شىڭعىس جاقىندا شانحايعا بارىپ كەلدٸ. ول ٷنەمٸ ٸزدەنٸستە جٷرەدٸ. قىتايدىڭ عىلىم مەن تەحنولوگييا شوعىرلانعان ورتالىعىنا ساپار شەككەن ول «ولجالى» ورالدى.
ول - 3D پرينتەرلەرمەن اينالىسادى.
يە قازٸرگٸ تاڭدا 3D پرينتەرلەر كٶپتەگەن سالاعا دەندەپ ەنۋدە. دامىعان ەلدەردە تۇتاس بٸر ٷيدٸ زاماتتا سالىپ شىعاتىن 3D پرينتەرلەر پايدا بولعانىن اقپارات قۇرالدارىنان ەستٸپ, وقىپ جٷرمٸز.
تاياۋ بولاشاقتا قازاقستان دا 3D پرينتەرلەردٸڭ كٶمەگٸمەن ٷي سالاتىن بولادى.
جانۋ مەسەلەلەرٸ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ جاس عالىمى شىڭعىس داۋىلباەۆ سٶي دەدٸ بٸزگە.
جاس عالىم ٷي سالاتىن 3D پرينتەر قۇراستىرۋ ٷشٸن بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ گرانتتىق قارجىلاندىرۋىنا ٶزٸنٸڭ تىڭ جوباسىن ۇسىنىپ, 220 ملن. تەڭگە ۇتىپ الىپتى.
ەندٸ بٸر-ەكٸ جىلدىڭ كٶلەمٸندە ٷي سالاتىن الىپ 3D پرينتەردٸ كٶرٸپ قالامىز.
[caption id="attachment_21393" align="aligncenter" width="590"]
قىتايلاردىڭ قۇپيياسى: بەتون قالاي 15 مينۋتتا قاتادى?
– قازٸرگٸ تاڭدا 3D پرينتەر تەحنولوگيياسى قارقىندى دامۋ ٷستٸندە. ٸرگەمٸزدەگٸ قىتايدا ٷي سالۋعا باعىتتالعان 3D پرينتەرلەر پايدا بولعانىن ەستٸگەن شىعارسىزدار.
ونى ٶز كٶزٸممەن كٶرۋ ٷشٸن شانحايعا بارىپ, جۇمىسىمەن تانىستىم. جالپى, عىلىمي-تەحنولوگييالىق ٷردٸس دامىعان قازٸرگٸ زاماندا 3D پرينترلەر كٶپتەپ جاسالىنۋدا.
قۇرىلىس سالاسىندا 3D پرينتەر جاساۋدا باستى مەسەلە پايدالانىلاتىن بەتوندى دايىنداۋ بولىپ تابىلادى. ەدەتتە ٷي قۇرىلىسىنا قاجەتتٸ 3D پرينتەرگە بەتون پايدالاناتىنى بەلگٸلٸ. الايدا وعان قاراپايىم بەتون جارامايدى. ەگەر 3D پرينتەرمەن ٷي سالۋدى ماقسات تۇتساڭىز, 10-15 مينۋتتىڭ ٸشٸندە قاتاتىن بەتون قاجەت.
قىتايدىڭ 3D پرينتەرلەرٸن تاماشالاعاندا, ونى قۇراستىرۋشىلار بەتوننىڭ قۇرامى جايىندا سىر اشپادى. قۇپييا كٷيٸندە ۇستادى. وسىدان كەيٸن بٸزدەر بەتوندى زەرتتەپ, ونىڭ جەتٸلدٸرۋ بارىسىندا كٶپ ەڭبەكتەندٸك.
ٸزدەنٸستٸڭ ارقاسىندا بٸزدەر پوليمەر تٷتكٸكشەلەردٸ ويلاپ تاۋىپ, ونى بەتونعا قوسىپ, 3D پرينتەردٸڭ جۇمىس ٸستەۋٸنە ىڭعايلى بەتون الدىق, – دەيدٸ شىڭعىس داۋىلباەۆ.
قازاقستاندا جاستار عىلىممەن اينالىسپايدى دەگەن قاساڭ قاعيدانى بۇزعان شىڭعىستاي جاستار ەلٸمٸزدە بارشىلىق. بٸراق ولار ٶزٸنٸڭ جارناماسىن جاساماي-اق, ٶزدەرٸنٸڭ جۇمىستارىمەن اينالىسۋدا.
[caption id="attachment_21394" align="aligncenter" width="648"]
شىڭعىستىڭ 3D پرينتەرٸ نەسٸمەن ەرەكشە?
شىڭعىس بولاشاق 3D پرينتەردٸڭ اۋماعى 6-6 مەتردٸ قۇرايتىنىن ايتتى. مۇنداي الىپ پرينتەر ەلٸمٸزدە بۇرىن-سوڭدى بولماعانى انىق. ول بٸزدەرگە بولاشاق پرينتەردٸڭ شاعىن ٷلگٸسٸن دە كٶرسەتتٸ. قاجەتتٸ باعدارلامالار ورناتىلعان شاعىن 3D پرينتەرمەن تٷرلٸ مٷسٸندەر باسىپ شىعارۋعا بولادى ەكەن.
