اتىراۋداعى KPI زاۋىتى ٸسكە قوسىلعاننان كەيٸن ەكٸ ايدان سەل استام ۋاقىت ٶتكەن سوڭ قىتاي دامۋ بانكٸنە نەسيە بويىنشا شامامەن 75 ملن دوللار تٶلەدٸ. ال بۇل نەسيە 21 جىلعا جۋىق مەرزٸمگە بەرٸلگەن. Cronos.Asia KPI تەجٸريبەسٸ نەگٸزٸندە جاڭا ٶندٸرٸس ورىندارى ٷشٸن قارىز قۇنى مەن تٶلەم مەرزٸمٸنٸڭ نەلٸكتەن ماڭىزدى ەكەنٸن, سونداي-اق قازاقستاندا مۇنداي جوبالاردى كٸم قارجىلاندىرا الاتىنىن تالدايدى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ەسكە سالايىق, بيىل 28 قازانداعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ نەگٸزگٸ سالالاردى ۇزاق مەرزٸمدٸ نەسيەلەندٸرۋگە بانكتەردٸ, دامۋ ينستيتۋتتارىن جەنە حالىقارالىق قارجى ۇيىمدارىن تارتۋدى ۇسىندى. سونداي-اق جەكە كومپانييالاردىڭ بيرجالىق قارجىلاندىرۋعا قول جەتكٸزۋ مٷمكٸندٸگٸن كەڭەيتۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
ال 5 قاراشادا ٷكٸمەتتە كاپيتال نارىعى تۋرالى زاڭ جوباسى مەن ونى 2030 جىلعا دەيٸن دامىتۋ باعدارلاماسى تانىستىرىلدى. 7 قاراشادا قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ (قنردا) ۇلتتىق بانكپەن جەنە ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەرمەن ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ مەسەلەسٸن تالقىلاعانىن حابارلادى. ونىڭ ٸشٸندە «حالىقتىق قۇرىلىس» باعدارلاماسى مەن ەنەرگەتيكا جەنە تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى جاڭعىرتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوبا دا بار.
بيزنەس ٷشٸن اقشا قانشا تۇرادى?
بانكتەردٸ جاڭا زاۋىتتاردى قارجىلاندىرۋعا شاقىرىپ جاتىر. ال بيزنەس ٷشٸن مۇنداي ەڭگٸمەنٸڭ باسى قاراپايىم ەسەپتەن باستالادى. قنردا دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2026 جىلعى قىركٷيەكتە تەڭگەمەن بەرٸلگەن جاڭا كرەديتتەردٸڭ ورتاشا مٶلشەرلەمەسٸ جىلدىق 21%-دى قۇرادى. ٸرٸ كومپانييالار ٷشٸن بۇل كٶرسەتكٸش 18,1% بولدى. 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا بيزنەستٸڭ نەسيە پورتفەلٸ 16,4 ترلن تەڭگەگە جەتٸپ, جىل باسىنان بەرٸ 6,4%-عا ٶستٸ. ال 23 قازاندا ۇلتتىق بانك بازالىق مٶلشەرلەمەنٸ 15,75%-عا دەيٸن تٶمەندەتكەنٸن جارييالادى.
كەسٸپورىندار ٶندٸرٸستٸك تسەحتار سالۋعا جەنە جابدىق ساتىپ الۋعا قاجەتتٸ قاراجاتتى قايدان الادى? ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرٸنە سٷيەنسەك, 2026 جىلدىڭ توعىز ايىندا نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييانىڭ 65,8%-ى كەسٸپورىنداردىڭ ٶز قاراجاتى ەسەبٸنەن قارجىلاندىرىلعان. بانك كرەديتتەرٸنٸڭ ٷلەسٸ 5,6% بولدى. بٸر جىل بۇرىن بۇل كٶرسەتكٸش 3,7%-دى قۇراعان.
Tengenomika Telegram-ارناسى National Business باسىلىمىنىڭ ماتەريالىنا سٸلتەمە جاساي وتىرىپ, قارجىلاندىرۋ مەرزٸمٸنە نازار اۋدارادى. زاۋىت سالۋ, تسەحتى جاڭعىرتۋ نەمەسە جابدىق ساتىپ الۋ ٷشٸن قوماقتى قاراجات قاجەت, ال ونىڭ قايتارىمى بٸرنەشە جىلدان كەيٸن عانا كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. قولجەتٸمدٸ كرەديتتەردٸڭ مەرزٸمٸ مۇنداي جوبالاردىڭ ٸسكە اسۋ ۋاقىتىنا ەردايىم سەيكەس كەلە بەرمەيدٸ.
