بۇل مەسەلە وسى ۋاقىتقا دەيٸن ٷكٸمەت وتىرىسىندا دا كٶتەرٸلٸپ ٷلگەردٸ. پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ كەلە سالىپ, ٶڭٸرلەردەگٸ سۋ تاسقىنى كەزەڭٸنە دايىندىق بارىسىن سىنعا الدى. مۇنىسى بەكەر دە ەمەس ەدٸ. ٶيتكەنٸ, قىستا جاۋعان قالىڭ قار مەن جاڭبىر سۋ باسۋ ىقتيمالدىعىن ارتتىرا تٷسەدٸ. ال سۋ تاسقىنىنا دايىندىق تەك قاعاز جٷزٸندە قالىپ وتىر. سۋ جاڭا مينيستر وسىنى جٶنگە سالىپ, تەزگە كەلتٸرۋٸ تيٸس, – دەپ حابارلايدى Dalanews.kz قر تٶتەنشە جاعداي مينيسترلٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
راس, مينيسترلٸك جىل سايىن «كٶكتەم» رەسپۋبليكالىق كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋى اياسىندا سۋ تاسقىنى كەزەڭٸنە دايىندىقتى تەكسەرەدٸ. قازٸردٸڭ ٶزٸندە بارلىق ٶڭٸرلەردەگٸ ەكٸمدٸكتەر سۋ تاسقىنىنا تولىق دايىن ەكەندٸكتەرٸن حابارلاپ جاتىر. الايدا, كٷنٸ ەرتەڭ-اق زارداپ شەككەن ادامداردىڭ جان داۋسىن, سۋ باسقان عيماراتتار مەن ينفراقۇرىلىمداردى كٶرەمٸز. جىلداعى احۋال وسى. دەمەك, بۇل جاتتىعۋلاردىڭ فورمالدى تٷردە ورىندالاتىنىن, دايىندىق تەك قاعاز جٷزٸندە قالاتىنىن بٸلدٸرەدٸ. پرەمەر-مينيستردٸڭ پايىمىنشا, بٸزگە تيٸمدٸ شارالار قاجەت.
ەندٸ ايماقتارعا شولۋ جاساپ كٶرسەك, جاقىندا عانا جامبىل وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ ٶڭٸردە سۋ تاسقىنىنا دايىندىق 5 قاڭتاردان باستالىپ كەتكەنٸن مەلٸمدەدٸ. ودان كەيٸن وبلىستىق تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ باسشىسىنىڭ ورىنباسارى رۋسلان ورىنبەكوۆ سۋ تاسقىنى بولا قالعان جاعدايدا 397 بٸرلٸك تەحنيكا, 112 سۋ سورعىش تەحنيكا, 10 قايىق جەنە 4 موتور ساقاداي ساي ەكەنٸن جارييالادى.
10 اقپاننان باستاپ وبلىستا سۋ تاسقىنىنا قارسى قۇبىلىستاردىڭ الدىن الۋ جەنە جويۋ بويىنشا پراكتيكالىق ٸس-شارالار جٷرگٸزٸلە باستاعان. تاراز قالاسىنىڭ ورتالىق الاڭىندا تٶتەنشە جاعدايلار جاساعىنىڭ كٶكتەمگٸ كەزەڭگە دايىندىعىن تەكسەرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. وندا بۇرعىلاۋ سىناعى ٶتكٸزٸلدٸ.
وقۋ-جاتتىعۋعا بارلىعى 783 ادام مەن 249 تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان. جامبىل وبلىسى تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, «كٶكتەم-2024» رەسپۋبليكالىق كوماندالىق-شتابتىق وقۋ-جاتتىعۋى اياسىندا وبلىستىڭ بارلىق اۋداندارىندا ارنايى تاكتيكالىق وقۋ-جاتتىعۋلار ٶتۋدە.
ايماق باسشىسى سەل قاۋپٸ بار ەلدٸ مەكەندەردە قاجەتتٸ رەزەرۆتەردٸ قۇرۋدى جەنە جاعدايدى باقىلايتىن, اۋا رايى كەنەتتەن جىلىنعان جاعدايدا شارالار قابىلدايتىن موبيلدٸ توپتار جاساقتاۋدى تاپسىردى. سونىمەن بٸرگە, جامبىل وبلىسىندا 42 ەلدٸ مەكەندە سۋ تاسقىنى كەزٸندە بولۋى مٷمكٸن سۋ باسۋ قاۋپٸ بار.
