەن تٶتەنشە جاعداي بٸرٸنشٸ كەزەكتە بٸلٸم سالاسىن جٸپسٸز بايلاپ تاستادى. مەكتەپ, جوو-لار بۇدان جاپا شەكپەس, مەملەكەت ولاردى جان-جاقتى قولداۋدى توقتاتپايدى.
تەك مەكتەپكە دەيٸنگٸ جەكەمەنشٸك بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸ, تٷرلٸ ٷيٸرمەلەر, سپورت سەكتسييالارى ٷشٸن تٶتەنشە جاعداي تۇتقيىلدان تيدٸ.
بٸلٸم سالاسىنىڭ بۇل تارماعىندا 600 مىڭعا تارتا ادام ٶز كٷنٸن ٶزٸ كٶرٸپ جٷر, كٶپشٸلٸگٸ شاعىن بيزنەستٸڭ ٶكٸلٸ.
بۇل احۋال ساۋدا-ساتتىق سالاسى, اسحانالار, كافەلەر تۇتاستاي العاندا قىزمەت كٶرسەتۋ مەن ويىن-ساۋىق يندۋستريياسىنا دا اۋىر سوعادى. ەكونوميكانىڭ شيكٸزاتتىق ەمەس باعىتىندا بۇلاردىڭ رٶلٸ زور. شيكٸزاتتىق ەمەس پورتفەلدٸڭ تەڭ جارتىسى وسىلاردىڭ ٷلەسٸندە.
جٷزدەگەن, مىڭداعان ادام امالسىزدان دەمالىسقا شىعادى. مەسەلە ولارعا جالاقى تٶلەنە مە, جوق پا? تىم قۇرىعاندا جارتى ايلىعىن الىپ وتىرا ما ەكەن? ەي, قايدام... كەسٸپكەرلەر ەزٸردٸڭ ٶزٸندە قىپ-قىزىلعا شىعىنعا باتتى. ەرتەڭ ولاردىڭ ٶزٸنە كٶمەك كەرەك بولادى. جۇمىسشى دا, جۇمىس بەرۋشٸ دە كٸرٸپتار كٷيگە تٷسەدٸ, – دەيدٸ جاقسىبەك قۇلەكەەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا مەمين ٷكٸمەتٸ داعدارىسقا دەپ بٶلٸنگەن اقشانى ەكونوميكانىڭ وسى سەكتورىنا ارناۋدىڭ ورنىنا, جول سالۋ مەن باسپانا قۇرىلىسىنا باعىتتاپ جٸبەردٸ.
ايتا كەتەلٸك بۇدان بۇرىن مەمين: "قازاقستان ازاماتتارىن تارتا وتىرىپ, ينفراقۇرىلىمدىق, ەلەۋمەتتٸك نىسانداردى جەنە جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزى بار جولداردى جٶندەۋدٸ قاراستىراتىن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىن ٸسكە اسىرۋعا 300 ملرد تەڭگە بٶلٸنەتٸنٸن" مەلٸمدەگەن.
"جول سالۋدى قاشان باستايمىز سوندا? كەيبٸر ٶڭٸردە مامىردىڭ اياعىنا دەيٸن قار جاتادى. ودان بۇرىن حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ٷشٸن جول سالۋعا باسىمدىق بەرۋ - ەسكٸرگەن ەدٸس! كوروناۆيرۋس پەن مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى سالدارىنان ەسەڭگٸرەگەن ەكونوميكانى بۇلايشا ساۋىقتىرا المايسىڭ.
ٷكٸمەت وسى ارقىلى 30-شى جىلدارى جاپپاي حايۆەي سالىپ ۇلى دەپرەسسييانى ەڭسەرگەن اقش-تان ٷلگٸ العان سىندى. بٸراق, ودان بەرٸ بٸر عاسىر ٶتتٸ عوي?!
باسپانا سالۋعا باعىتتالعان باعدارلامالار دا ەكونوميكانىڭ تامىرىنا قان جٷگٸرتە قويماس. ۇلتتىق ۆاليۋتا قۇنسىزدانىپ, ەل كٷيزەلٸسكە ۇشىراعان شاقتا قاس قىلعانداي باسپانا باعاسى دا شارىقتاي باستايدى. تابىسى تٶمەندەگەن حالىق قاي اقشاسىنا ٷي الادى? ودان دا جۇرتقا, شاعىن ورتا بيزنەسكە كٶمەكتەسكەنٸ ەلدەقايدا قيسىندى بولار ەدٸ, – دەيدٸ قۇلەكەەۆ.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە جۇرتتى جۇمىسپەن قامتۋدى كەسٸپكەرلەرگە جٷكتەۋ كەرەك. ول ٷشٸن بيزنەستٸڭ تٶبەسٸنەن تٶنٸپ تۇرعان بيۋروكراتييانىڭ كٶزٸن جويعان جٶن.
