ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ 90 جىلدىعى اياسىندا ٸٸٸ حالىقارالىق فارابي فورۋمى باستالدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz. ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
قازاقستان, تٷركييا, ٶزبەكستان, سيرييا, يران, تاتارستان, ەزٸربايجان, مىسىر, يتالييا جەنە ت.ب. ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ عالىمدارى باس قوسقان ٸس-شارانىڭ ماقساتى – عۇلاما عالىمنىڭ باي مۇراسىن جاڭا قىرىنان زەرتتەۋ, وتاندىق جەنە شەتەلدٸك فارابيتانۋشىلاردى بٸرٸكتٸرٸپ, جاڭا زەرتتەۋلەردٸ سارالاۋ.
«ەل-فارابي جەنە قازاق حالقىنىڭ رۋحاني مۇراسى» تاقىرىبىنداعى كونفەرەنتسيياعا ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسقارما تٶراعاسى – رەكتورى جانسەيٸت تٷيمەباەۆ, تٷركييا رەسپۋبليكاسىنىڭ الماتى قالاسىنداعى باس كونسۋلى مۋدەرريسوگلۋ ەۆرەن, يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ الماتى قالاسىنداعى باس كونسۋلى فاعاني مۋحسين, سيرييانىڭ قازاقستانداعى قۇرمەتتٸ كونسۋلى دەرەح سامير, نۇر-مٷباراك ەگيپەت يسلام مەدەنيەتٸ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى, پروفەسسور مۇحاممەد ەل-جيندي, ديپلوماتتار, تاريحشى عالىمدار, قازاقستاندىق جەنە شەتەلدٸك فارابيتانۋشىلار, فيلوسوفتار, وقۋ ورداسىنىڭ وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرٸ قاتىستى.
تاعىلىمدى جيىندى قازۇۋ باسشىسى جانسەيٸت تٷيمەباەۆ اشىپ, فارابي ەڭبەكتەرٸن تەرەڭ تالداپ, سارالاۋ قازٸرگٸ فارابيتانۋشى عالىمداردىڭ باستى مٸندەتٸ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ.
«ەل-فارابي فەنومەنٸ – شىن مەنٸندە تەڭدەسٸ جوق قۇبىلىس. ەبۋ ناسىر ەل-فارابي – ۇلى ويشىل عانا ەمەس, ول – ادامزاتتىڭ رۋحاني ٶرلەۋٸنە ىقپال ەتكەن عۇلاما عالىم. ەل عالىمدارىنىڭ ٸرگەلٸ زەرتتەۋلەرٸ مەن ٸزدەنٸس جۇمىستارىنىڭ ارقاسىندا ەبۋ ناسىر ەل-فارابي ەسٸمٸ مەدەني سيمۆولىمىزعا, ويشىل مۇراسى تٷركٸ مەدەنيەتٸ مەن رۋحانيياتىنان باستاۋ الاتىن قازاق مەدەنيەتٸنٸڭ قاينارى رەتٸندە ۇلتتىق ماقتانىشىمىزعا اينالدى. ٶتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى اقجان ماشاني, اعىن قاسىمجانوۆ, مۇقاش بۋراباەۆ, ەنۋار ەلٸمجانوۆ, مۇزاففار حايرۋللاەۆ, اۋدانبەك كٶبەسوۆ, ارتۋر ساگادەەۆ, قۇبىعۇل جارىقباەۆتار ەل-فارابيدٸڭ مۇراسىن زەرتتەپ, ناسيحاتتاۋ ٸسٸنە ۇشان-تەڭٸز ٷلەس قوستى. ەندٸ الدىڭعى بۋىن فارابيتانۋشىلاردىڭ ەڭبەكتەرٸن كەيٸنگٸ جاس عالىمدار جالعاستىرۋى كەرەك», – دەدٸ رەكتور.
ٶز كەزەگٸندە تٷركييا رەسپۋبليكاسىنىڭ الماتى قالاسىنداعى باس كونسۋلى مۋدەرريسوگلۋ ەۆرەن: «ەل-فارابي – تٷركٸ ەلەمٸنە عانا ەمەس, يسلام ەلەمٸنە ٶزٸڭدٸك لەپ الىپ كەلگەن تۇلعا. ونىڭ ەڭبەكتەرٸ مەن فيلوسوفييالىق ويلارى ەلٸ كٷنگە دەيٸن ٶزەكتٸلٸگٸن جوعالتقان ەمەس. سوندىقتان فارابي ەڭبەكتەرٸن, عىلىمي زەرتتەۋلەرٸن جان-جاقتى قاراستىرۋ جۇمىستارى ەشقاشان توقتامايدى دەپ سانايمىن. وسى تۇرعىدا قازۇۋ-دا دەستٷرلٸ تٷردە ٶتەتٸن فورۋم ەل-فارابي مۇراسىن جاڭا باعىتتا زەرتتەۋگە مول مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ.