ال پاۆلودار وبلىسىندا سۋ باسۋ قاۋپٸن ازايتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. 12 قاڭتاردا وبلىستىق تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ ايماقتاعى سۋ باسۋ قاۋپٸ بار اۋدانداردىڭ بٸرٸ باياناۋىل ەكەنٸن حابارلادى. تەۋەكەل ايماعىندا 17 ەلدٸ مەكەن بار. ولارعا كٶكتەمدە باستى قاۋٸپ اششىسۋ, ايدوس, بالا-شٸدەرتٸ, قاراسۋ ٶزەندەرٸ ارقىلى كەلەدٸ.
سۋ باسۋ قاۋپٸن ازايتۋ ٷشٸن 2023 جىلى باياناۋىل اۋدانىنداعى ساعالىق سۋارۋ جٷيەسٸن قالپىنا كەلتٸرۋ جۇمىستارى باستالدى. جاڭاتٸلەك, سەتباەۆ, ۇزىنبۇلاق جەنە جاڭاجول سيياقتى تٶرت اۋىلدىق وكرۋگتە جۇمىس 6,7 مىڭ گەكتار اۋماقتا جٷرگٸزٸلۋدە.
«جۇمىس بٶگەتتەر ٷشٸن توپىراقتى تٶسەۋ جەنە شليۋز رەتتەگٸشتەرٸن ورناتۋدان تۇرادى. جۇمىستاردى ورىنداۋ ٷشٸن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 5 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق قاراجات قاجەت», دەدٸ سول كەزدە پاۆلودار وبلىسىنىڭ تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ. دەگەنمەن, 20 قاڭتاردا پاۆلودار وبلىسىنىڭ باسشىسى اۋداندارداعى ەرٸپتەستەرٸنٸڭ جۇمىسىن سەتسٸز دەپ اتادى. قار تازالاۋدىڭ تٶمەن قارقىنى پاۆلودار, جەلەزين, ماي, ۋسپەن, ەرتٸس اۋداندارىندا جەنە اققۇلا ٶڭٸرٸندە بايقالادى.
«بۇل - جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدەردٸڭ جۇمىسىنداعى ٷلكەن ولقىلىق. جىل سايىن اقپان ايىندا قاردى ۋاقىتىلى شىعارۋ مەسەلەسٸ ٶتكٸر قويىلادى. ەكٸ اپتانىڭ ٸشٸندە شالعاي اۋىلدارداعى قاردى شىعارۋدى تاپسىرامىن», — دەدٸ وبلىس ەكٸمٸ اساين بايحانوۆ. ول 1 ناۋرىزعا دەيٸن رەسپۋبليكالىق جەنە وبلىستىق ماڭىزى بار جولدارداعى سۋ ٶتكٸزگٸش قۇبىرلاردى تازالاۋ شارالارىن قابىلداۋدى دا مٸندەتتەگەن. ال ونىڭ قاي دەڭگەيدە ورىندالعانىن كٶكتەمدە كٶرەمٸز.
سونداي-اق, ەكٸمدٸكتٸڭ حابارلاۋىنشا, ىقتيمال سۋ تاسقىنى كەزٸندە تەحنيكالار, سۋ كٶلٸكتەرٸ مەن موتوپومپالار دايىندالعان. سۋ تاسقىنى كەزەڭٸنە دايىندىق اياسىندا ماي اۋدانى قاراتەرەك اۋىلىىنداعى ەرتٸس ٶزەنٸنٸڭ ارناسىن جەنە اقتوعاي اۋدانىنداعى سٸلەتٸ ٶزەنٸنٸڭ ارناسىن تازارتۋ جەنە جاعالاۋدى بەكٸتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. قالقامان-باياناۋىل-ٷمٸتكەر-بوتاقارا جولىنداعى ەكٸ كٶپٸردٸڭ قۇرىلىسى اياقتالۋدا. دەگەنمەن, اقتوعاي ٶڭٸرٸندە كٷن كٷرت جىلىنىپ, شٸلٸكتٸ اۋىلىنا جاقىن جەردە ەرٸگەن سۋدىڭ كٶپ جينالۋى مٷمكٸن دەگەن قاۋٸپ بار.
