قازاقستان قىتايعا گاز ەكسپورتىن ۇلعايتۋ بويىنشا ماڭىزدى كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸپ جاتىر. بۇل قادام ەلدٸڭ ايماقتاعى ەنەرگەتيكالىق نارىقتاعى ىقپالىنىڭ ارتۋىن كٶرسەتەدٸ,- دەپ حابارلايدى Dalanews.kz Bloomberg باسىلىمىنا سٸلتەمە جاساپ.
QazaqGaz باسقارما تٶراعاسى سانجار جاركەشوۆتىڭ ايتۋىنشا, قوسىمشا گاز قۇبىرىن سالۋ ارقىلى جەتكٸزٸلٸم كٶلەمٸن ودان ەرٸ ارتتىرۋ جوسپاردا بار.
جاركەشوۆتىڭ مەلٸمدەۋٸنشە, قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ ٶسۋ قارقىنى بەسەڭدەگەنٸمەن, گازعا دەگەن سۇرانىس جوعارى دەڭگەيدە ساقتالىپ وتىر. بۇل جاعداي قازاقستاننىڭ قىتاي جەنە ٶزبەكستان سىندى كٶرشٸلەس ەلدەرگە گاز ەكسپورتىن ەدەۋٸر ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە. قىتايداعى ەنەرگەتيكالىق سۇرانىستىڭ ٶسۋٸ قازاقستاندى رەسەي, تٷرٸكمەنستان جەنە ٶزبەكستان سىندى ەلدەرمەن بەسەكەلەستٸككە تٷسٸرۋگە يتەرمەلەپ وتىر.
2022 جىلى رەسەي ۋكرايناعا باسىپ كٸرگەننەن كەيٸن ەۋروپاداعى نەگٸزگٸ گاز نارىعىن جوعالتقانىمەن, قىتاي رەسەي ٷشٸن بالاما ەرٸ ماڭىزدى ەكسپورتتىق نارىققا اينالدى. رەسەيدٸڭ گاز جەتكٸزٸلٸمدەرٸ ارتا تٷستٸ, ال بۇل ۋاقىتتا قازاقستان دا ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸن كەڭەيتٸپ, ٸشكٸ سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋدى كٶزدەپ وتىر. قازٸرگٸ ۋاقىتتا قازاقستان قىتايعا جىلىنا شامامەن 4 ميلليارد تەكشە مەتر گاز جەتكٸزسە, ەلدٸڭ جالپى گاز تۇتىنۋ كٶلەمٸ 21 ميلليارد تەكشە مەترگە جۋىقتايدى.
QazaqGaz كومپانيياسى ٸرٸ ٶندٸرۋشٸلەرمەن, ونىڭ ٸشٸندە «قازمۇنايگاز» جەنە باسقا دا كەن ورىندارىنىڭ وپەراتورلارىمەن ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ۇلعايتۋ باعىتىندا جۇمىس ٸستەپ جاتىر. سونىمەن قاتار, كومپانييا كاتارلىق جەنە Chevron سەكٸلدٸ ينۆەستورلارمەن جاڭا جوبالاردى ٸسكە اسىرۋدى جوسپارلاۋدا.
جاڭا گاز قۇبىرىن سالۋ مەسەلەسٸ دە كٷن تەرتٸبٸندە تۇر. قىتايعا قوسىمشا گاز جەتكٸزۋ ٷشٸن جوسپارلانىپ وتىرعان قۇبىردىڭ قۇنى شامامەن 3 ميللياردتان 6 ميلليارد دوللارعا دەيٸن بولۋى مٷمكٸن. ەگەر بۇل جوبا ماقۇلدانسا, ونىڭ قۇرىلىسى ەكٸ-ٷش جىلعا سوزىلادى دەپ كٷتٸلۋدە. جاركەشوۆتىڭ ايتۋىنشا, قىتاي سۇيىتىلعان تابيعي گازعا (ستگ) قول جەتكٸزگەنٸمەن, قۇبىر ارقىلى جەتكٸزٸلەتٸن گاز بەسەكەگە قابٸلەتتٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
QazaqGaz كومپانيياسى 2025 جىلى 1 ميلليارد دوللار كٶلەمٸندە ەۋرووبليگاتسييالار شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر, بۇل قاراجات گاز ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋ جوبالارىن قارجىلاندىرۋعا باعىتتالماق.
2023 جىلدىڭ قاڭتار-تامىز ايلارى ارالىعىندا قازاقستان قىتايعا 575,7 ميلليون دوللارعا 2,3 ميلليارد تەكشە مەتر گاز ەكسپورتتاعان. بۇل 2022 جىلدىڭ وسى كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 20%-عا تٶمەن كٶرسەتكٸش. دەگەنمەن, جالپى العاندا, 2023 جىلى قىتايعا جەتكٸزٸلگەن گاز كٶلەمٸ 5,857 ميلليارد تەكشە مەتردٸ قۇراپ, ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 15,5%-عا ٶستٸ.
قازاقستاننىڭ گاز سالاسىنداعى سەرٸكتەستٸكتەرٸ تەك قىتايمەن شەكتەلمەيدٸ. QazaqGaz رەسەيدٸڭ «گازپروم» كومپانيياسىمەن كەلٸسٸمشارت جاساسىپ, ٶزبەكستان مەن قىرعىزستانعا رەسەيلٸك گازدى قازاقستان ارقىلى ترانزيتتەۋ كەلٸسٸمٸنە قول جەتكٸزدٸ. سونىمەن قاتار, تٷرٸكمەنستان مەن ٶزبەكستاننىڭ گازدارى دا قازاقستان ارقىلى قىتايعا ەكسپورتتالادى.
ٸشكٸ نارىقتاعى گاز باعاسىنىڭ تٶمەندٸگٸن ساقتاۋ ٷشٸن ەكسپورتتان تٷسكەن تابىس ارقىلى سۋبسيدييالاۋ ساياساتى جٷزەگە اسىرىلىپ وتىر. بۇل قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق تۇراقتىلىعى مەن ەكسپورتتىق ەلەۋەتٸن ساقتاپ قالۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادامداردىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى.