مىسالى, بانك زاۋىتقا ون جىلعا كرەديت بەردٸ دەلٸك. بٸراق بۇل قاراجاتتى ٶزٸ بٸر جىلعا تارتقان. بٸر جىلدان كەيٸن زاۋىتتىڭ قۇرىلىس الاڭىندا ەلٸ دە كراندار جۇمىس ٸستەپ تۇرۋى مٷمكٸن, ال بانككە قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا كٶزٸن ٸزدەۋگە تۋرا كەلەدٸ. ونىڭ قۇنى قىمباتتاۋى ىقتيمال. بانك زاۋىتقا كرەديت مٶلشەرلەمەسٸن ۇسىنعاندا وسى تەۋەكەلدٸ دە ەسكەرەدٸ.
سالىمشىلاردىڭ دا ٶز قاراجاتىنا قاتىستى جوسپارلارى بار. قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپٸلدٸك بەرۋ قورىنىڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2026 جىلعى قىركٷيەكتٸڭ سوڭىندا حالىقتىڭ تەڭگەدەگٸ دەپوزيتتەرٸنٸڭ 49,3%-ى مەرزٸمسٸز سالىمدارعا, شوتتار مەن كارتالارداعى قاراجاتقا تيەسٸلٸ بولعان. ياعني كليەنت زاۋىت ەلٸ سالىنىپ جاتقان كەزدە-اق اقشاسىن شەشٸپ الۋى مٷمكٸن.
ستاتيستيكادا ەكٸ جىل دا, ون جىل دا «بٸر جىلدان استام» دەگەن ورتاق ساناتقا ەنگٸزٸلەدٸ. پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى سەرٸك جۇمانعاريننٸڭ دەرەگٸنشە, 1 قىركٷيەكتەگٸ جاعداي بويىنشا بيزنەستٸڭ نەسيە پورتفەلٸنٸڭ 70,7%-ى وسىنداي كرەديتتەردەن تۇرعان. ال زاۋىت ٷشٸن مەسەلە ەلدەقايدا ناقتى: تٶلەم مەرزٸمٸ كەلگەنگە دەيٸن ٶنٸمٸن ساتىپ, تابىس تابا باستاي الا ما?
زاۋىتتىڭ مەرزٸمٸ مەن كرەديتتٸڭ مەرزٸمٸ ەرتٷرلٸ
2023 جىلعى قاڭتاردا جوسپارلى نەسيە تٶلەمٸنٸڭ مەرزٸمٸ كەلگەن كەزدە اتىراۋلىق KPI زاۋىتى پوليپروپيلەن ساتۋدى باستاپ كەتكەن ەدٸ. كەسٸپورىننىڭ حابارلاۋىنشا, ٶنٸم ساتۋدان تٷسكەن تابىس تٶلەمنٸڭ باسىم بٶلٸگٸن جابۋعا مٷمكٸندٸك بەرگەن. ال 2 ملرد دوللار كٶلەمٸندەگٸ نەسيە تۋرالى كەلٸسٸمگە سوناۋ 2016 جىلى قول قويىلعان. AidData زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, كەلٸسٸمدە التى جىلدىق جەڭٸلدٸك كەزەڭٸ قاراستىرىلعان.
زاۋىت كرەديتٸن تٶلەي باستاعانىمەن, ٶندٸرٸس ەلٸ دە قۋاتىن ارتتىرۋ كەزەڭٸندە بولعان. 2025 جىلى KPI جوبالىق قۋاتى جىلىنا 500 مىڭ توننا بولعانىنا قاراماستان, 377 مىڭ توننا پوليپروپيلەن ٶندٸردٸ. 2026 جىلعى قاڭتار-شٸلدە ارالىعىندا زاۋىت 248,4 مىڭ توننا ٶنٸم شىعارعان. ال بىلتىرعى جىلدىڭ وسى كەزەڭٸندە بۇل كٶرسەتكٸش 219 مىڭ توننانى قۇراعان.
