مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن بەس قۇتقارۋشى قىزمەتتٸك بورىشىن ورىنداۋداعى ادالدىعى, سونداي-اق تٷركييا مەن سيرييا اراب رەسپۋبليكاسىنداعى تٶتەنشە جاعدايلاردا كٶرسەتكەن ەرلٸگٸ ٷشٸن 2-دەرەجەلٸ «ايبىن» جەنە «قۇرمەت» وردەندەرٸمەن ماراپاتتالدى. ولاردىڭ قاتارىندا اقمولا وبلىسى تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ ٶرت سٶندٸرۋ جەنە اۆارييالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتٸ №1 مامانداندىرىلعان ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸنٸڭ باستىعى ايدىن جولامانوۆ, قر ۇلتتىق ۇلانىنىڭ 3656 ەسكەري بٶلٸمٸ اۆياتسييالىق وتريادىنىڭ كەمە كومانديرٸ قۇرمانعالي توپانوۆ بار. استانا قالاسى تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ ٶرت سٶندٸرۋ جەنە اۆارييالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتٸ بٶلٸمشە باستىعىنىڭ ورىنباسارى ارداق ايتپاەۆ تا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸ ٶرت سٶندٸرۋ جەنە اۆارييالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتٸ باسقارماسىنىڭ بٶلٸم باستىعى – قۇتقارۋشىسى ارداق ايتپاەۆ تا, قاراعاندى وبلىسى تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ قىزمەتكەرٸ رۋسلان سويكو دا, قر تجم رەسپۋبليكالىق جەدەل-قۇتقارۋ جاساعىنىڭ باسشىسى ۆلاديمير تسوي دا وسى قۇرمەتتٸ تٸزٸمنەن تابىلدى. تاعى ون بٸر قۇتقارۋشى, اۆياتسييا ماماندارى, كينولوگتار مەن دەرٸگەرلەر «ەرلٸگٸ ٷشٸن», «جاۋىنگەرلٸك ەرلٸگٸ ٷشٸن», «ەرەن ەڭبەگٸ ٷشٸن» مەدالدارىمەن, 112-سٸ قۇرمەت گراموتالارىمەن جەنە العىس حاتتارمەن ماراپاتتالدى. ياعني, ساۋاپتى دا قاۋٸپتٸ ٸسكە باستارىن تٸگٸپ, تەر تٶككەندەردٸڭ بارلىعى دەرلٸك لايىقتى قۇرمەتكە يە بولدى.
ەسكە سالا كەتەيٸك, قازاقستاندىق قۇتقارۋشىلار قايعىلى وقيعا ورنىنا العاشقىلاردىڭ بٸرٸ بولىپ جەتٸپ, گازيانتەپ پەن نۇرداعى قالالارىنداعى ەڭ قيىن ۋچاسكەلەردە جەدەل ٸزدەستٸرۋ-قۇتقارۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزە باستادى. بٸزدٸڭ جٸگٸتتەر ٶز ٶمٸرلەرٸن قاتەرگە تٸگٸپ, كٶبٸنە ٷيٸندٸلەردٸ جالاڭ قولمەن تازارتىپ, كٷنٸنە 16 ساعات تىنباي ەڭبەك ەتتٸ. ولار ساناۋلى كٷننٸڭ ٸشٸندە 250 مىڭ تەكشە مەتر ٷيٸندٸنٸ تازارتىپ ٷلگەردٸ.
تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸ اتاپ ٶتكەندەي, «قۇتقارۋشىلار تار ساڭىلاۋلار مەن جارىقتار ارقىلى قيراعان قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ٷيٸندٸسٸ مەن تۇرمىستىق جيھاز قالدىقتارى ارقىلى جەكە-جەكە جوعالعان جانداردى ٸزدەستٸردٸ. ايتا كەتۋ كەرەك, قوقىس ٷيٸندٸسٸ كٶبٸنە سەنٸمدٸ تٸرەكسٸز كەلەدٸ جەنە قايتالاناتىن قۇلاۋعا ەكەلۋٸ ەبدەن مٷمكٸن. جول بويىندا قۇتقارىلعان ادامداردى الىپ جٷرۋ جەنە تولىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى دا ٶزٸنشە ەپتٸلٸكتٸ قاجەت ەتەدٸ.
