رۋحاني شارانىڭ شىمىلدىعى ۇلى اقىننىڭ كٸتاپتارى مەن سۋرەتتەرٸ قويىلعان ەل-فارابي كٸتاپحاناسىنىڭ جەنە جامبىل, سٷيٸنباي مۋزەيلەرٸنٸڭ «جامبىل ەلەمٸ» كٶشپەلٸ كٶرمەسٸمەن اشىلدى.
وقۋ ورنى رەكتورىنىڭ كەڭەسشٸسٸ مەلٸك وتارباەۆ القالى جيىندى اشىپ, الدىمەن ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسقارما تٶراعاسى – رەكتورى جانسەيٸت تٷيمەباەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن جەتكٸزدٸ. حاتتا: «جىر الىبى جامبىل جاباەۆ – تەك قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, تٷركٸ دٷنيەسٸنٸڭ ەلەمدٸك دەڭگەيگە كٶتەرٸلگەن تۇعىرى بيٸك تۇلعاسى. ۇلت ماقتانىشىن قاراشاڭىراق تٶرٸندە دەرٸپتەپ, ٶلمەس مۇرالارىن جاستارعا ناسيحاتتاۋدىڭ ماڭىزى زور», – دەلٸنگەن.
رەكتور كەڭەسشٸسٸ مەلٸك نۇرجانۇلى بۇل ٸس-شارا جامبىل مەرەيتويى اياسىندا ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا قولعا الىنعان ٷلكەن ٸستٸڭ باستاماسى ەكەنٸن ايتا كەلە, بٸلٸم ورداسىندا ۇلى اقىن شىعارماشىلىعى بويىنشا ٸرگەلٸ زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ اتقارىلىپ جاتقانىن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
– بيىل اقىننىڭ 175 جىلدىعىنا وراي, قازۇۋ-دىڭ «جامبىل» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ اتسالىسۋىمەن 10 تومدىق جارىق كٶردٸ. قۇراستىرعان – جامبىلتانۋشى ناعاشىبەك قاپالبەك. سونىمەن قاتار جامبىل مۇراسىن ناسيحاتتاۋ بويىنشا تاعى بٸر 10 تومدىق دايىندالۋ ٷستٸندە. ونىڭ 4 تومدىعى بەلگٸلٸ عالىم جانعارا دەدەباەۆتىڭ قۇراستىرۋىمەن جارىق كٶردٸ. وسىنداي عىلىمي ٸزدەنٸستەر الداعى ۋاقىتتا جالعاسا بەرمەك, – دەدٸ كەڭەسشٸ.
ايتۋلى رۋحاني شاراعا مەدەنيەتتەردٸ جاقىنداستىرۋ ورتالىعىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرٸ, جازۋشى-جامبىلتانۋشى ناعاشىبەك قاپالبەكۇلى, «جامبىل» ەدەبي-مەموريالدىق مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى سالتانات جامبىلوۆا, سٷيٸنباي ەدەبي-مەموريالدىق مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى مۇرات قوبداليەۆ, «رۋحاني جاڭعىرۋ» عىلىمي-يننوۆاتسييالىق ورتالىعى» جوبالىق وفيسٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ نۇرعالي وراز, قازۇۋ-دىڭ «جامبىل» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ الماسبەك انىقبەك, جامبىلتانۋشى عالىم تەمٸرحان تەبەگەنوۆ, ەدٸلعازى قايىربەكوۆ, بايعالي ەسەنەليەۆ, ەرتاي ايعاليۇلى سىندى رۋحانييات ٶكٸلدەرٸ قاتىستى. جيىندا سٶز العان جامبىلتانۋشىلار كەمەڭگەر تۇلعا جايلى تولعامدارىمەن بٶلٸستٸ.
ارنايى شاقىرىلعان قوناقتار, وقىتۋشىلار مەن بٸلٸم الۋشى جاستار كٶرمەدە جامبىل مۇراسىمەن ەتەنە تانىستى. سيرەك كەزدەسەتٸن ماتەريالدار, فوتوسۋرەتتەر, ارحيۆ قۇجاتتارى مەن جەدٸگەرلەردٸڭ بٸرەگەي كەشەنٸن تاماشالاپ, اقىننىڭ ٶمٸرٸ مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى ماڭىزدى ماعلۇماتقا قانىقتى.
جازۋشى ناعاشىبەك قاپالبەكۇلى اقىننىڭ دارالىعى جٶنٸندە سٶز قوزعاپ, جامبىلدىڭ دانالىق سىرى اقىندىق قاسيەتٸندە ەكەنٸنە نازار اۋدارىپ, ونىڭ ٶلەڭدەرٸ ەلەمنٸڭ 160 تٸلٸنە اۋدارىلعانىن ايرىقشا اتاپ ٶتتٸ.
