قىزىلوردا قالاسىندا ٶتكەن ۇلتتىق قۇرىلتاي قازاقستانداعى ساياسي رەفورمالاردىڭ مازمۇنى مەن باعىتىن ايقىنداعان ماڭىزدى الاڭعا اينالدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە رەفورمالاردىڭ جٷيەلٸلٸگٸ مەن ساباقتاستىعىنا ەرەكشە مەن بەرٸپ, ولاردىڭ دەكلاراتيۆتٸ ۇرانداردان ناقتى ينستيتۋتسيونالدىق ٶزگەرٸستەرگە ۇلاسۋى تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. قۇرىلتايدا كٶتەرٸلگەن باستامالار بيلٸكتٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋ, ٶڭٸرلەردٸڭ تەڭگەرٸمدٸ دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ, ەلەۋمەتتٸك ەدٸلەتتٸلٸك پەن جاۋاپتى مەملەكەت قاعيداتتارىن بەكٸتۋگە باعىتتالدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
وسى مەسەلەلەر تٶڭٸرەگٸندە رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بٸرلەستٸك «مەديتسينا جاستارىنىڭ» جەتەكشٸسٸ ابىلايحان ەبدٸراش پرەزيدەنت باستامالارىنىڭ مەنٸ مەن ۇزاق مەرزٸمدٸ ەسەرٸنە توقتالىپ, ولاردى قازاقستانداعى «جاڭا ەدٸلەتتٸ مەملەكەت» مودەلٸن ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدان نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى تەتٸگٸ رەتٸندە باعالادى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قىزىلورداداعى قۇرىلتاي ساياسي جٷيەنٸ جاڭعىرتۋمەن قاتار, جاستاردىڭ قوعامدىق پروتسەستەرگە جاۋاپتى ەرٸ سانالى قاتىسۋىنا جاڭا مٷمكٸندٸكتەر اشىپ وتىر.
- پرەزيدەنت قىزىلورداداعى قۇرىلتايدا رەفورمالاردىڭ جٷيەلٸلٸگٸ مەن ساباقتاستىعىن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ. سٸزدٸڭ ويىڭىزشا, قازٸرگٸ باستامالاردىڭ الدىڭعى ساياسي رەفورمالاردان باستى ايىرماشىلىعى نەدە?
- پرەزيدەنت قىزىلورداداعى قۇرىلتايدا رەفورمالاردىڭ جٷيەلٸلٸگٸ مەن ساباقتاستىعىن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ. مەنٸڭشە, قازٸرگٸ باستامالاردىڭ الدىڭعى ساياسي رەفورمالاردان باستى ايىرماشىلىعى – ولاردىڭ دەكلاراتيۆتٸ ەمەس, ينستيتۋتسيونالدىق سيپات الۋىندا. بۇرىن رەفورمالار كٶبٸنە جەكەلەگەن ٶزگەرٸستەرمەن شەكتەلسە, بٷگٸنگٸ باستامالار ساياسي جٷيەنٸڭ بارلىق دەڭگەيٸن قامتىپ, ۇزاق مەرزٸمدٸ لوگيكاعا باعىندىرىلىپ وتىر. بۇل – ەۆوليۋتسييالىق, بٸراق ماقساتتى ترانسفورماتسييا.
- مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ قوعام مەن بيلٸك اراسىنداعى ديالوگ الاڭى رەتٸندەگٸ رٶلٸن كٷشەيتۋدٸ ۇسىندى. بۇل ينستيتۋتتىڭ ناقتى ساياسي شەشٸمدەرگە ىقپال ەتۋ تەتٸكتەرٸ قالاي جۇمىس ٸستەۋٸ تيٸس?
- مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتتىق قۇرىلتايدى قوعام مەن بيلٸك اراسىنداعى ديالوگ الاڭى رەتٸندە كٷشەيتۋٸ – ماڭىزدى قادام. الايدا ونىڭ ناقتى ساياسي شەشٸمدەرگە ىقپال ەتۋٸ ٷشٸن ۇسىنىستاردى زاڭ شىعارۋ جەنە اتقارۋشى بيلٸك دەڭگەيٸندە قاراۋدىڭ مٸندەتتٸ تەتٸكتەرٸ بولۋى قاجەت. ياعني قۇرىلتاي ۇسىنىمدارى فورمالدى ەمەس, ينستيتۋتسيونالدىق جاۋاپكەرشٸلٸكپەن سٷيەمەلدەنۋٸ تيٸس.
- ساياسي جٷيەنٸ جاڭعىرتۋ كونتەكستٸندە ايتىلعان باستامالار قازاقستانداعى ٶكٸلدٸ بيلٸكتٸڭ ساپاسىنا قالاي ەسەر ەتەدٸ دەپ ويلايسىز?
- ساياسي جٷيەنٸ جاڭعىرتۋ اياسىندا ايتىلعان باستامالار ٶكٸلدٸ بيلٸكتٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا وڭ ەسەر ەتەدٸ دەپ ەسەپتەيمٸن. مەسليحاتتار مەن پارلامەنتتٸڭ رٶلٸن كٷشەيتۋ, قوعامدىق ٶكٸلدٸكتٸڭ كەڭەيۋٸ ساياسي شەشٸمدەردٸڭ لەگيتيمدٸلٸگٸن ارتتىرىپ, حالىقتىڭ سەنٸمٸن نىعايتادى. بۇل – جاستار ٷشٸن دە ساياساتقا قاتىسۋدىڭ جاڭا مٷمكٸندٸكتەرٸن اشادى.
