مەملەكەت ٶزٸ بايقاماي كوممەرتسييالىق يپوتەكالىق نارىقتى ٶلتٸرٸپ الا جازدادى. ەندٸ كٸنەلٸلەردٸ جازالاۋ پروتسەسٸ باستالۋى مٷمكٸن, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz DALA INSIDE دەرەككٶزٸنە سٸلتەمە جاساپ.
دەرەككٶز مەلٸمەتٸنشە, قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ ٶز شەشٸمٸنەن ٶزٸ شوشىپ كەتكەن.
“يپوتەكا جتسم-ىنداعى التىباقان قنردا تٶرايىمى مەدينا ەبٸلقاسىموۆانىڭ ەڭ سەتسٸز كەيسٸ بولايىن دەپ تۇر. بۇعان دەيٸن قارجى نارىعىن رەتتەۋ اگەنتتٸگٸ ەش ۋاقىتتا دەل بۇلاي ٶز شەشٸمٸن تەز ٶزگەرتپەگەن بولاتىن. اگەنتتٸكتٸڭ ٶز ٸشٸندە قازٸر ەموتسيونالدى تولقۋلار جٷرۋدە. كەزٸندە بۇل نورمانى مودەلدەپ, دەلەلدەپ قورعاعان قىزمەتكەرلەر, ياعني باس ماماندار مەن ەكسپەرتتەر تاياق جەپ جاتىر”, - دەيدٸ, دەرەككٶز.
ەڭگٸمە ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەر يپوتەكاسىنىڭ جىلدىق تيٸمدٸ مٶلشەرلەمەسٸن 20 پايىز دەڭگەيٸمەن شەكتەۋگە قاتىستى بولىپ وتىر. قنردا وسى نورمانى ەنگٸزٸپ, ول ەرەجە 16-شى ماۋسىمنان باستاپ زاڭدى كٷشٸنە ەنۋٸ تيٸس ەدٸ. بانكتەر ٶز قارسىلىعىن اشىق بٸلدٸرمەسە دە, “تەحنيكالىق جۇمىستار” دەگەن جەلەۋمەن يپوتەكا بەرۋدٸ مٷلدە توقتاتا سالدى. ال مەملەكەت بانكتەردٸ كوممەرتسييالىق يپوتەكا بەرۋگە مەجبٷرلەي المايدى. سوندىقتان اگەنتتٸك شوشىپ كەتتٸ دە, نورمانىڭ ٶز كٷشٸنە ەنۋٸن قاراشا ايىنا دەيٸن شەگەرٸپ قويدى.
“قنردا يپوتەكاداعى جىلدىق تيٸمدٸ مٶلشەرلەمەنٸ شەكتەۋدٸ اقىرىنداپ ۇمىتتىرىپ, جالپى بۇل نورمانى الىپ تاستايتىن سيياقتى. سەبەبٸ بانكتەر «20 پايىزبەن يپوتەكا بەرۋ بٸزگە قىزىق ەمەس» دەگەن سىڭاي تانىتۋدا. بۇل شانتاج دا بولۋى مٷمكٸن. ونداي بولسا بانكتەر مەملەكەتتٸ قالپاقپەن وڭاي قاعىپ الدى دەپ ايتۋعا بولادى”, - دەيدٸ دەرەككٶز.
ايتۋىنشا, بانكتەر يپوتەكادان بٸر كٷندە كەتٸپ قالسا, وندا بۇل نارىقتا مەملەكەتتٸك “وتباسى بانك” قانا قالادى.
“ال بۇل قنردا-نىڭ جالپى قارجى نارىعىن دامىتۋ, بەسەكەلەستٸكتٸ ارتتىرۋ بويىنشا ستراتەگيياسىنا قايشى نەرسە. سوندا اگەنتتٸك ٶزٸ دامىتۋى تيٸس قارجى نارىعىن ٶلتٸرٸپ الۋى عاجاپ ەمەس”, — دەپ قوستى دەرەككٶز.
دەرەككٶز ۇسىنعان ماتەريالعا سٷيەنسەك, بانكتەر وسى جىلدىڭ بٸرٸنشٸ توقسانىندا 390 ميلليارد تەڭگەگە يپوتەكا بەرگەن.
“بازالىق ستاۆكانىڭ جوعارى بولۋىنان كوممەرتسييالىق يپوتەكا پايىزدارى قىمبات بولىپ تۇر. سوندىقتان كەز كەلگەن ادام ماقۇلداۋ الا بەرمەيدٸ. ول ٷشٸن بورىشكەردٸڭ تابىسى جوعارى, باسقا كرەديتتەرٸ از بولۋى تيٸس. ال جالپى نارىقتا بەرٸلگەن جەنە تٶلەنٸپ جاتقان يپوتەكانىڭ جالپى سوماسى 6,7 تريلليون تەڭگەگە جەتٸپ وتىر. بۇل فۋندامەنتالدى پوتولوكقا جاقىنداپ قالعانىمىزدى بٸلدٸرەدٸ”, — دەيدٸ ول.
فۋندامەنتالدى پوتولوك دەگەن نە?
“كرەديت العان 9 ميلليون قازاقستاندىقتىڭ 24 تريلليون تەڭگە كرەديتٸ بار. ونىڭ 6,7 تريلليون تەڭگەسٸ يپوتەكا. وتانداستارىمىزدىڭ تابىسى كٷرت ارتپاعان جاعدايدا, ولار قازٸرگٸ يپوتەكانىڭ ٷستٸنەن تاعى يپوتەكا قوسىپ الا المايدى. الدىڭعىسىن جابۋى تيٸس. سوندىقتان يپوتەكا پورتفەلٸ شامامەن 8 تريلليوندىق شەكپەن توقتايدى دەگەن بولجام بار”, — دەدٸ دەرەككٶز.