ساراپشى نۇرلان جۇماعۇلوۆ نەسيە مەرزٸمٸن جوبانىڭ ٶزٸن-ٶزٸ اقتاۋ ۋاقىتىنا قاراي ەسەپتەۋ قاجەت دەپ سانايدى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, نەگٸزگٸ قارىزدى ٶتەۋدٸ زاۋىت سالىنىپ, ٸسكە قوسىلىپ, تۇراقتى جۇمىس ٸستەي باستاعانعا دەيٸن كەيٸنگە قالدىرعان جٶن.
ەگەر زاۋىت تەڭگەمەن تابىس تاپسا, جۇماعۇلوۆ قارىزدى دا تەڭگەمەن الۋدى ۇسىنادى. دوللارمەن بەرٸلگەن كرەديت كەسٸپورىن ٷشٸن قوسىمشا تەۋەكەل تۋعىزادى. تەڭگە ەلسٸرەگەن جاعدايدا بانككە تٶلەنەتٸن سول بٸر سومانى ٶتەۋ ٷشٸن كەسٸپورىن تابىسىنىڭ كٶبٸرەك بٶلٸگٸن جۇمساۋعا مەجبٷر بولادى.
ۇزاق مەرزٸمدٸ قارجىنى كٸم بەرە الادى?
ساياساتتانۋشى دانييار ەشٸمباەۆ بيۋدجەتتٸڭ جاڭعىرتۋ شىعىندارىنىڭ تەك بٸر بٶلٸگٸن عانا كٶتەرە الاتىنىن ايتادى. ونىڭ ٷستٸنە بۇل سىرتقى قارىزدار مەن ۇلتتىق قور قاراجاتىن ەسكەرگەندەگٸ جاعداي. سوندىقتان ول قارجى سەكتورىن جەنە بيۋدجەتتەن تىس قورلاردى تارتۋدى ۇسىنادى. قاراجات قايتارىمدى نەگٸزدە, ال جەكەلەگەن جاعدايلاردا مەملەكەتتٸك كەپٸلدٸكپەن بەرٸلۋٸ مٷمكٸن.
ٸرٸ ٶنەركەسٸپتٸك جوبالارعا قاتىستى نۇرلان جۇماعۇلوۆ قارجى ۇيىمدارى اراسىندا مٸندەتتەردٸ بٶلۋدٸ ۇسىنادى. ونىڭ پايىمىنشا, كوممەرتسييالىق بانكتەر كرەديت بەرەدٸ, دامۋ ينستيتۋتتارى تەۋەكەلدٸڭ بٸر بٶلٸگٸن ٶز موينىنا الادى, ال حالىقارالىق ۇيىمدار كاپيتال مەن ساراپتامالىق قولداۋ ۇسىنادى. كوممەرتسييالىق بانكتەر مەن دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەۋٸنە RG Brands Kazakhstan كومپانيياسىمەن جاسالعان مەمٸلە مىسال بولا الادى.
2024 جىلى قازاقستاننىڭ دامۋ بانكٸ (قدب), نۇربانك جەنە بانك تسەنتركرەديت كومپانييانىڭ ٶندٸرٸسٸن كەڭەيتۋگە ارنالعان بٸرلەسكەن كرەديت بەرۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويعان. ال 2026 جىلى قدب مۇنداي قارجىلاندىرۋعا قويىلاتىن جوبانىڭ ەڭ تٶمەنگٸ قۇنىن 15 ملرد تەڭگەگە دەيٸن كٶتەردٸ.
ال زاۋىتقا جاڭا ستانوك ساتىپ الۋ نەمەسە تسەحىن كەڭەيتۋ قاجەت بولسا شە? Finmentor باسىلىمىنىڭ جازۋىنشا, شاعىن ٶندٸرٸس ورىندارىنىڭ كرەديتورلار تاڭداۋى ٸرٸ كەسٸپورىندارعا قاراعاندا شەكتەۋلٸ. ٶيتكەنٸ ٸرٸ كومپانييالار دامۋ ينستيتۋتتارىنا نەمەسە حالىقارالىق كرەديتورلارعا جٷگٸنە الادى. ال شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٷشٸن, مىسالى, «دامۋ» قورىنىڭ «ٶرلەۋ» باعدارلاماسى بار. ونىڭ اياسىندا ون جىلعا دەيٸنگٸ مەرزٸمگە نومينالدى مٶلشەرلەمەسٸ جىلدىق 12,6%-عا دەيٸنگٸ ينۆەستيتسييالىق نەسيە الۋعا بولادى. نەگٸزگٸ قارىزدى ٶتەۋ مەرزٸمٸن ەكٸ جىلعا دەيٸن كەيٸنگە قالدىرۋعا مٷمكٸندٸك قاراستىرىلعان.