قوستاناي قالاسىنىڭ تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ سۋ تاسقىنى كەزٸندە قالادا تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەيتٸن ەكٸ باقىلاۋ-ٶلشەۋ بەكەتٸ جۇمىس ٸستەيتٸنٸن جارييا ەتتٸ. وسى كەزەڭگە 197 بٸرلٸك تەحنيكا ەزٸر تۇر. سۋ تاسقىنى ايماعىنان كٶشٸرٸلۋٸ مٷمكٸن تۇرعىنداردى ازىق-تٷلٸكپەن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن 3500 ادامعا ازىق-تٷلٸككە مەموراندۋمدار جاسالدى. سونىمەن قاتار, دەپارتامەنت جالپى قۇنى 227 ملن تەڭگەنٸ قۇرايتىن 35 داۋىستىق حابارلاندىرۋ جٷيەسٸن ورناتۋ قاجەتتٸلٸگٸن مەلٸمدەدٸ.
بيىلعى جىلى توپىراقتىڭ ىلعالدىلىعى 158 مم بولدى, ال نورما - 112 مم. كوممۋنالدىق قىزمەت ماماندارى وسى جىلى 421,2 مىڭ تەكشە مەتر قاردى كٶبٸرەك شىعارسا, ٶتكەن جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 127,5 مىڭ تەكشە مەتردٸ قۇراعان.
قوستاناي قالاسىنىڭ تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ سۋ تاسقىنى قاۋپٸ ايماعىنداعى ەر اۋدان بويىنشا سۋ تاسقىنىنان ساقتانۋ ٷشٸن ٶز جوسپارلارى بار ەكەنٸن دە حابارلادى. سۋ ارنالارى قوقىستان, قاردان, قۇرعاق ٶسٸمدٸكتەردەن تازارتىلىپ, نٶسەر سۋى جٷيەسٸ سالىنادى دەپ كٷتٸلۋدە.
سۋ تاسقىنى ايماعىندا بارلىعى 1500-گە جۋىق تۇرعىنى بار شامامەن 421 تۇرعىن ٷي بار.
سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنا كەلسەك, وندا سۋ تاسقىنىنا دايىندىق بارىسى قاڭتار ايىنىڭ سوڭىندا تالقىلانا باستادى. 23 قاڭتاردا ٶتكەن ەكٸمدٸك وتىرىسىندا تاسقىننان ٶتۋدٸڭ تٷرلٸ نۇسقالارى قارالدى.
تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸنٸڭ باسشىسى ەرٸك سارىباەۆ بۇرىننان بار جاعالاۋلاردى نىعايتىپ, ەگٸس القاپتارىن قارالاۋ جۇمىستارىن بەلسەندٸ تٷردە جٷرگٸزۋ قاجەتتٸگٸن العا تارتتى. سۋ تاسقىنى ورىن العان جاعدايدا باقىلاۋ بەكەتتەرٸن ورناتۋ ارقىلى ٶزەندەردٸڭ تولىپ كەتۋٸن قاداعالاپ, تۇرعىندار مەن اۋىلشارۋاشىلىق جانۋارلارىن ورنالاستىراتىن ورىنداردى انىقتاۋعا كەڭەس بەردٸ. ەرٸك سارىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, سۋ باسقان 87 ەلدٸ مەكەن تٸركەلگەن.
تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇتقارۋشىلارىندا حالىقتى تاسىمالداۋ جەنە ەۆاكۋاتسييالاۋ ٷشٸن 10 رەلەفتٸك تەحنيكا, التى باتپاقتان شىعۋعا ارنالعان كٶلٸك, 7 جٷزۋ قۇرىلعىسى, 82 موتوپومپا, 370 سۋ ٶتكٸزبەيتٸن كوستيۋمدەر جەنە 21 شاتىر بار. سىيىمدىلىعى 400-دەن استام ادام بار. بۇل رەتتە ٶزەن دەڭگەيٸنٸڭ كٶتەرٸلۋ قاۋپٸ وبلىستىڭ تٶرت اۋدانى مەن پەتروپاۆل قالاسىندا بايقالدى. ٶتكەن جىلى ع.مٷسٸرەپوۆ اۋدانىنداعى تاحتابرود اۋىلى مەن پەتروپاۆلدا كٷردەلٸ جاعداي قالىپتاستى. جۇمىسشىلار اۋىلى مەن سولنەچنىي شاعىن اۋدانىنداعى اۋلالاردى سۋ باسقان.
