ەۋرازييالىق دامۋ بانكٸ قازاقستان ەكونوميكاسىن ەرتاراپتاندىرۋدىڭ نەتيجەسٸن باعالادى. ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپتٸڭ دامۋى ەل ەكونوميكاسىن شىنىمەن دە تۇراقتى ەرٸ سىرتقى شيكٸزات نارىعىنداعى ٶزگەرٸستەرگە تەۋەلسٸز ەتەدٸ, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ساياساتىنىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنىڭ بٸرٸنە اينالدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, ٷكٸمەت ەلدٸڭ زاماناۋي ٶنەركەسٸپتٸك نەگٸزٸن قالىپتاستىرۋ ٷشٸن جٷيەلٸ جۇمىس جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ.
«قۋاتتى ٶنەركەسٸپ – “ورتا تابىس تۇزاعىنان” شىعۋدىڭ باستى تەتٸگٸ. قازاقستان تابىسى جوعارى ەلدەر ساناتىنا ٶتە جاقىن قالدى. 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جان باسىنا شاققانداعى جالپى ۇلتتىق تابىس (جۇت) 13 740 اقش دوللارىنا جەتتٸ. ال بۇل ساناتقا ٶتۋ ٷشٸن بەلگٸلەنگەن شەك – 14 375 دوللار. ەۋرازييالىق دامۋ بانكٸ قازاقستاننىڭ بۇل دەڭگەيگە 2028–2029 جىلدارى جەتەتٸنٸن بولجاپ وتىر. ەندٸگٸ باستى مٸندەت – ەكونوميكانىڭ جوعارى ەرٸ تۇراقتى ٶسۋ قارقىنىن قامتاماسىز ەتۋ», – دەيدٸ ەۋرازييالىق دامۋ بانكٸنٸڭ سالالىق تالداۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ ارمان احىنباەۆ.
ٶڭدەۋشٸ سەكتوردا ەلەمدەگٸ بارلىق يننوۆاتسييالاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى شوعىرلانعان. سونىمەن قاتار بۇل سالادا اشىلعان بٸر جۇمىس ورنى ەكونوميكانىڭ باسقا باعىتتارىندا تاعى 2,2 جۇمىس ورنىن قۇرادى.
قازاقستاننىڭ باستى ارتىقشىلىعى – ٶنەركەسٸپتٸ نٶلدەن باستاۋ قاجەت ەمەس. ەلدە قالىپتاسقان ٶندٸرٸستٸك بازا بار. ەندٸگٸ مٸندەت – مۇناي, مەتالل مەن استىقتى شيكٸزات كٷيٸندە ەكسپورتتاۋدان پوليمەرلەر, قۇرال-جابدىقتار جەنە تەرەڭ ٶڭدەلگەن ٶنٸمدەر شىعارۋعا كٶشۋ. ەۋرازييالىق دامۋ بانكٸنٸڭ باعالاۋىنشا, مۇنداي ٶزگەرٸس ەل ەكونوميكاسىنا جىل سايىن قوسىمشا 38,4 ملرد اقش دوللارىنا دەيٸن ٶنٸم ٶندٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قازاقستان وسى باعىتتا ەكونوميكانى دامىتىپ كەلەدٸ. بيىلعى جارتىجىلدىقتا ٶڭدەۋشٸ ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸ 9,8%-عا ٶستٸ. ٶسٸمنٸڭ نەگٸزگٸ ٷلەسٸن ماشينا جاساۋ سالاسى قامتاماسىز ەتتٸ, وندا ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 23,2%-عا ارتتى. حيمييا ٶنەركەسٸبٸ 19%-عا, ازىق-تٷلٸك ٶندٸرٸسٸ 14,7%-عا, ال جەڭٸل ٶنەركەسٸپ بٸردەن 89,2%-عا ٶستٸ.