مۇنداي ورىندارداعى شارۋا وڭاي ەمەس, ەكٸنٸڭ بٸرٸنٸڭ قولىنان كەلە بەرمەيدٸ, زور تەۋەكەلدٸ قاجەت ەتەدٸ. قۇتقارۋشىلار ٷيٸندٸ استىندا جٷرٸپ, قۇتقارىلىپ جاتقان ادامدى بارىنشا امان الىپ قالۋعا كٷش سالادى. تٸپتٸ, سول ٷشٸن جانىن شٷبەرەككە تٷيۋگە ەزٸر بولۋى تيٸس. ازاماتتىق پارىز – بۇل. قۇتقارۋشىلاردىڭ بۇل جۇمىس تٷرٸ اسا قاۋٸپتٸ جەنە جوعارى كەسٸبيلٸكتٸ, قىراعىلىق پەن جەدەلدٸكتٸ تالاپ ەتەدٸ.
جەر بەتٸنەن ٸس جٷزٸندە جويىلعان قالالاردا بولىپ جاتقان قيىندىقتار مەن ماشاقاتتاردى ەسكەرسەك, قازاق قۇتقارۋشىلارى جەتٸ ادامنىڭ ٶمٸرٸن ساقتاپ قالدى, بۇل ٶز الدىنا بٸر عاجاپ ٸس دەۋگە بولادى. ٶكٸنٸشكە قاراي, كٶبٸنەسە مەيٸتتەردٸ, سونىڭ ٸشٸندە كٸشكەنتاي بالالاردىڭ دەنەلەرٸن الىپ شىعۋعا تۋرا كەلدٸ. مۇقىم ەل قارا جامىلىپ تۇرعان شاقتا مۇنىڭ ٶزٸ ەرلٸكپەن بارا-بار.
بٸر قۋانارلىعى, باۋىرلاس حالىقتارىمىزدىڭ تاعدىرىنداعى وسىناۋ سۇمدىق وقيعالار كەزٸندە قازاقستان پرەزيدەنتٸ مەلٸك عابدۋللين اتىنداعى ازاماتتىق قورعانىس اكادەميياسىنا – قازاقستانداعى كەسٸبي قۇتقارۋشىلاردى دايارلايتىن بٸردەن-بٸر وقۋ ورنىندا بولىپ, ونىڭ ەرەكشە رٶلٸن اتاپ ٶتتٸ. سونىمەن قاتار تۇرعىندار مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋشىلاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن ەل-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋ مەملەكەتتٸڭ ەڭ ماڭىزدى باسىمدىعى ەكەنٸن ايرىقشا ٸلتيپاتپەن جەتكٸزدٸ. «ەڭ الدىمەن كەسٸبي قۇتقارۋشىلارعا ٷلكەن سەنٸم مەن جوعارى جاۋاپكەرشٸلٸك جٷكتەلەدٸ. ازاماتتىق قورعاۋ قىزمەتٸ - ٶتە ماڭىزدى سالا. سوڭعى ۋاقىتتا ەلەمدە تٶتەنشە جاعدايلار جيٸلەپ كەتتٸ. حالىق مۇنداي وقيعالار ورىن العان جاعدايدا ەرەكەت ەتۋگە دايىن بولۋى كەرەك», – دەدٸ پرەزيدەنتٸمٸز قاسىم-جومارت توقاەۆ.
وسىنداي قادٸرلٸ دە قاستەرلٸ ەسٸمدەردٸڭ بٸرٸ, ەرينە, ٶتكەن جىلدىڭ سوڭىندا ٶز ٶمٸرٸن جانكەشتٸلٸكپەن قيىپ, استانالىق تۇرعىن ٷي كەشەندەرٸنٸڭ بٸرٸنٸڭ ٷش تۇرعىنىن ٶرتتەن امان الىپ قالعان اسقار زابيكۋلين بولىپ قالا بەرمەك. ول قىزدى, ونىڭ ەجەسٸن جەنە ون جاسار بالانى جالىننىڭ اراسىنان امان-ەسەن الىپ شىقتى, بٸراق العان كٷيٸكتەن ٶزٸ كٶز جۇمدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن اسقار زەبيكۋلين 1-دەرەجەلٸ «ايبىن» وردەنٸمەن ماراپاتتالدى. استاناداعى بٸر كٶشەگە ٶرت سٶندٸرۋشٸنٸڭ ەسٸمٸ بەرٸلدٸ. بۇل – ناعىز باتىرعا كٶرسەتٸلگەن قۇرمەت, زامانداستارىنىڭ ەل ٷشٸن تۋعان ەردٸڭ الدىنداعى پارىزى.