1 اقپاندا «قازگيدرومەت» رمك سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى بويىنشا فيليالى وبلىستى سۋ تاسقىنىنىڭ تارالۋ قاۋپٸنٸڭ جوعارىلاۋ ايماعىنا قوستى. «قازگيدرومەت» رمك مەلٸمەتٸ بويىنشا, ەسٸل ٶزەنٸ بويىنداعى كٶكتەمگٸ سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الا كٷتٸلەتٸن كٶلەمٸ (سەرگەەۆسكوە سۋ قويماسىنا قۇياتىن اعىن) 1,1-دەن 1,7 ملرد تەكشە مەترگە دەيٸن جەتكەن, ال نورما بويىنشا شامامەن 1,3 ملرد تەكشە مەتر بولۋى كەرەك.
اقمولا وبلىسىندا دا قۇتقارۋشىلار سۋ تاسقىنىنا دايىندىق ٷستٸندە. 10 اقپاندا عانا اقمولا وبلىسىنىڭ ارشالى اۋدانىندا تٶتەنشە جاعدايلار جٶنٸندەگٸ وبلىستىق كوميسسييانىڭ كەزەكتەن تىس وتىرىسى ٶتتٸ. وتىرىس «كٶكتەم-2024» ٶڭٸرلٸك باسقارۋ كوميتەتٸ اياسىندا تٶتەنشە جاعدايلار, سۋ رەسۋرستارى جەنە يرريگاتسييا مينيسترلەرٸنٸڭ, اقمولا وبلىسى مەن استانا قالاسى ەكٸمدەرٸنٸڭ, ەسٸل باسسەيندٸك ينسپەكتسيياسى باسشىلارىنىڭ جەنە وبلىس ەكٸمٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتتٸ. «قازسۋشارز» رمك, ارشالى جەنە تسەلينوگراد اۋداندارىنىڭ ەكٸمدٸكتەرٸ دە وسى باسقوسۋدان تابىلدى. ٸس-شارا اياسىندا جەدەل ەرەكەت ەتۋ توبىن تەكسەرۋ, سۋ تاسقىنىنا قارسى پراكتيكالىق ٸس-شارالار, سۋ تاسقىنىنا قارسى اۋماقتارعا ەكسكۋرسييا جٷرگٸزٸلدٸ.
تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ارشالى ٶڭٸرٸندە كٶكتەمگٸ سۋ باسۋ قاۋپٸ بار توعىز ەلدٸ مەكەن انىقتالعان.
قاراعاندى وبلىسىندا سۋ تاسقىنى كەزەڭٸنە دايىندىق ەندٸ عانا باستالدى. 11 اقپاندا وبلىستىق تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸ ٶڭٸردەگٸ گيدرومەتەورولوگييالىق جاعدايدىڭ تۇراقتى ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ. اعىمداعى جىلى 150 اۆارييالىق-قۇتقارۋ بەكەتٸ, سۋ تاسقىنى قاۋپٸ بار 139 اۆتوموبيل جەنە تەمٸر جول ۋچاسكەسٸ, 250 سۋ شارۋاشىلىعى نىسانى باقىلاۋعا الىنعان. 3700 توننادان استام جانار-جاعارماي, 170 توننا ازىق-تٷلٸك, 51800 توننا ينەرتتٸ ماتەريال جەنە 100 مىڭعا جۋىق قاپ كونتەينەرلەرٸ دايىندالدى. تۇرعىنداردى ەۆاكۋاتسييالاۋعا 235 پۋنكت ەزٸرلەندٸ.