ٶندٸرٸستٸك شاعىن جەنە ورتا بيزنەسكە ٶندٸرٸستٸ كەڭەيتۋ ٷشٸن ۇزاق مەرزٸمدٸ قاراجات تابۋ ەسٸرەسە قيىن. Tengenomika جارييالانىمىندا ىقتيمال شەشٸمدەردٸڭ بٸرٸ رەتٸندە مەملەكەت, بانكتەر جەنە جەكە كاپيتال قاتىساتىن ارنايى تەتٸكتەر اتالعان. ەلەمدٸك تەجٸريبەدە مۇنداي مودەلدەردٸڭ بٸرنەشە تٷرٸ بار. نەسيە شارتتارى جوبانىڭ ناقتى ٸسكە قوسىلۋ جەنە ٶزٸن-ٶزٸ اقتاۋ مەرزٸمدەرٸن ەسكەرۋٸ كەرەك.
ساراپشىلار ۇزاق مەرزٸمدٸ قارجىنى قازاقستاننىڭ قور نارىعىنان دا, شەتەلدەن دە ٸزدەۋدٸ ۇسىنادى. مەملەكەتتٸڭ سىرتقى قارىز الۋىنا قاتىستى ولار مەملەكەتتٸك قارىزدىڭ سالىستىرمالى تٷردە تٶمەن دەڭگەيٸن دەلەل رەتٸندە كەلتٸرەدٸ. قارجى مينيسترٸ مەدي تەكيەۆتٸڭ دەرەگٸنشە, 1 قازانداعى جاعداي بويىنشا مەملەكەتتٸك قارىز جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ 22%-ىن قۇراعان.
2026 جىلعى قاڭتار-قىركٷيەك ارالىعىندا KASE كورپوراتيۆتٸك وبليگاتسييالارىنىڭ باستاپقى نارىعىندا 4,54 ترلن تەڭگەگە مەمٸلەلەر جاسالعان. بۇل ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا شامامەن 50%-عا كٶپ. قنردا دەرەكتەرٸنە سەيكەس, قازاقستاننىڭ بٷكٸل وبليگاتسييالار نارىعىندا جەكە كومپانييالاردىڭ باعالى قاعازدارىنىڭ ٷلەسٸ ەزٸرگە 11%-دى قۇرايدى. مەملەكەتتٸك باعالى قاعازدارعا 59%, ال كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتور قاعازدارىنا 30% تيەسٸلٸ.
زەينەتاقى اكتيۆتەرٸنٸڭ بٸر بٶلٸگٸ قازٸردٸڭ ٶزٸندە وبليگاتسييالارعا سالىنعان. 1 قازاندا زەينەتاقى اكتيۆتەرٸنٸڭ كٶلەمٸ 28,27 ترلن تەڭگەنٸ قۇراعان. ۇلتتىق بانك باسقاراتىن ەڭ ٸرٸ پورتفەلدە كۆازيمەملەكەتتٸك كومپانييالاردىڭ وبليگاتسييالارىنا 8,27%, ال بانك وبليگاتسييالارىنا 2,5% تيەسٸلٸ بولعان.
جولداۋدى تالقىلاۋ كەزٸندە ساراپشىلار قارجىلاندىرۋعا قاتىسۋى مٷمكٸن ۇيىمداردىڭ قاتارىندا بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىن دا اتاعان. الايدا اقوردا سايتىندا جارييالانعان جولداۋ مەتٸنٸندە «جەنە باسقا دا كٶزدەر» دەگەن جالپى تۇجىرىم عانا بار. ەگەر مۇنداي جوبالارعا زەينەتاقى قاراجاتى بەلسەندٸرەك تارتىلا باستاسا, سالىمشىلاردىڭ الدىندا ناقتى سۇراق تۋىندايدى: ولاردىڭ اقشاسىنا قاي كومپانييالاردىڭ باعالى قاعازدارى ساتىپ الىنادى جەنە كٷتٸلەتٸن تابىس تەۋەكەلدٸ اقتاي الا ما?
زاۋىتتى ٸسكە قوسۋ ٷشٸن نە قاجەت?
