قىزىلوردا قالاسىندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتاي قازاقستانداعى ساياسي رەفورمالاردىڭ مازمۇنى مەن باعىتىن ايقىنداعان ماڭىزدى الاڭعا اينالدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ ءوز سوزىندە رەفورمالاردىڭ جۇيەلىلىگى مەن ساباقتاستىعىنا ەرەكشە ءمان بەرىپ، ولاردىڭ دەكلاراتيۆتى ۇرانداردان ناقتى ينستيتۋسيونالدىق وزگەرىستەرگە ۇلاسۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قۇرىلتايدا كوتەرىلگەن باستامالار بيلىكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ، وڭىرلەردىڭ تەڭگەرىمدى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ، الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك پەن جاۋاپتى مەملەكەت قاعيداتتارىن بەكىتۋگە باعىتتالدى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
وسى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىك «مەديسينا جاستارىنىڭ» جەتەكشىسى ابىلايحان ءابدىراش پرەزيدەنت باستامالارىنىڭ ءمانى مەن ۇزاق مەرزىمدى اسەرىنە توقتالىپ، ولاردى قازاقستانداعى «جاڭا ادىلەتتى مەملەكەت» مودەلىن ينستيتۋسيونالدىق تۇرعىدان نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى تەتىگى رەتىندە باعالادى. ونىڭ پىكىرىنشە، قىزىلورداداعى قۇرىلتاي ساياسي جۇيەنى جاڭعىرتۋمەن قاتار، جاستاردىڭ قوعامدىق پروسەستەرگە جاۋاپتى ءارى سانالى قاتىسۋىنا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىپ وتىر.
- پرەزيدەنت قىزىلورداداعى قۇرىلتايدا رەفورمالاردىڭ جۇيەلىلىگى مەن ساباقتاستىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، قازىرگى باستامالاردىڭ الدىڭعى ساياسي رەفورمالاردان باستى ايىرماشىلىعى نەدە؟
- پرەزيدەنت قىزىلورداداعى قۇرىلتايدا رەفورمالاردىڭ جۇيەلىلىگى مەن ساباقتاستىعىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى. مەنىڭشە، قازىرگى باستامالاردىڭ الدىڭعى ساياسي رەفورمالاردان باستى ايىرماشىلىعى – ولاردىڭ دەكلاراتيۆتى ەمەس، ينستيتۋسيونالدىق سيپات الۋىندا. بۇرىن رەفورمالار كوبىنە جەكەلەگەن وزگەرىستەرمەن شەكتەلسە، بۇگىنگى باستامالار ساياسي جۇيەنىڭ بارلىق دەڭگەيىن قامتىپ، ۇزاق مەرزىمدى لوگيكاعا باعىندىرىلىپ وتىر. بۇل – ەۆوليۋسيالىق، ءبىراق ماقساتتى ترانسفورماسيا.
- مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ قوعام مەن بيلىك اراسىنداعى ديالوگ الاڭى رەتىندەگى ءرولىن كۇشەيتۋدى ۇسىندى. بۇل ينستيتۋتتىڭ ناقتى ساياسي شەشىمدەرگە ىقپال ەتۋ تەتىكتەرى قالاي جۇمىس ىستەۋى ءتيىس؟
- مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتتىق قۇرىلتايدى قوعام مەن بيلىك اراسىنداعى ديالوگ الاڭى رەتىندە كۇشەيتۋى – ماڭىزدى قادام. الايدا ونىڭ ناقتى ساياسي شەشىمدەرگە ىقپال ەتۋى ءۇشىن ۇسىنىستاردى زاڭ شىعارۋ جانە اتقارۋشى بيلىك دەڭگەيىندە قاراۋدىڭ مىندەتتى تەتىكتەرى بولۋى قاجەت. ياعني قۇرىلتاي ۇسىنىمدارى فورمالدى ەمەس، ينستيتۋسيونالدىق جاۋاپكەرشىلىكپەن سۇيەمەلدەنۋى ءتيىس.
- ساياسي جۇيەنى جاڭعىرتۋ كونتەكستىندە ايتىلعان باستامالار قازاقستانداعى وكىلدى بيلىكتىڭ ساپاسىنا قالاي اسەر ەتەدى دەپ ويلايسىز؟
- ساياسي جۇيەنى جاڭعىرتۋ اياسىندا ايتىلعان باستامالار وكىلدى بيلىكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا وڭ اسەر ەتەدى دەپ ەسەپتەيمىن. ءماسليحاتتار مەن پارلامەنتتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ، قوعامدىق وكىلدىكتىڭ كەڭەيۋى ساياسي شەشىمدەردىڭ لەگيتيمدىلىگىن ارتتىرىپ، حالىقتىڭ سەنىمىن نىعايتادى. بۇل – جاستار ءۇشىن دە ساياساتقا قاتىسۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن اشادى.