- پرەزيدەنت ٶڭٸرلەردٸ, سونىڭ ٸشٸندە قىزىلوردا وبلىسىن دامىتۋعا ەرەكشە توقتالدى. بۇل باستامالار ايماقتار اراسىنداعى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق تەڭسٸزدٸكتٸ ازايتا الا ما?
- پرەزيدەنتتٸڭ ٶڭٸرلەردٸ, سونىڭ ٸشٸندە قىزىلوردا وبلىسىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارۋى ايماقتار اراسىنداعى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق تەڭسٸزدٸكتٸ ازايتۋعا باعىتتالعان ناقتى سيگنال دەپ ويلايمىن. ەگەر بۇل باستامالار قارجىلىق دەربەستٸك, ينفراقۇرىلىم جەنە ادامي كاپيتالدى دامىتۋ ارقىلى ٸسكە اسسا, ٶڭٸرلەردٸڭ دامۋ ەلەۋەتٸ تەڭگەرٸمدٸ تٷردە ارتا الادى.
- ەلەۋمەتتٸك ەدٸلەتتٸلٸك پەن جاۋاپتى مەملەكەت قاعيداتتارى قۇرىلتايدا قايتا كٶتەرٸلدٸ. بۇل ۇستانىمدار الداعى ناقتى زاڭنامالىق نەمەسە ينستيتۋتسيونالدىق شەشٸمدەردە قالاي كٶرٸنٸس تابۋى مٷمكٸن?
- ەلەۋمەتتٸك ەدٸلەتتٸلٸك پەن جاۋاپتى مەملەكەت قاعيداتتارىنىڭ قايتا كٶتەرٸلۋٸ الداعى زاڭنامالىق جەنە ينستيتۋتسيونالدىق شەشٸمدەردە ەلەۋمەتتٸك ساياساتتىڭ اشىقتىعى, بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ەدٸل بٶلٸنۋٸ, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ەسەپتٸلٸگٸ ارقىلى كٶرٸنٸس تابۋى تيٸس. بۇل – ازامات پەن مەملەكەت اراسىنداعى جاڭا قوعامدىق كەلٸسٸمنٸڭ نەگٸزٸ.
- ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ مەن ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ دە كٷن تەرتٸبٸندە بولدى. ۇسىنىلعان باعىتتار ۇزاق مەرزٸمدٸ تۇراقتى دامۋ مودەلٸن قالىپتاستىرۋعا جەتكٸلٸكتٸ مە?
- ەكونوميكالىق جاڭعىرتۋ مەن ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸ بويىنشا ۇسىنىلعان باعىتتار ۇزاق مەرزٸمدٸ تۇراقتى دامۋ مودەلٸن قالىپتاستىرۋعا ەلەۋەتتٸ. دەگەنمەن بۇل ٷشٸن ەكونوميكانى ەرتاراپتاندىرۋ, جاسىل ەنەرگەتيكاعا كٶشۋ جەنە تەحنولوگييالىق تەۋەلسٸزدٸك ناقتى ساياساتپەن بەكٸتٸلۋٸ قاجەت.
- پرەزيدەنت قوعامنىڭ ساياسي مەدەنيەتٸن ارتتىرۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. ۇلتتىق قۇرىلتاي وسى باعىتتا قوعامدىق ساناعا ناقتى ىقپال ەتە الا ما?
- پرەزيدەنت قوعامنىڭ ساياسي مەدەنيەتٸن ارتتىرۋ قاجەتتٸگٸن ورىندى اتاپ ٶتتٸ. ۇلتتىق قۇرىلتاي وسى باعىتتا قوعامدىق ساناعا ىقپال ەتە الادى, ەگەر ول تەك ەليتالىق الاڭ ەمەس, ازاماتتىق قوعام مەن جاستاردىڭ پٸكٸرٸن جٷيەلٸ تٷردە جەتكٸزەتٸن پلاتفورماعا اينالسا. بۇل ساياسي جاۋاپكەرشٸلٸك مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدٸ.
- قىزىلورداداعى قۇرىلتايدا ايتىلعان باستامالاردى جالپى رەفورمالار لوگيكاسىندا باعالاساق, ولار قازاقستاننىڭ «جاڭا ەدٸلەتتٸ مەملەكەت» مودەلٸن ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدان قانشالىقتى نىعايتادى?
- قىزىلورداداعى قۇرىلتايدا ايتىلعان باستامالاردى جالپى رەفورمالار لوگيكاسىندا باعالاساق, ولار قازاقستاننىڭ «جاڭا ەدٸلەتتٸ مەملەكەت» مودەلٸن ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدان ايتارلىقتاي نىعايتا الادى. سەبەبٸ بۇل باستامالار بيلٸك پەن قوعام اراسىنداعى سەنٸمدٸ ارتتىرۋعا, ەدٸلەتتٸلٸك قاعيداتىن ناقتى ينستيتۋتتار ارقىلى بەكٸتۋگە باعىتتالعان. جاستار بەلسەندٸسٸ رەتٸندە مەن بۇل ٷدەرٸستەرگە ازاماتتىق قاتىسۋ مەن جاۋاپكەرشٸلٸك تۇرعىسىنان ٷلكەن ٷمٸتپەن قارايمىن.