ٸرٸ زاۋىتتىڭ ٸسكە قوسىلۋ مەرزٸمٸ ٶندٸرٸس الاڭىنا سۋ, ەلەكتر ەنەرگيياسى مەن جىلۋ قاشان جەتكٸزٸلەتٸنٸنە دە بايلانىستى. ەگەر ينجەنەرلٸك جەلٸلەرگە قوسىلۋ جۇمىستارى سوزىلىپ كەتسە, العاشقى ٶنٸمدٸ ساتۋ مەرزٸمٸ دە كەيٸنگە شەگەرٸلەدٸ. ال كرەديت تٶلەمٸن بەلگٸلەنگەن كەستە بويىنشا ٶتەۋ قاجەت بولادى. ينجەنەرلٸك جەلٸلەردٸ جاڭعىرتۋعا دا ۇزاق مەرزٸمدٸ قارجى كەرەك. ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جەنە دامۋ بانكٸ الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسىنىڭ ەلەكتر جەلٸلەرٸن جاڭعىرتۋعا 102 ملرد تەڭگەگە دەيٸن ۇزاق مەرزٸمدٸ نەسيە بەرەتٸنٸن جارييالادى.
2029 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋعا ۇلتتىق قوردان شامامەن 6,5 ترلن تەڭگە بٶلۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ ٸشٸندە مەملەكەت باسشىسى 2026 جىلى جەنە 2027 جىلدىڭ العاشقى ەكٸ ايىندا ەلەۋمەتتٸك جوبالارعا 1,5 ترلن تەڭگە قاراستىرۋدى تاپسىرعان.
Cronos.Asia تالداۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اناتوليي يۆانوۆ-ۆايسكوپفتىڭ ايتۋىنشا, «حالىقتىق قۇرىلىس» باعدارلاماسىنىڭ اتاۋى اعا بۋىن ٶكٸلدەرٸنە بام, تٷركسٸب جەنە دنەپر سۋ ەلەكتر ستانتسيياسىنىڭ قۇرىلىسى سيياقتى تاريحي جوبالاردى ەسكە تٷسٸرەدٸ. شەتەلدٸك مىسالداردىڭ ٸشٸندە ول 1970 جىلى باستالىپ, ەلٸ كٷنگە دەيٸن جالعاسىپ كەلە جاتقان وڭتٷستٸك كورەيانىڭ «سەماىل ۋندون» («جاڭا اۋىل قوزعالىسى») باستاماسىن ەرەكشە اتاپ ٶتەدٸ.
«مەملەكەت ەلدٸ مەكەندەردٸ قۇرىلىس ماتەريالدارىمەن جەنە قارجىمەن قامتاماسىز ەتەدٸ, ال تۇرعىندار ٶز مٷمكٸندٸكتەرٸنە قاراي جەنە ەرٸكتٸ تٷردە تٷرلٸ ينفراقۇرىلىم نىساندارىن سالۋعا بەلسەندٸ قاتىسادى», - دەيدٸ ساراپشى. ونىڭ باعالاۋىنشا, العاشقى ونجىلدىقتا بۇل قوزعالىس كورەيا اۋىلدارىنىڭ كەلبەتٸن ٶزگەرتكەن.
يۆانوۆ-ۆايسكوپفتىڭ ايتۋىنشا, ٷندٸستاندا PMGSY باعدارلاماسى اياسىندا تۇرعىندار اۋىلدىق جولداردىڭ باعىتتارىن تالقىلاپ, قۇرىلىس ساپاسىن باعالايدى. ال ەۋروپاداعى LEADER تەتٸگٸ بويىنشا جەرگٸلٸكتٸ توپتار دامۋ جوسپارلارىن جاساپ, ٶزدەرٸنە بٶلٸنگەن بيۋدجەتتەردٸ باسقارادى.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ەگەر مەملەكەت قۇرىلىس جۇمىستارىن ۇيىمداستىرىپ, ال تۇرعىندار جوبالاردى تاڭداۋعا, قاراجاتتى بٶلۋگە جەنە نەتيجەنٸ باقىلاۋعا قاتىسا السا, «حالىقتىق قۇرىلىس» باعدارلاماسى قازاقستان ٷشٸن ۇزاق مەرزٸمدٸ نەتيجە بەرۋٸ مٷمكٸن. يۆانوۆ-ۆايسكوپف مۇنداي تەسٸلدٸ توقاەۆتىڭ جولداۋىندا ايتىلعان باستامالارمەن دە بايلانىستىرادى.
