قازاقستاندا قوسىلعان قۇن سالىعىنىڭ ستاندارتتى مٶلشەرلەمەسٸ 12 پايىزدان 16 پايىزعا كٶتەرٸلگەنٸنە سەگٸز اي ٶتتٸ. سالىق رەفورماسىنىڭ العاشقى نەتيجەلەرٸ بيۋدجەت كٶرسەتكٸشتەرٸنەن بايقالا باستادى. الايدا تٷسٸمنٸڭ ارتۋىن تەك جاڭا مٶلشەرلەمەمەن بايلانىستىرۋعا ەلٸ ەرتە, دەيدٸ Qazaq Expert Club ساراپشىسى, سالىق كەڭەسشٸسٸ راۋشان تاسشوينوۆا, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
2026 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا بيۋدجەتكە تٷسكەن ققس كٶلەمٸ ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 43,1 پايىزعا نەمەسە 1,2 ترلن تەڭگەگە ارتقان. ال ترانسفەرتتەردٸ ەسەپتەمەگەندەگٸ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كٸرٸسٸ 24,6 پايىزعا ٶسٸپ, 8,5 ترلن تەڭگەگە جەتتٸ. بۇل – بٸر جىل بۇرىنعى كٶرسەتكٸشتەن 1,7 ترلن تەڭگەگە كٶپ.
دەگەنمەن قوسىمشا تٷسكەن 1,2 ترلن تەڭگەنٸ تٷگەلدەي ققس مٶلشەرلەمەسٸنٸڭ كٶتەرٸلۋٸنەن تٷسكەن كٸرٸس دەپ باعالاۋعا بولمايدى. ٶيتكەنٸ بٸرٸنشٸ جارتىجىلدىقتىڭ ستاتيستيكاسىندا بۇرىنعى جەنە جاڭا مٶلشەرلەمەمەن جاسالعان تٶلەمدەر قاتار قامتىلعان. بۇعان قوسا, سالىق جٷيەسٸنٸڭ ٶزگە دە تالاپتارى ٶزگەردٸ.
"قازٸر ناقتى قورىتىندى جاساۋعا ەلٸ ەرتە. 2026 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ققس مٶلشەرلەمەسٸمەن بٸرگە مٸندەتتٸ تٸركەۋ شەگٸ دە ٶزگەرٸپ, 10 مىڭ اەك بولىپ بەلگٸلەندٸ. العاشقى جارتىجىلدىقتا ققس تٶلەۋشٸلەر سانى 135,8 مىڭنان 158,2 مىڭعا دەيٸن ٶستٸ. ياعني ولاردىڭ قاتارى 22 مىڭنان استام سۋبەكتٸگە تولىقتى", – دەدٸ راۋشان تاسشوينوۆا.
ساراپشى كەلتٸرگەن دەرەككە سەيكەس, وسى كەزەڭدە ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالار جٷيەسٸندەگٸ اينالىم دا شامامەن 12 پايىزعا نەمەسە 10,8 ترلن تەڭگەگە كٶبەيگەن.
وسىلايشا, ققس تٷسٸمٸنٸڭ ٶسۋٸنە مٶلشەرلەمەنٸڭ ۇلعايۋىمەن قاتار تاۋارلار مەن قىزمەتتەر اينالىمىنىڭ ارتۋى, سالىق تٶلەۋشٸلەر سانىنىڭ كٶبەيۋٸ جەنە ەكٸمشٸلەندٸرۋ تەرتٸبٸنٸڭ ٶزگەرۋٸ ەسەر ەتكەن.
"قوسىمشا 1,2 ترلن تەڭگەنٸ ەزٸرگە ققس تٷسٸمٸنٸڭ جالپى ٶسٸمٸ رەتٸندە قاراستىرعان دۇرىس. ونى بيۋدجەتكە تەك مٶلشەرلەمەنٸ كٶتەرۋدٸڭ ارقاسىندا تٷسكەن قاراجات دەۋگە بولمايدى. رەفورمانىڭ نەتيجەسٸن ەدٸل باعالاۋ ٷشٸن ەر فاكتوردىڭ ىقپالىن جەكە-جەكە سارالاۋ قاجەت", – دەپ تٷسٸندٸردٸ ساراپشى.