وسى رەتتە وبلىستىق تٶتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتٸنٸڭ باسشىسى مۇرات قاتپانوۆ ٶتكەن جىلى ٶڭٸرلەردە 3 ٶرت سٶندٸرۋ بەكەتٸ ۇيىمداستىرىلعانىن ەسكە سالدى. 2024-2025 جىلدارعا تاعى 15 لاۋازىم اشۋ جوسپارلانۋدا, ونىڭ 6-ۋى وساكاروۆ اۋدانىندا بولادى. سونداي-اق بيىلعى جىلى ولار اۆتوپاركتٸ 19 ۆاگونعا كەڭەيتۋدٸ جوسپارلاپ وتىر. 15 اقپاننان باستاپ دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرٸ سۋ باسۋ قاۋپٸ بار ەلدٸ مەكەندەردٸ ارالاپ ٶتۋدٸ جوسپارلاعان. اقپان ايىنىڭ ٷشٸنشٸ ونكٷندٸگٸندە نۇرا جەنە شەرۋباي-نۇرا باسسەيندەرٸ بويىمەن قار ٶلشەيتٸن ەكٸنشٸ اينالما جول جوسپارلاندى.
«قازگيدرومەت» رمك مەلٸمەتٸنشە, نۇرا, شەرۋباي-نۇرا جەنە توقىراۋ ٶزەندەرٸنٸڭ باسسەيندەرٸندە قارداعى سۋ قورى ورتاشا كٶپجىلدىق مەندەر شەگٸندە, بٸراق ٶتكەن جىلعى كٶرسەتكٸشتەردەن 25-تەن 60 پايىزعا جوعارى. توپىراقتىڭ كٷزگٸ ىلعالدىلىعى نورمادان جوعارى بايقالادى: نۇرا ٶزەنٸ الابىندا – 49 مم, شەرۋباي-نۇرا ٶزەنٸ الابىندا – 48 مم, توقىراۋت ٶزەنٸ باسسەينٸندە نورمادان 5 ەسە ارتىق.
شىعىس قازاقستان وبلىسىندا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار اقپان ايىنىڭ باسىندا ٷيلەردٸ سۋ باسۋ قاۋپٸنٸڭ الدىن الۋعا جۇمىلدىرىلدى. ريددەر ەكٸمدٸگٸ مەن تٶتەنشە جاعدايلار قىزمەتكەرلەرٸ سۋ قويماسىنىڭ جاعدايىن باقىلاپ وتىردى. 11 اقپانعا قاراعان تٷنٸ قۇتقارۋشىلار مەن قالا ەكٸمدٸگٸ سۋ باسۋ قاۋپٸنە جەدەل دەن قويىپ, ٶسكەمەن قالاسىنداعى احميروۆو كەنتٸندەگٸ تۇرعىن ٷيدەن ەرٸگەن سۋدى بۇرىپ جٸبەردٸ.
كاتونقاراعاي اۋدانى التىنبەل اۋىلىندا تاۋدان سۋ جاقسىلىقوۆ, مالدىباەۆ, نوعايباي كٶشەلەرٸندەگٸ 10 تۇرعىن ٷيدٸڭ اۋلاسىنا جەتكەن. شقو اقپارات ورتالىعىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, جاعداي جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار مەن وبلىس ەكٸمدٸگٸنٸڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا. ريددەر, ٶسكەمەن, زايسان جەنە كاتونقاراعاي اۋدانىنداعى ٷيلەردٸڭ تۇرعىندارىن سۋ باسۋ قاۋپٸ تٶنٸپ تۇر.
سۋ جاڭا تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترٸ شىڭعىس ەرٸنوۆ قازاقستاننىڭ سۋ تاسقىنى سالدارىنان سۋ باسۋ قاۋپٸ بار 10 ايماعىن اتادى. مينيستردٸڭ سٶزٸنە قاراعاندا, قازٸرگٸ تاڭدا ەل بويىنشا سۋ تاسقىنى جاعدايى سالىستىرمالى تٷردە تۇراقتى. الايدا, قازگيدرومەتتٸڭ الدىن الا بولجامى بويىنشا, اقپان مەن ناۋرىز ايىنىڭ اياعىندا رەسپۋبليكانىڭ وڭتٷستٸك-شىعىس, سولتٷستٸك جەنە ورتالىق بٶلٸگٸندە تەۋلٸكتٸك ايلىق نورمادا كٶپ جاۋىن-شاشىن بولۋى مٷمكٸن.