قانداي ٶنەركەسٸپتٸك جوبالاردى قارجىلاندىرۋ كەرەك?
ٸرٸ ٶنەركەسٸپتٸك جوبانى ٸرٸكتەگەن كەزدە ونىڭ ٶنٸمٸن كٸم ساتىپ الاتىنىن جەنە تٷسكەن تابىس كرەديتورلار الدىنداعى مٸندەتتەمەلەردٸ ٶتەۋگە جەتە مە, سونى انىقتاۋ ماڭىزدى. Tengenomika جوبالاردى ٸرٸكتەۋدٸڭ اشىقتىعىنا, تەۋەكەلدەردٸ باعالاۋعا جەنە شىعىنداردىڭ تيٸمدٸلٸگٸنە نازار اۋدارادى.
دانييار ەشٸمباەۆ بۇرىنعى ەرتاراپتاندىرۋ باعدارلامالارىندا سەتتٸ شەشٸمدەر دە, قايتالانعان قاتەلٸكتەر دە بولعانىن ايتادى. كەيبٸر جوبالار بويىنشا جاڭا ٶندٸرٸسكە دەگەن قاجەتتٸلٸك پەن ونىڭ ەكونوميكالىق قايتارىمى ٷستٸرت باعالانعان. ال جاقسى دايىندالعان باسقا جوبالارعا تۇراقتى تٷردە قاراجات جەتٸسپەگەن. ساياساتتانۋشى بٶلٸنگەن قاراجاتتىڭ قالاي جۇمسالعانىن باقىلاۋ ەلسٸز بولعانىن دا اتاپ ٶتەدٸ.
2024 جىلى جوعارى اۋديتورلىق پالاتا ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن مەملەكەتتٸك قولداۋعا جٷرگٸزگەن تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا 25,9 ملرد تەڭگەنٸڭ تيٸمسٸز جوسپارلانعانىن جەنە پايدالانىلعانىن انىقتاعان. اۋديتورلار ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ قورى ليزينگتٸك جوبالاردى كٷتٸلەتٸن ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸگٸن باعالاماي ٸرٸكتەگەنٸن انىقتادى.
بٸرنەشە ٶڭٸر بٸر تيپتەگٸ زاۋىتتار سالۋعا قارجى سۇراعان جاعدايدا, ەشٸمباەۆ مۇنداي ٶتٸنٸمدەردٸ جۇمىس ٸستەپ تۇرعان كەسٸپورىنداردى كەڭەيتۋ, جابدىقتاردى جاڭارتۋ جەنە جەرگٸلٸكتٸ جەتكٸزۋشٸلەردٸ دامىتۋ جوبالارىمەن سالىستىرۋدى ۇسىنادى.
نۇرلان جۇماعۇلوۆ جوبالاردى ٸرٸكتەگەن كەزدە سالالىق تەجٸريبە مەن ەر ٶڭٸردٸڭ ارتىقشىلىقتارىن ەسكەرۋ قاجەت دەپ سانايدى. اتىراۋداعى KPI زاۋىتى تەڭٸز كەن ورنىنان الىناتىن پروپاندى ٶڭدەپ, پوليپروپيلەن شىعارادى. قازان ايىندا زاۋىت قازاقستاندىق ەكٸ ٶڭدەۋشٸ كەسٸپورىنمەن كەلٸسٸمگە قول قويعان. KPI ٶنٸمٸنەن FIBC كومپانيياسى قاپتار, ال Taraz Plastic شٶپتٸ تايلاۋعا ارنالعان شپاگات ٶندٸرەدٸ.
ٶنٸمنٸڭ بٸر پارتيياسىن بٸر ايدا جٶنەلتۋگە بولادى, ال ونىڭ اقشاسى كەلەسٸ ايدا عانا تٷسۋٸ مٷمكٸن. ەگەر وسى ەكٸ مەرزٸمنٸڭ اراسىندا بانك الدىنداعى تٶلەم كٷنٸ كەلسە, زاۋىت ونى قانداي قاراجات ەسەبٸنەن ٶتەيتٸنٸن الدىن الا بٸلۋٸ كەرەك. مۇنى ٶندٸرٸستٸك تسەح ەلٸ جوبالاۋ ساتىسىندا تۇرعان كەزدە-اق ەسەپتەۋ قاجەت.