اسقار زابيكۋليننٸڭ ٶمٸرٸن قيعان ٶرتتە ەرلٸك كٶرسەتكەن تاعى بٸر باتىر استانا قالاسى تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸنٸڭ قۇتقارۋ جۇمىستارى – ٶرت سٶندٸرۋ جەنە تٶتەنشە جاعدايلار قىزمەتٸنٸڭ №10 ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸنٸڭ كومانديرٸ ايان كەمپٸروۆ. ول دا ٸٸٸ دەرەجەلٸ «ايبىن» وردەنٸمەن ماراپاتتالعان.
ٶتكەن جىل قازاقستاندىق قۇتقارۋشىلار ٷشٸن قيىن-قىستاۋ سەتتەرگە تولى بولدى. ەلٸمٸزدٸڭ شىعىسى مەن سولتٷستٸگٸندە تۇتانعان ٶرت ەشكٸمنٸڭ ويىنان كەتە قويعان جوق. بٸر عانا قوستاناي وبلىسىندا ٶرتتٸ سٶندٸرۋدەگٸ ەرلٸگٸ ٷشٸن 20 ٶرت سٶندٸرۋشٸ مەن اۆياتسييا سالاسىنىڭ ماماندارى مەملەكەتتٸك ناگرادالارعا ۇسىنىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا ٷش استانالىق ٶرت سٶندٸرۋشٸنٸڭ اتى-جٶنٸن اتاپ ٶتۋٸمٸز كەرەك – ٶرت سٶندٸرۋ جەنە اۆارييالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتٸ 5-مامانداندىرىلعان ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸنٸڭ اعا ٶرت سٶندٸرۋشٸسٸ الدييار ەكٸم, ٶرت سٶندٸرۋ جەنە اۆارييالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتٸ №2 مامانداندىرىلعان ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸنٸڭ كومانديرٸ سۇلتان احمەتقاليەۆ, قوستاناي وبلىسى تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ ٶرت سٶندٸرۋ جەنە اۆارييالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتٸ №17 ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸنٸڭ ٶرت سٶندٸرۋشٸسٸ ازات ەبۋقالىق, قوستاناي وبلىسى تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ ٶرت سٶندٸرۋ جەنە اۆارييالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتٸ №23 ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸنٸڭ كومانديرٸ نۇرسۇلتان باعىتجانوۆ, سونداي-اق «قازاۆياپاس» اق ەۋە كەمەلەرٸنٸڭ كومانديرٸ ەرجان بازاروۆ. بۇلاردىڭ بارلىعى ٶز ماماندىقتارىنا ادالدىق تانىتتى, ەرلٸكتٸڭ ناعىز ٷلگٸسٸن كٶرسەتتٸ.
ەسكە سالا كەتەيٸك, ٶتكەن جىلى جەتٸ ادامدى - ٷشٸن ٷشەۋٸ بالالار, قۇتقارۋ كەزٸندە كٶرسەتكەن باتىلدىعى مەن كەسٸبيلٸگٸ ٷشٸن, الماتى قالاسى تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ ٶرت سٶندٸرۋ جەنە اۆارييالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتٸنٸڭ 6-مامانداندىرىلعان ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸنٸڭ كومانديرٸ قايرات نۇرجاۋباەۆ «ەرلٸگٸ ٷشٸن» مەدالٸمەن ماراپاتتالدى.