حالىقارالىق عىلىمي-تەجٸريبەلٸك كونفەرەنتسييادا يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ الماتى قالاسىنداعى باس كونسۋلى فاعاني مۋحسين عالىم ەل-فارابي اراب تٸلٸنٸڭ لەكسيكاسىن دامىتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزگەنٸن جەتكٸزدٸ.
«ەبۋ ناسىر ەل-فارابيدٸ يران حالقى ۇلى عۇلامالاردىڭ بٸرەگەيٸ رەتٸندە جاقسى تانيدى. ويشىل مەديتسينا, فيلوسوفييا, عىلىم, بٸلٸم جەنە باسقا دا سالالار بويىنشا بەلسەندٸ جۇمىس ٸستەدٸ. ونىڭ ەربٸر ويى, پٸكٸرٸ, پايىمى ٶتە قۇندى. ول اراب تٸلٸنٸڭ لەكسيكاسىن نىعايتۋعا سٷبەلٸ ٷلەس قوسىپ, عىلىمدى ٸلگەرٸلەتۋگە, ادام ساناسىن دامىتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزدٸ», – دەدٸ فاعاني مۋحسين.
تاعىلىمدى باسقوسۋدا تٷرٸك حالىقتارى فيلوسوفييا قوعامىنىڭ قازاق كوميتەتٸ مەن وقۋ ورداسى عالىمدارىنىڭ باستاماسىمەن جارىق كٶرگەن «تٷرٸك فيلوسوفيياسىنىڭ انتولوگيياسىنىڭ» كٶپتومدىق كٸتابىنىڭ تۇساۋكەسەرٸ ٶتتٸ. تٶرت تومدىق انتولوگيياعا ۇلى دالانى كٶنە زاماننان بەرٸ مەكەندەپ كەلگەن تٷرٸك حالىقتارى مەن ۇلىستارىنىڭ فيلوسوفييالىق جەنە دٸني-ميفولوگييالىق دٷنيەتانىمىنا قاتىستى مەتٸندەر مەن ولارعا بەرٸلگەن عىلىمي تالداۋلار ەنگٸزٸلدٸ. ەل-فارابي ەڭبەكتەرٸنٸڭ توپتاماسى بەرٸلٸپ, ادامزات ويشىلى ٶمٸر سٷرگەن دەۋٸردەگٸ تٷرٸك ٶركەنيەتٸنٸڭ رۋحاني بولمىسى بايىپتالعان. عۇلاما عالىمنىڭ تٷرٸك مەدەنيەتٸ مەن فيلوسوفيياسىنداعى ورنى مەن رٶلٸ دە باعامدالعان.
جيىن بارىسىندا سيرييانىڭ قازاقستانداعى قۇرمەتتٸ كونسۋلى دەرەح سامير, نۇر-مٷباراك ەگيپەت يسلام مەدەنيەتٸ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ رەكتورى, پروفەسسور مۇحاممەد ەل-جيندي, شەتەلدٸك عالىمدار مەن فارابيتانۋشىلار بايانداما جاسادى.
فورۋم جۇمىسى سەكتسييالاردا جالعاستى. قاتىسۋشىلار عىلىم مەن بٸلٸمنٸڭ ينتەگراتسيياسىنا, قازٸرگٸ قوعامنىڭ رۋحاني-ادامگەرشٸلٸك جەنە تۇلعا مەدەنيەتٸن جەتٸلدٸرۋگە قاتىستى كەڭ اۋقىمدى ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋدا. سەكتسييالار جۇمىسىندا ەل-فارابي مۇراسى جەنە فارابيتانۋدىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ, تٷرٸك عۇلامالارىنىڭ مۇراسىنداعى ٸزگٸ ادام مەسەلەسٸ جەنە ت.ب. ەلەۋمەتتٸك-گۋمانيتارلىق عىلىمىنىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ قاراستىرىلۋدا.
ايتا كەتەيٸك, فورۋم اياسىندا عالىمداردىڭ عىلىمي باياندامالارى مەن زەرتتەۋلەرٸنٸڭ جيناعى جارىق كٶرەدٸ.