- پرەزيدەنت وڭىرلەردى، سونىڭ ىشىندە قىزىلوردا وبلىسىن دامىتۋعا ەرەكشە توقتالدى. بۇل باستامالار ايماقتار اراسىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تەڭسىزدىكتى ازايتا الا ما؟
- پرەزيدەنتتىڭ وڭىرلەردى، سونىڭ ىشىندە قىزىلوردا وبلىسىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋى ايماقتار اراسىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تەڭسىزدىكتى ازايتۋعا باعىتتالعان ناقتى سيگنال دەپ ويلايمىن. ەگەر بۇل باستامالار قارجىلىق دەربەستىك، ينفراقۇرىلىم جانە ادامي كاپيتالدى دامىتۋ ارقىلى ىسكە اسسا، وڭىرلەردىڭ دامۋ الەۋەتى تەڭگەرىمدى تۇردە ارتا الادى.
- الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك پەن جاۋاپتى مەملەكەت قاعيداتتارى قۇرىلتايدا قايتا كوتەرىلدى. بۇل ۇستانىمدار الداعى ناقتى زاڭنامالىق نەمەسە ينستيتۋسيونالدىق شەشىمدەردە قالاي كورىنىس تابۋى مۇمكىن؟
- الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك پەن جاۋاپتى مەملەكەت قاعيداتتارىنىڭ قايتا كوتەرىلۋى الداعى زاڭنامالىق جانە ينستيتۋسيونالدىق شەشىمدەردە الەۋمەتتىك ساياساتتىڭ اشىقتىعى، بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ءادىل ءبولىنۋى، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ەسەپتىلىگى ارقىلى كورىنىس تابۋى ءتيىس. بۇل – ازامات پەن مەملەكەت اراسىنداعى جاڭا قوعامدىق كەلىسىمنىڭ نەگىزى.
- ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ مەن ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى دە كۇن تارتىبىندە بولدى. ۇسىنىلعان باعىتتار ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتى دامۋ مودەلىن قالىپتاستىرۋعا جەتكىلىكتى مە؟
- ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ مەن ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا ۇسىنىلعان باعىتتار ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتى دامۋ مودەلىن قالىپتاستىرۋعا الەۋەتتى. دەگەنمەن بۇل ءۇشىن ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ، جاسىل ەنەرگەتيكاعا كوشۋ جانە تەحنولوگيالىق تاۋەلسىزدىك ناقتى ساياساتپەن بەكىتىلۋى قاجەت.
- پرەزيدەنت قوعامنىڭ ساياسي مادەنيەتىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ۇلتتىق قۇرىلتاي وسى باعىتتا قوعامدىق ساناعا ناقتى ىقپال ەتە الا ما؟
- پرەزيدەنت قوعامنىڭ ساياسي مادەنيەتىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىن ورىندى اتاپ ءوتتى. ۇلتتىق قۇرىلتاي وسى باعىتتا قوعامدىق ساناعا ىقپال ەتە الادى، ەگەر ول تەك ەليتالىق الاڭ ەمەس، ازاماتتىق قوعام مەن جاستاردىڭ پىكىرىن جۇيەلى تۇردە جەتكىزەتىن پلاتفورماعا اينالسا. بۇل ساياسي جاۋاپكەرشىلىك مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى.
- قىزىلورداداعى قۇرىلتايدا ايتىلعان باستامالاردى جالپى رەفورمالار لوگيكاسىندا باعالاساق، ولار قازاقستاننىڭ «جاڭا ادىلەتتى مەملەكەت» مودەلىن ينستيتۋسيونالدىق تۇرعىدان قانشالىقتى نىعايتادى؟
- قىزىلورداداعى قۇرىلتايدا ايتىلعان باستامالاردى جالپى رەفورمالار لوگيكاسىندا باعالاساق، ولار قازاقستاننىڭ «جاڭا ادىلەتتى مەملەكەت» مودەلىن ينستيتۋسيونالدىق تۇرعىدان ايتارلىقتاي نىعايتا الادى. سەبەبى بۇل باستامالار بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى سەنىمدى ارتتىرۋعا، ادىلەتتىلىك قاعيداتىن ناقتى ينستيتۋتتار ارقىلى بەكىتۋگە باعىتتالعان. جاستار بەلسەندىسى رەتىندە مەن بۇل ۇدەرىستەرگە ازاماتتىق قاتىسۋ مەن جاۋاپكەرشىلىك تۇرعىسىنان ۇلكەن ۇمىتپەن قارايمىن.
