2027 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قازاقستاندا ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى مٶلشەرٸن 85 مىڭ تەڭگەدەن 110 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن كٶتەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. پرەزيدەنت جولداۋىندا ايتىلعان بۇل ٶزگەرٸس 1,8 ميلليونعا جۋىق ازاماتتىڭ تابىسىنا ەسەر ەتەدٸ. ونىڭ ٸشٸندە بيۋدجەت سالاسىندا جۇمىس ٸستەيتٸن 370 مىڭنان استام ادام بار. Qazaq Expert Club ساراپشىسى, قارجىگەر, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ايگەرٸم يلياسوۆانىڭ ايتۋىنشا, باعانىڭ ٶسۋٸ جاعدايىندا ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىنى كٶتەرۋ قاجەتتٸ قادام بولعان, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
«ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىنىڭ 85 مىڭنان 110 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن ٶسۋٸ – 29,4 پايىز. بۇل كٶرسەتكٸش 2024 جىلعى 1 قاڭتاردان بەرٸ ٶزگەرگەن جوق. وسى ٷش جىلدا جيناقتالعان ينفلياتسييا شامامەن 30 پايىز بولدى. دەمەك, ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىنى كٶتەرۋ ٸس جٷزٸندە ينفلياتسييا دەڭگەيٸنە سەيكەستەندٸرۋ بولىپ سانالادى. بۇل ٶزگەرٸس ەڭ الدىمەن ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى الاتىن ازاماتتارعا جەنە قوعامدىق تاماقتانۋ سيياقتى جۇمىس كٷشٸ كٶپ, جالاقىسى تٶمەن سالالارداعى جۇمىس بەرۋشٸلەرگە ەسەر ەتەدٸ», – دەيدٸ ساراپشى.
ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىنىڭ ٶسۋٸ باعاعا ەسەر ەتە مە?
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىنىڭ ٶسۋٸ باعا مەن ينفلياتسيياعا ايتارلىقتاي ەسەر ەتپەيدٸ. سەبەبٸ قازاقستانداعى ورتاشا جالاقى – 486 مىڭ تەڭگە, ال مەديانالىق جالاقى – 348 مىڭ تەڭگە. ياعني تۇتىنۋشىلىق سۇرانىس پەن تاۋارلار مەن قىزمەتتەردٸڭ ٶزٸندٸك قۇنى ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىدان جوعارى ناقتى تابىس دەڭگەيٸنە قاراي قالىپتاسقان.
دەگەنمەن ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىنىڭ ٶسۋٸ باعاعا ەكٸ جولمەن ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن.
«بٸرٸنشٸسٸ – ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى الاتىن ازاماتتاردىڭ تۇتىنۋشىلىق سۇرانىسى ارتادى. تابىسى تٶمەن ادامداردىڭ اقشاسى كٶبٸنە نەگٸزگٸ قاجەتتٸلٸكتەرٸنە عانا جەتەدٸ. سوندىقتان سۇرانىستىڭ ٶسۋٸ ازىق-تٷلٸك باعاسىنا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن.
ەكٸنشٸسٸ – جۇمىس كٷشٸ كٶپ سالالاردا ٶنٸم مەن قىزمەتتٸڭ ٶزٸندٸك قۇنى ارتادى. ٶيتكەنٸ جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ جالاقى تٶلەۋگە, سونداي-اق جالاقىعا بايلانىستى سالىقتار مەن ەلەۋمەتتٸك اۋدارىمدارعا جۇمسايتىن شىعىنى كٶبەيەدٸ. بۇل قوسىمشا شىعىندار تاۋارلار مەن قىزمەتتەردٸڭ باعاسىنا قوسىلۋى مٷمكٸن», – دەپ تٷسٸندٸردٸ ايگەرٸم يلياسوۆا.
كەسٸپكەرلەر مەن ەلەۋمەتتٸك تٶلەم الۋشىلار ٷشٸن نە ٶزگەرەدٸ?
قارجىگەردٸڭ ايتۋىنشا, ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىنىڭ ٶسۋٸ ايىپپۇل مٶلشەرٸنە ەسەر ەتپەيدٸ. سەبەبٸ ايىپپۇلدار ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸشكە (اەك) بايلانىستى ەسەپتەلەدٸ. جالاقىعا قاتىسى جوق سالىقتار دا ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى مٶلشەرٸنە تەۋەلدٸ ەمەس.
الايدا جەكە كەسٸپكەرلەر (جك) ٷشٸن ٶزگەرٸس سەزٸلۋٸ مٷمكٸن. سەبەبٸ ولار ٶزدەرٸ مەن قىزمەتكەرلەرٸ ٷشٸن تٶلەيتٸن كەيبٸر سالىقتار مەن مٸندەتتٸ اۋدارىمداردى ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى نەگٸزٸندە ەسەپتەيدٸ.
سونىمەن قاتار بٸرقاتار ەلەۋمەتتٸك تٶلەمنٸڭ جوعارعى شەگٸ دە ٶسەدٸ.
«جۇمىسىنان ايىرىلۋ, جٷكتٸلٸك پەن بوسانۋعا, بالا كٷتٸمٸنە بايلانىستى تٶلەمدەر ازاماتتىڭ ناقتى تابىسىنا قاراي ەسەپتەلەدٸ. الايدا ولاردىڭ جوعارعى شەگٸ جەتٸ ەسەلەنگەن ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى مٶلشەرٸنە بايلانىستى بەلگٸلەنگەن. سوندىقتان ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىنىڭ ٶسۋٸ وسى تٶلەمدەردٸڭ جوعارعى شەگٸن دە ارتتىرادى. نەتيجەسٸندە تابىسى جوعارى ازاماتتار اتالعان ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ كٶبٸرەك الۋى مٷمكٸن», – دەيدٸ ساراپشى.
ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىنىڭ ٶسۋٸ تابىسى تٶمەن ازاماتتاردىڭ نەسيە الۋ مٷمكٸندٸگٸنە دە ەسەر ەتۋٸ ىقتيمال. ايگەرٸم يلياسوۆانىڭ پٸكٸرٸنشە, جالاقىنىڭ ارتۋى ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى الاتىن قىزمەتكەرلەردٸڭ نەسيە ماقۇلداتۋ مٷمكٸندٸگٸن ارتتىرىپ, بانكتەر ۇسىناتىن قارىز سوماسىنا ىقپال ەتۋٸ مٷمكٸن.
وسىلايشا, ەڭ تٶمەنگٸ جالاقىنى كٶتەرۋ ەڭ الدىمەن تابىسى زاڭمەن بەلگٸلەنگەن ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيگە جاقىن ازاماتتاردى قولداۋعا باعىتتالعان. ال مۇنداي قىزمەتكەرلەرٸ كٶپ كەسٸپكەرلەر ەڭبەك شىعىنىنىڭ ارتۋىن ەسكەرۋٸ كەرەك.
