وسى جايتتى ەسكەرٸپ, ەلٸمٸزدەگٸ باستى تاسىمالداۋشى «قازاقستان تەمٸر جولى» ۇلتتىق كومپانيياسىنىڭ باق-پەن جۇمىس جٶنٸندەگٸ دەپارتامەنتٸنٸڭ ماماندارى كٶمٸر تاسىمالىنا قاتىستى ارنايى بريفينگ ۇيىمداستىردى. ونلاين بريفينگتە «قتج – جٷك تاسىمالى» جشس باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قانات كٶبەسوۆ الداعى جىلىتۋ ماۋسىمىنا كٶمٸر تاسىمالداۋ تۋرالى ايتىپ بەردٸ, – دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جيىن بارىسىندا سٶز العان باق-پەن جۇمىس جٶنٸندەگٸ دەپارتامەنتٸنٸڭ ديرەكتورى قايسار جۇمابايۇلى «قازاقستان تەمٸر جولى» كومپانيياسى ەلٸمٸز ٷشٸن ٶزەكتٸ مەسەلە كٶمٸر تاسىمالىنا باسا كٶڭٸل بٶلەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
– جىل سايىن قتج جٷيەسٸ ارقىلى ورتاشا ەسەپپەن 100 ميلليوننان استام توننا كٶمٸر تاسىمالدانادى. ونىڭ 75 تونناعا جۋىعى ەل ٸشٸندە, قالعانى ەكسپورتقا شىعارىلادى.
قتج-نىڭ ۆاگوندارىنا تاسىمالداناتىن كٶمٸر دەر كەزٸندە تيەلسە, تەمٸرجولشىلار ونى دٸتتەگەن جەرٸنە دەل ۋاقىتىندا جەتكٸزٸپ بەرەدٸ. ۆاگوندار ٷلەستٸرۋ تەپە-تەڭدٸگٸ ساقتالىپ, كٶلٸك تاپشىلىعى بولمايدى.
قتج بۇل تۋرالى جاز بويى ايتىپ كەلە جاتىر. تاسىمالداۋ مەسەلەلەرٸنە قاتىستى ارنايى شتاب تا قۇرىلعان بولاتىن. قازٸر كٶپ نەرسە ٶڭٸرلەرگە, كٶمٸر ٶندٸرۋشٸلەرگە بايلانىستى. جالپى, بۇل مەسەلەنٸڭ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى زور ەكەنٸن بٸزدەر كٶمٸر ٶندٸرۋشٸلەرگە ۇدايى ايتىپ, ەسٸنە سالىپ كەلەمٸز, – دەدٸ قايسار جۇمابايۇلى.
«قتج – جٷك تاسىمالى» جشس باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قانات كٶبەسوۆ اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايىندا كٶمٸردٸ جالپى تيەۋ ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 4% ٶسٸپ, 76,6 ملن توننانى قۇراعانىن العا تارتتى. ەلٸمٸزدەگٸ كٶمٸردٸ تۇتىنۋشىلار ٷشٸن 53,5 ملن تونناسى تاسىمالدانسا, بۇل 2020 جىلدىڭ 9 ايى دەڭگەيٸنەن 2%-عا جوعارلاعان. ونىڭ ٸشٸندە قازاقستاننىڭ نەگٸزگٸ جەو-سىنا 47,4 ملن توننا, ال تۇرعىندار ٷشٸن 6,1 ملن توننا قاتتى وتىن تيەلٸپ, تيٸستٸ جەرٸنە جەتكٸزٸلگەن.
– بٸرٸنشٸ كەزەكتە, تەمٸر جول جەو مەن تۇرعىندار قاجەتتٸلٸكتەرٸن تولىق كٶلەمدە جابادى. بٸزدٸڭ جوسپارىمىزدان سەل ارتتا قالۋ سەبەبٸ, قازاقستاننىڭ وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەرٸ كٶمٸردٸ جەتكٸزۋگە ەندٸ ٶتٸنٸم بەرە باستاعانىمەن بايلانىستى بولىپ تۇر. ٶيتكەنٸ ەلدٸڭ وڭتٷستٸگٸندە سالىستىرمالى تٷردە جىلى اۋا رايى بايقالۋدا. ال ەلٸمٸزدٸڭ سولتٷستٸك ٶڭٸرلەرٸ كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كٶمٸرمەن تولىق قامتاماسىز ەتٸلگەن, – دەدٸ سپيكەر.
اعىمداعى جىلدىڭ قىركٷيەك ايىندا تەمٸر جول كٶلٸگٸمەن 8,8 ملن توننا تاس كٶمٸر تاسىمالدانسا, بۇل ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸندەگٸ كٶرسەتكٸشتەن 3,7%-عا جوعارى. ونىڭ ٸشٸندە تمد ەلدەرٸنە ەكسپورتقا 2,7 ملن توننا قاتتى وتىن جەتكٸزٸلسە, ەل ٸشٸندە 6,1 ملن توننا تاسىمالدانعان.
دەل قازٸر جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىنا 5 ملن تونناسى جەتكٸزٸلگەن. بۇل 2020 جىلدىڭ قىركٷيەگٸنە قاراعاندا 8,5%-عا جوعارى.