ەندٸ قازاقستاندىق عالىمدار ويلاپ تاپقان پوليمەر تٷتٸكشەلەردٸڭ سىرىنا توقتالساق.
ٶز كەزەگٸندە جاس عالىمنىڭ ۇستازى ەرحان ەليەۆ 2013 جىلى پوليمەردەن تٷتٸكشە الۋ جوباسى جايىندا لوندوندا ٶتكەن عىلىمي كونفرەنتسييادا تانىستىرىپ, بايانداما جاساعاندا ەلەم عالىمدار, عاجايىپ نوۋ-حاۋ, ماڭىزدى يننوۆوتسييالىق جوبا دەپ جوعارى باعالاپتى.
ەدەتتە ٷي سالعاندا قۇرىلىسشىلار تەمٸر ارماتۋرالاردى قولدانىپ ٸرگەتاس پەن قابىرعانىڭ بەرٸكتٸگٸن قامتاماسىز ەتەلەتٸنٸ بەلگٸلٸ. بۇل باياعىدان كەلە جاتقان تەحنولوگييا. ارماتۋرانى كٶلدەنەڭٸنەن جەنە تٸگٸنەن سالىپ, قابىرعانىن بەرٸكتٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە بولادى.
ال ٶتە بەرٸك, ادام شاشىنان 20 ەسە جٸڭٸشكە پوليمەر تٷتٸكشەلەردٸ بەتونعا ارالاستىرعاندا ول ايقىش-ۇيقىش باعىتتا ورنالاسىپ, ٸرگەتاس پەن ٷي قابىرعاسىنىڭ بەرٸكتٸگٸن تٷرلٸ باعىتتا قامتاماسىز ەتەتٸن مٷمكٸندٸككە يە ەكەن. بۇل ٶز كەزەگٸندە 3D پرينەترلەرمەن ٷي سالۋعا كەڭٸنەن جول اشىپ وتىر.
Made in Kazakhstan?
ەڭگٸمە بارىسىندا شىڭعىستان ٶزدەرٸ ويلاپ تاپقان پوليمەر تٷتٸكشەنٸڭ ٶزگەشەلٸگٸن ايتىپ بەرۋٸن ٶتٸندٸك:
– بٸزدٸڭ پوليمەر تٷتٸكشە تازا قازاقستاندىق ٶنٸم دەپ ايتۋعا بولادى. يە, وسىعان ۇقساس پوليمەر تٷتٸكشەلەردٸ ٶزگە ەلدەردٸڭ عالىمدارى دا ويلاپ تاپقان. بٸراق ولاردىڭ ٶنٸمدەرٸنٸڭ باعاسى ٶتە قىمبات.
بٸز وسىعان دەيٸن كٷنٸنە 10 گرامم عانا پوليمەر تٷتٸكشە الۋشى ەدٸك. قازٸرگٸ تاڭدا قۇرىلعىمىزدى جەتٸلدٸرٸپ, كٷنٸنە 1 كەلٸگە دەيٸن پوليمەر تٷتٸكشە الاتىن دەڭگەيگە جەتۋگە كٷش سالۋدامىز.
بٸر توننا بەتونعا 1 كەلٸ پوليمەر تٷتٸكشە قوسساڭىز, بەتونىڭ بەرٸكتٸك قابٸلەتٸ بٸرنەشە ەسەگە ارتىپ شىعا كەلەدٸ. بٸزدٸڭ پوليمەر تٷتٸكشەلەرٸمٸز باعا تۇرعىسىنان دا بەسەكەگە قابٸلەتتٸ, – دەپ تٷسٸندٸرٸپ بەردٸ.
قازٸر ەلەم عالىمدارى شىڭعىستىڭ جۇمىسىنا اسا قىزىعۋشىلىق تانتۋدا.
ول الداعى ۋاقىتتا پوليمەر تٷتٸكشەنٸ الۋ ٸسٸنە بايلانىستى مالازيياعا بارىپ, بايانداما جاساۋعا دايىندالىپ جاتقانىن العا تارتتى.
بولاشاقتا شىڭعىستىڭ 3D پرينەترلەر پايدا بولسا, ەلٸمٸزدە ٷي سالۋ ٸسٸ ايتارلىقتاي ارزانداپ, تالاي جان از ۋاقىتتا باسپانالى بولاتىنى سٶزسٸز. سوندىقتان تىڭعا تٷرەن سالىپ, كٷنٸ-تٷنٸ ەڭبەكتەنٸپ جٷرگەن جاس عالىمعا تابىس تٸلەيمٸز.
ەزٸرلەگەن, نۇرلان جۇماحان