تاسشوينوۆانىڭ ايتۋىنشا, سالىق رەفورماسىن جٷرگٸزۋدەگٸ نەگٸزگٸ ماقساتتاردىڭ بٸرٸ – بيۋدجەتتٸڭ دەربەس كٸرٸس كٶزدەرٸن نىعايتىپ, ۇلتتىق قوردان بٶلٸنەتٸن ترانسفەرتتەرگە تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋ.
قازاقستاندا ققس مٶلشەرلەمەسٸ ۇزاق جىلدىق ٷزٸلٸستەن كەيٸن العاش رەت كٶتەرٸلدٸ. 1995 جىلى ونىڭ دەڭگەيٸ 20 پايىز بولعان. كەيٸن بٸرتٸندەپ تٶمەندەتٸلٸپ, 2009 جىلى 12 پايىزعا دەيٸن تٷستٸ. بۇل مٶلشەرلەمە 17 جىل بويى ٶزگەرٸسسٸز ساقتالىپ, 2026 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ 16 پايىز بولىپ بەلگٸلەندٸ.
ساراپشى كەلتٸرگەن حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ باعالاۋىنشا, ققس-تى 16 پايىزعا دەيٸن كٶتەرۋ مەملەكەتتٸك كٸرٸستٸ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ شامامەن 1,5 پايىزىنا تەڭ كٶلەمدە ارتتىرۋى مٷمكٸن.
ققس مٶلشەرلەمەسٸن بولاشاقتا تاعى كٶتەرۋ مەسەلەسٸ تالقىلانسا, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمى ەلدەرٸندەگٸ ورتاشا كٶرسەتكٸشتٸڭ 19,3 پايىز بولۋى نەگٸزگٸ ۋەجدەردٸڭ بٸرٸنە اينالۋى ىقتيمال. الايدا راۋشان تاسشوينوۆا مەملەكەتتەردٸ تەك سالىق مٶلشەرلەمەسٸ بويىنشا سالىستىرۋ دۇرىس ەمەس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بيۋدجەت تٷسٸمٸنە سالىق بازاسىنىڭ اۋقىمى, جەڭٸلدٸكتەر سانى, ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمى جەنە سالىقتىق ەكٸمشٸلەندٸرۋ ساپاسى دا تٸكەلەي ىقپال ەتەدٸ.
"كٶرشٸلەس ٶزبەكستان باسقا جولدى تاڭدادى. وندا ققس مٶلشەرلەمەسٸ 2019 جىلى 20 پايىزدان 15 پايىزعا, ال 2023 جىلدان باستاپ 12 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەتٸلدٸ. سونىمەن بٸرگە ەكٸمشٸلەندٸرۋ تەرتٸبٸ ٶزگەرٸپ, سالىق بازاسى كەڭەيتٸلدٸ. حالىقارالىق تەجٸريبە كٸرٸستٸ ارتتىرۋدىڭ جالعىز جولى مٶلشەرلەمەنٸ كٶتەرۋ ەمەس ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ", – دەدٸ ول.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ 16 پايىزدىق مٶلشەرلەمەنٸ 18 نەمەسە 20 پايىزعا اپاراتىن ارالىق كەزەڭ رەتٸندە باعالاۋ ورىنسىز. الدىمەن قابىلدانعان رەفورمانىڭ تولىق نەتيجەسٸن زەردەلەۋ قاجەت.
"فيسكالدىق ەسەر قازٸردٸڭ ٶزٸندە بايقالادى. ەندٸگٸ باستى مەسەلە – بۇل نەتيجەنٸڭ قانشالىقتى تۇراقتى بولاتىنى. مەملەكەت ٷشٸن بٸر كەزەڭدە كٶبٸرەك كٸرٸس الۋ عانا ەمەس, سالىق جٷكتەمەسٸن ٷنەمٸ ارتتىرماي-اق, سالىق بازاسىن كەڭەيتٸپ, تٷسٸمدەردٸڭ جينالۋ دەڭگەيٸن كٶتەرۋ ماڭىزدى", – دەپ قورىتىندىلادى راۋشان تاسشوينوۆا.