ەرٸپتەستەرٸنٸڭ ايتۋىنشا, ول شاقىرۋ ورنىنا كەلگەن كەزدە پەتەر اشىق جالىنمەن ٶرتەنٸپ جاتقان, تۇرعىنداردىڭ سٶزٸنە قاراعاندا, ٸشٸندە ادامدار بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸ انىقتالدى. گاز جەنە تٷتٸننەن قورعاۋ قىزمەتٸن باسقاراتىن رەنات نۇرمەتوۆ پەتەرگە يمەنبەي كٸرٸپ بارىپ, ٶرتتٸ سٶندٸرۋ جۇمىستارىن جەدەل باستاپ كەتكەن. بارلاۋ بارىسىندا ادامداردى قاۋٸپسٸز جەرگە كٶشٸرٸپ, ٶرتتٸڭ تۇرعىن ٷيلەرگە تارالۋ قاۋپٸنٸڭ الدىن الدى, سونىمەن قاتار جوعارعى قاباتتاردان 9 ادامدى, ونىڭ 6-ۋى بالالاردى قۇتقاردى. رەنات نۇرمەتوۆتىڭ شەبەر ەرەكەتٸنٸڭ ارقاسىندا ادام شىعىنىن بولدىرماۋ جەنە ٶرتتٸ دەر كەزٸندە سٶندٸرۋ مٷمكٸن بولدى. ەسكەري جەنە قىزمەتتٸك بورىشىن ٷلگٸلٸ ورىنداعانى, زاڭدىلىق پەن تەرتٸپتٸ قامتاماسىز ەتۋدەگٸ كٶرسەتكەن ەرلٸگٸ مەن جانقييارلىعى, ەلٸمٸزدٸڭ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن قورعانىس قابٸلەتٸن نىعايتۋعا قوسقان ٷلەسٸ ٷشٸن جاساق كومانديرٸ «ەرلٸگٸ ٷشٸن» مەدالٸمەن ماراپاتتالدى.
قاھارماندىق ەرلٸكتەرٸ مەن مٸنسٸز قىزمەتٸ ٷشٸن الماتى قالاسى تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ ٶرت سٶندٸرۋ جەنە اۆارييالىق-قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتٸ №9 مامانداندىرىلعان ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸنٸڭ كومانديرٸ, ازاماتتىق قورعاۋ ستارشيناسى ميربەك دوششانوۆ تا «ەرلٸگٸ ٷشٸن» مەدالٸن كەۋدەسٸنە جارقىراتىپ تاقتى. ول دا مۇنداي قۇرمەتكە ەبدەن لايىق ەدٸ. تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸ حابارلاعانداي, «ميربەك باسقارما باسشىسى كەزٸندە المالى اۋدانىنداعى Hotel Plaza Almaty قوناقٷيٸن شارپىعان ٶرتتٸ جويۋعا بەلسەنە قاتىسقان. ٶرت, تٷتٸن جەنە جوعارى تەمپەراتۋرا قوناقتاردىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىنا ايتارلىقتاي قاۋٸپ تٶندٸردٸ. ميربەك دوششانوۆتىڭ كەسٸبيلٸگٸنٸڭ ارقاسىندا 15 ادام امان قالدى, ونىڭ ٷشەۋٸ ەس-تٷسسٸز جاتقان بولاتىن».
جاڭا عانا ايتقانىمىزداي, تٶتەنشە جاعدايلار سالاسىندا ەڭبەك ەتٸپ جٷرگەن بارلىق باتىرلاردىڭ ەسٸم-سويلارىن تٸزٸپ شىعۋ مٷمكٸن ەمەس. جىل سايىن ونداعان قازاقستاندىق قۇتقارۋشىلار ٶمٸرلەرٸن قاتەرگە تٸگٸپ, ازاماتتىق جەنە ادامدىق بورىشىن ٶتەۋدە كٶز جۇمىپ, جان تاپسىرىپ جاتادى. نەمەسە ٶشپەس ەرلٸكتٸڭ ٷلگٸسٸن كٶرسەتەدٸ. مۇنىڭ بارلىعىن ماراپاتتار ٷشٸن دەپ ايتۋعا, ەلبەتتە اۋزىمىز بارمايدى. تەك ولاردىڭ قانىندا ەرەكشە گەن بار – ەرلٸك گەنٸ.
اسحات قويشىعاراۇلى