اعىمداعى جىلدىڭ 5 قازانىنداعى جاعداي بويىنشا ەلٸمٸزدە جۇمىس ٸستەپ تۇرعان 28 جەو-دا كٶمٸردٸڭ نورماتيۆتٸك قورى قامتاماسىز ەتٸلگەن.
– جەو-لارعا كٶمٸر تيەۋ جۇمىستارى تەۋلٸك بويى باقىلاپ, اينالما مارشرۋتتار ۇيىمداستىرۋدامىز. جٷك ۆاگوندارىمەن قامتاماسىز ەتۋ تيٸستٸ دەڭگەيدە جٷرگٸزٸلۋدە, – دەدٸ قانات كٶبەسوۆ.
ٶز كەزەگٸندە قانات كٶبەسوۆ ەلٸمٸز بويىنشا كٶمٸر تاسىمالدايتىن اشىق ۆاگوندار جەتكٸلٸكتٸ ەكەنٸن دە العا تارتتى.
– جٷك جٶنەلتۋشٸلەر جارتىلاي ۆاگونداردى جالداۋ بويىنشا شارتتىق جۇمىستى ۋاقتىلى جٷرگٸزٸپ, كٶمٸر تاسىمالداۋ ماۋسىمىنا كٷنٸ بۇرىن كەشٸكپەي باستادى. بۇل ماڭىزدى فاكت, ونى اتاپ ٶتۋ كەرەك, – دەدٸ سپيكەر.
قازاقستان اۋماعىندا 64 مىڭنان استام اشىق ۆاگون بار, ولاردىڭ 55%-ى قاتتى وتىندى تاسىمالداۋعا تارتىلعان. ونىڭ ٸشٸندە 21 مىڭنان استام اشىق ۆاگون «قتج» ۇك» اق-نىڭ ەنشٸلەسٸ «قازتەمٸرترانس» كومپانيياسىنا تيەسٸلٸ ەكەن. بٷگٸندە ولاردىڭ 66%-ىمەن كٶمٸر تاسىمالدانۋدا.
بريفينگ بارىسىندا قانات كٶبەسوۆ كٶمٸر تاسىمالداۋ كەزٸندە تاريفٸنٸڭ ٶسپەگٸنٸن جەنە بۇل جاعداي جىل سوڭىنا دەيٸن ساقتالاتىنىن اتاپ ٶتتٸ. وسى رەتتە كٶمٸر تاسىمالداۋ قۇنى قارا مەتالداردى تاسىمالداۋ باعاسىنان بەس ەسە, ورمان جٷكتەرٸنەن 2,5 ەسە تٶمەن ەكەنٸن ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك.
قانات كٶبەسوۆ جٷك جٶنەلتۋشٸلەردٸ ٶز تۇيىقتارىندا كٶمٸر تيەۋ نورمالارىن ساقتاۋعا شاقىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل شارا «جوعالتىلعان پايدانى» تولتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. مىسالى, «ۆوستوكۋگولپروم» جشس كٸرمە جولدارىندا كٶمٸر تيەۋدٸڭ قالىپتى نورماسى 15,6 ساعات بولعاندا ۆاگوندار 18 ساعات تۇرىپ قالعان. وسىلايشا ورتاشا ەسەپپەن تەۋلٸگٸنە 18 ۆاگون نەمەسە 1260 توننا كٶمٸر تيەلمەي قالعان. ال «شۇباركٶل كٶمٸر» اق بويىنشا كٶمٸر تيەۋدٸڭ قالىپتى نورماسى 24 ساعات بولسا, ٸس بارىسىندا ۆاگوندار 36 ساعات بويى كٶمٸر تيەۋدٸ كٷتٸپ, تەۋلٸگٸنە 68 ۆاگون نەمەسە 4760 توننا تيەلمەي قالعان.
جىلىتۋ ماۋسىمى قارساڭىندا دەستٷر بويىنشا «قتج» ۇك» اق ورتالىق اپپاراتىندا كٶمٸر تاسىمالداۋ جٶنٸندەگٸ جەدەل شتاب, جول بٶلٸمشەلەرٸندە – جەدەل توپتار جۇمىسىن جازدان بەرٸ قايتا باستاعان. شتاب وتىرىستارى اپتا سايىن كٶمٸر جٶنەلتۋشٸلەردٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتكٸزٸلٸپ كەلەدٸ. شتاب ۆاگون اينالىمىن باقىلاپ, ۆاگونداردىڭ جٷك وپەراتسييالارىندا تۇرىپ قالۋىن قىسقارتۋ جٶنٸندەگٸ شارالاردى قابىلدايتىنىن ايتا كەتۋٸمٸز كەرەك.
سونىمەن قاتار, بيىلعى جىلى جول بٶلٸمشەلەرٸندە مونيتورينگتٸك توپتار قۇرىلدى, ولار كٶمٸر تۇيىقتارىنىڭ كٸرمە جولدارىندا كٶمٸردٸڭ بولۋى تۋرالى اقپارات جيناۋدى جٷزەگە اسىرادى, پروبلەمالىق مەسەلەلەردٸ انىقتايدى جەنە ولاردى بٸرلەسٸپ شەشۋگە كٷش سالۋدا.
