2027 jylǵy 1 qańtardan bastap Qazaqstanda eń tómengi jalaqy mólsherin 85 myń teńgeden 110 myń teńgege deiin kóterý josparlanyp otyr. Prezident Joldaýynda aitylǵan bul ózgeris 1,8 millionǵa jýyq azamattyń tabysyna áser etedi. Onyń ishinde biýdjet salasynda jumys isteitin 370 myńnan astam adam bar. Qazaq Expert Club sarapshysy, qarjyger, ekonomika ǵylymdarynyń kandidaty Aigerim Iliasovanyń aitýynsha, baǵanyń ósýi jaǵdaiynda eń tómengi jalaqyny kóterý qajetti qadam bolǵan, dep habarlaidy dalanews.kz.
«Eń tómengi jalaqynyń 85 myńnan 110 myń teńgege deiin ósýi – 29,4 paiyz. Bul kórsetkish 2024 jylǵy 1 qańtardan beri ózgergen joq. Osy úsh jylda jinaqtalǵan infliatsiia shamamen 30 paiyz boldy. Demek, eń tómengi jalaqyny kóterý is júzinde infliatsiia deńgeiine sáikestendirý bolyp sanalady. Bul ózgeris eń aldymen eń tómengi jalaqy alatyn azamattarǵa jáne qoǵamdyq tamaqtaný siiaqty jumys kúshi kóp, jalaqysy tómen salalardaǵy jumys berýshilerge áser etedi», – deidi sarapshy.
Eń tómengi jalaqynyń ósýi baǵaǵa áser ete me?
Sarapshynyń pikirinshe, eń tómengi jalaqynyń ósýi baǵa men infliatsiiaǵa aitarlyqtai áser etpeidi. Sebebi Qazaqstandaǵy ortasha jalaqy – 486 myń teńge, al medianalyq jalaqy – 348 myń teńge. Iaǵni tutynýshylyq suranys pen taýarlar men qyzmetterdiń ózindik quny eń tómengi jalaqydan joǵary naqty tabys deńgeiine qarai qalyptasqan.
Degenmen eń tómengi jalaqynyń ósýi baǵaǵa eki jolmen áser etýi múmkin.
«Birinshisi – eń tómengi jalaqy alatyn azamattardyń tutynýshylyq suranysy artady. Tabysy tómen adamdardyń aqshasy kóbine negizgi qajettilikterine ǵana jetedi. Sondyqtan suranystyń ósýi azyq-túlik baǵasyna áser etýi múmkin.
Ekinshisi – jumys kúshi kóp salalarda ónim men qyzmettiń ózindik quny artady. Óitkeni jumys berýshilerdiń jalaqy tóleýge, sondai-aq jalaqyǵa bailanysty salyqtar men áleýmettik aýdarymdarǵa jumsaityn shyǵyny kóbeiedi. Bul qosymsha shyǵyndar taýarlar men qyzmetterdiń baǵasyna qosylýy múmkin», – dep túsindirdi Aigerim Iliasova.
Kásipkerler men áleýmettik tólem alýshylar úshin ne ózgeredi?
Qarjygerdiń aitýynsha, eń tómengi jalaqynyń ósýi aiyppul mólsherine áser etpeidi. Sebebi aiyppuldar ailyq eseptik kórsetkishke (AEK) bailanysty esepteledi. Jalaqyǵa qatysy joq salyqtar da eń tómengi jalaqy mólsherine táýeldi emes.
Alaida jeke kásipkerler (JK) úshin ózgeris sezilýi múmkin. Sebebi olar ózderi men qyzmetkerleri úshin tóleitin keibir salyqtar men mindetti aýdarymdardy eń tómengi jalaqy negizinde esepteidi.
Sonymen qatar birqatar áleýmettik tólemniń joǵarǵy shegi de ósedi.
«Jumysynan aiyrylý, júktilik pen bosanýǵa, bala kútimine bailanysty tólemder azamattyń naqty tabysyna qarai esepteledi. Alaida olardyń joǵarǵy shegi jeti eselengen eń tómengi jalaqy mólsherine bailanysty belgilengen. Sondyqtan eń tómengi jalaqynyń ósýi osy tólemderdiń joǵarǵy shegin de arttyrady. Nátijesinde tabysy joǵary azamattar atalǵan áleýmettik tólemderdi kóbirek alýy múmkin», – deidi sarapshy.
Eń tómengi jalaqynyń ósýi tabysy tómen azamattardyń nesie alý múmkindigine de áser etýi yqtimal. Aigerim Iliasovanyń pikirinshe, jalaqynyń artýy eń tómengi jalaqy alatyn qyzmetkerlerdiń nesie maquldatý múmkindigin arttyryp, bankter usynatyn qaryz somasyna yqpal etýi múmkin.
Osylaisha, eń tómengi jalaqyny kóterý eń aldymen tabysy zańmen belgilengen eń tómengi deńgeige jaqyn azamattardy qoldaýǵa baǵyttalǵan. Al mundai qyzmetkerleri kóp kásipkerler eńbek shyǵynynyń artýyn eskerýi kerek.