– مىسالعا قازٸر مەديتسينالىق ماسكا, انتيسەپتيك تاپپاي الاسۇرىپ جٷرمٸز. ويلاپ قاراعان ادامعا تٷك قيىندىعى جوق. ماسكا ٶندٸرٸسٸن ەل كٶلەمٸندە جولعا قويۋعا ەكٸ-ٷش كٷن جەتكٸلٸكتٸ. انتيسەپتيكتٸڭ ەلدەنەشە تٷرٸن ٶندٸرەتٸن فابريكا قۇرۋعا قۇرىعاندا ٷش كٷن كەتەدٸ. ٷكٸمەت كەسٸپكەرلەرگە سەنٸپ, ولاردىڭ جولىنداعى بيۋروكراتييالىق كەدەرگٸنٸڭ كٶزٸن جويعانى جٶن.
مەملەكەت قازٸرگٸ شاقتا اۋاداي قاجەت وسى بٸر ٶنٸمدەردٸ سۋبسيدييالاسا, كەسٸپكەرلەر ٶز كەزەگٸندە باعانى ٶسٸرمەۋگە كەپٸلدٸك بەرسە, ەزٸرگٸدەي الاساپىران تۋىنداماس ەدٸ, – دەيدٸ قۇلەكەەۆ.
ايتا كەتەلٸك نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالاسى كوروناۆيرۋسقا بايلانىستى 19 ناۋرىزدان جابىلادى.
مەملەكەتتٸك كوميسسييا نۇر-سۇلتان جەنە الماتى قالالارىندا قوسىمشا شەكتەۋ, الدىن الۋ جەنە ەپيدەميياعا قارسى شارالاردى ەنگٸزۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدادى.
بيىلعى 19 ناۋرىزدا ساعات 00:00-دە ەنگٸزٸلەتٸن شارالار مىنالاردى قامتيدى:
- كارانتيندٸ ەنگٸزۋ جەنە اۋقىمدى سانيتارييالىق-ەپيدەميياعا قارسى ٸس-شارالاردى جٷزەگە اسىرۋ;
- كارانتين ايماعىنىڭ پەريمەترٸن بەلگٸلەۋ جەنە وعان كٸرۋ/ودان شىعۋ پۋنكتتەرٸن انىقتاۋ;
- ادامداردىڭ قوزعالىسىن, سونداي-اق كٶلٸك قۇرالدارىنىڭ كٸرٸپ/شىعۋىن شەكتەۋ;
- ٷش سانات: اۋرۋدى جۇقتىرعاندار, ينفەكتسيياعا كٷدٸكتٸلەر, كارانتيندەگٸلەر ساناتى بويىنشا ارنايى ەمدەۋ مەكەمەلەرٸنٸڭ ٷزدٸكسٸز جۇمىس ٸستەۋٸن قامتاماسىز ەتۋ;
- حالىقتى ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋدٸ ۇيىمداستىرۋ جەنە تٸرشٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ جٷيەسٸنٸڭ جۇمىس ٸستەۋٸنە وڭتايلى بولۋى ٷشٸن, ازاماتتاردىڭ قوزعالىسىن شەكتەۋ ٷشٸن قالالار اۋماعىنىڭ سەكتورلارىن جەنە ولاردىڭ شەكارالارىن انىقتاۋ;
- قوعامدىق كٶلٸك قوزعالىسىن كٷندٸزگٸ ۋاقىتتا توقتاتا تۇرۋ نەمەسە شەكتەۋ جەنە تٷنگٸ ۋاقىتتا توقتاتۋ;
- ازىق-تٷلٸكتٸك ەمەس ساۋدا بازارلارىنىڭ جۇمىسىن, ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸ مەن دەرٸلٸك زاتتاردى ساتاتىن نىسانداردى قوسپاعاندا, ٸرٸ ساۋدا-ويىن ساۋىق ورتالىقتارى مەن ساۋدا ٷيلەرٸنٸڭ جۇمىسىن ۋاقىتشا توقتاتا تۇرۋ;
- سانيتارييالىق-ەپيدەميياعا قارسى شارالاردى كٷشەيتە وتىرىپ, «كليەنتتەرگە دەيٸن جەتكٸزۋ» قاعيداتى بويىنشا قوعامدىق تاماقتانۋ نىساندارىنىڭ جاڭا جۇمىس رەجيمٸن بەلگٸلەۋ;
- حقكو-نىڭ جۇمىس رەجيمٸن قايتا ۇيىمداستىرۋ;
- كارانتيندٸك ايماقتارداعى حالىقتىڭ جەنە ەربٸر سەكتوردىڭ ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنە, دەرٸ-دەرمەكتەرگە, تٸرشٸلٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ زاتتارى مەن العاشقى قاجەتتٸلٸك تاۋارلارىنا تەۋلٸك سايىنعى قاجەتتٸلٸگٸن انىقتاۋ;
- كارانتيندٸك ايماقتىڭ ەربٸر سەكتورى ٷشٸن قوعامدىق كٶلٸك قوزعالىسىن بارىنشا شەكتەۋدٸ ەسكەرە وتىرىپ, ساۋدا جەنە ازىق-تٷلٸكپەن ەرٸ العاشقى قاجەتتٸلٸك تاۋارلارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ورتالىقتارىن انىقتاۋ;
- ۇيىمداستىرۋشىلىق سيپاتتاعى باسقا دا شارالار.
ەزٸرلەگەن دۋمان بىقاي