جامبىل مۇراسىن دەرٸپتەۋ ماقساتىندا ەلٸمٸزدە اتقارىلعان جۇمىستاردى ەگجەي-تەگجەيلٸ بايانداي كەلە, ۋنيۆەرسيتەت باسشىسى جانسەيٸت تٷيمەباەۆتىڭ جامبىل ەسٸمٸن ۇلىقتاۋعا قوسقان سٷبەلٸ ٷلەسٸن اتاپ كٶرسەتتٸ. تٷركييادا ەلشٸلٸك قىزمەتتە جٷرگەندە سول ەلدەن جامبىل ەسٸمٸنە كٶشە بەرۋ, انكارادا سٷيٸنباي بابامىزعا ەسكەرتكٸش ورناتۋ جەنە سٷيٸنباي اتىندا ساياباق اشۋ ٸسٸنە ۇيىتقى بولعانىن جەنە سٷيٸنباي مەن جامبىل كٸتاپتارىنىڭ تٷرٸك تٸلٸندە تارالۋىنا ٶز سەپتٸگٸن تيگٸزگەنٸن ريزاشىلىقپەن جەتكٸزدٸ.
سونىمەن قاتار, «جامبىل اپتالىعىنىڭ» اشىلۋ سالتاناتى اياسىندا تٷرٸك تٸلٸنە اۋدارىلعان «كٶروعلى» داستانىنىڭ تۇساۋكەسەر رەسٸمٸ ٶتتٸ. تٷركٸ حالىقتارىنا ورتاق تۋىندىنىڭ جامبىل جاباەۆ جىرلاعان نۇسقاسى ەنگەن جيناق ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ مەن ەۋرازييا جازۋشىلار وداعىنا قاراستى «بەنگۋ» باسپاسىنىڭ قولداۋىمەن جارىق كٶردٸ. تەرجٸمالاعان – جازۋشى-اۋدارماشى مەلٸك وتارباەۆ.
كٸتاپتىڭ العىسٶزٸن قازۇۋ رەكتورى جانسەيٸت تٷيمەباەۆ جازعان. وندا جامبىل جاباەۆتىڭ ٶز ٶلەڭ-جىرلارىندا ٶمٸر سٷرگەن ۋاقىتتىڭ تامىرىن دٶپ باسىپ, زامان تىنىسىن ايقىن بەينەلەگەنٸ باياندالادى. سونىمەن قاتار ٶمٸرٸن ٶلەڭمەن ٶرنەكتەي بٸلگەن اقىننىڭ ٶزٸنەن بۇرىنعى اقىنداردىڭ جىر-داستاندارى مەن ايتىستارىن جاتقا ورىنداپ, تاڭنان-تاڭعا جىرلاعانىن تانىستىرا كەلە, جىرشى اقىننىڭ جادىندا ساقتالعان «كٶروعلى» جىرىنىڭ تٷركٸ ەلەمٸ ەدەبيەتٸنە قوسىلعان تاپتىرماس قازىنا بولارىنا سەنٸم بٸلدٸرەدٸ.
جازۋشى نۇرعالي وراز جيىندا سٶز الىپ, جۋىردا حVI حالىقارالىق انكارا كٸتاپ كٶرمەسٸندە جيناقتىڭ تۇساۋكەسەر رەسٸمٸ جوعارى دەڭگەيدە جٷزەگە اسقانىن اتاپ ٶتتٸ. قازاقستاننىڭ تٷركيياداعى ەلشٸلٸگٸ قولداۋ بٸلدٸرگەن شاراعا قازۇۋ دەلەگاتسيياسى قۇرمەتتٸ قوناق رەتٸندە قاتىسقانىن ايتتى. «باسقوسۋدا پامۋككالە ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى نەرگيز بيراي, ەۋرازييا جازۋشىلار وداعىنىڭ تٶراعاسى ياكۋپ ٶمەروعلى جامبىل جاباەۆتىڭ قايراتكەرلٸك بولمىسى جەنە قازاق ەدەبيەتٸ مەن ۇلت رۋحانيياتىنداعى رٶلٸن تارازىلاپ, جامبىل نۇسقاسى تٷركٸ ەلەمٸ مەدەنيەتٸنە قوسىلعان سونى جاڭالىق ەكەنٸن العا تارتتى», – دەدٸ جازۋشى.
ايتا كەتسەك, اپتالىق اياسىندا «اق دومبىرا قولعا الىپ...» اتتى جىر كەشٸ, جامبىل ۇرپاقتارىمەن كەزدەسۋ, «جامبىل جەنە تٷركٸ ەلەمٸ» حالىقارالىق ونلاين-كونفەرەنتسييا ٶتكٸزٸلٸپ, جامبىل جەنە قاراساي اۋداندارىنداعى سٷيٸنباي – جامبىل كەسەنەسٸ مەن مۋزەيٸنە ەكسپەديتسييا ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى.