قازاقستاننىڭ ٶنەركەسٸپتٸك نەگٸزٸن ارنايى ەكونوميكالىق جەنە يندۋسترييالىق ايماقتار قۇرايدى. ەۋرازييالىق دامۋ بانكٸنٸڭ ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي الاڭدار تاريفتەر, تىيىمدار نەمەسە نارىقتاعى بەسەكەنٸ بۇرمالايتىن تٸكەلەي سۋبسيدييالاردان ٶزگەشە, ينۆەستورلاردىڭ نەگٸزگٸ مەسەلەلەرٸن ناقتى ەرٸ تيٸمدٸ شەشۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – مەملەكەت نارىققا جاساندى تٷردە ارالاسپايدى. ونىڭ ورنىنا ينفراقۇرىلىم ۇسىنىپ, اشىق ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ رەتتەۋ جٷيەسٸن قالىپتاستىرادى. سونىڭ ارقاسىندا كەسٸپكەرلەردٸڭ باستاپقى ٸرٸ شىعىندارى ازايىپ, جاڭا زاۋىتتاردى ٸسكە قوسۋ مەرزٸمٸ بٸرنەشە جىلدان بٸرنەشە ايعا دەيٸن قىسقارادى. وسى نەگٸزدە ٶندٸرٸستٸك كلاستەرلەر قالىپتاسادى.
«بۇعان ساران قالاسىنداعى ٶندٸرٸستٸك الاڭ ايقىن مىسال بولا الادى. مۇندا شينا جەنە اۆتوبۋس شىعاراتىن نەگٸزگٸ كەسٸپورىنداردىڭ اينالاسىندا اۆتوكومپونەنتتەر ٶندٸرەتٸن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس قالىپتاسىپ كەلەدٸ. وسىنداي ٷردٸس اتىراۋدا مۇناي-حيمييا سالاسىندا دا بايقالادى. ٸرٸ ٶندٸرٸستٸڭ ورنالاسۋى ٶزگە كەسٸپورىنداردىڭ دا كەلۋٸنە جول اشادى. سونىمەن قاتار بٷگٸنگٸ تاڭدا بۇل تەتٸكتٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ “اقىلدى” جەڭٸلدٸكتەرگە نەگٸزدەلگەن. ەندٸ بەرٸلەتٸن جەڭٸلدٸكتەردٸڭ مەرزٸمٸ ٶنٸمدٸ ٶڭدەۋ دەڭگەيٸ مەن ەنگٸزٸلەتٸن تەحنولوگييالاردىڭ كٷردەلٸلٸگٸنە بايلانىستى بەلگٸلەنەدٸ. بۇل تەك قاراپايىم قۇراستىرۋمەن اينالىساتىن جوبالاردى ٸرٸكتەپ, كٷردەلٸ ٶندٸرٸستەرگە باسىمدىق بەرەدٸ», – دەدٸ ارمان احىنباەۆ.
نەتيجەسٸندە دايىن ٶنەركەسٸپتٸك الاڭدار ٶڭٸرلٸك ەكونوميكانىڭ قۋاتتى مۋلتيپليكاتورىنا اينالىپ وتىر. بيۋدجەتتەن سالىنعان ەربٸر 1 تەڭگە جەكە سەكتوردان 4–5 تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل قارجى ورتالىقتارىنان تىس جەرلەردە جاڭا ەكونوميكالىق ٶسٸم نٷكتەلەرٸن قالىپتاستىرىپ, قازاقستاننىڭ جاھاندىق ٶندٸرٸستٸك ينۆەستيتسييالار ٷشٸن بەسەكەگە قابٸلەتتٸ بولۋىنا قاجەتتٸ ەڭ تٶمەنگٸ ينفراقۇرىلىمدىق نەگٸزدٸ قامتاماسىز ەتەدٸ.
دەگەنمەن ينفراقۇرىلىم مەن جەڭٸلدٸكتەر ينۆەستيتسييالىق احۋال قولايلى ەرٸ مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالىق ساياساتى تۇراقتى بولعان جاعدايدا عانا بارىنشا تيٸمدٸ نەتيجە بەرەدٸ. رەسەيلٸك ەكونوميكالىق ساراپشى دەنيس ميروليۋبوۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, قازاقستان بۇل باعىتتا دۇرىس جولمەن كەلە جاتىر.
«بۇل – ٶنەركەسٸپتٸك ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ قۇرالدارىنىڭ بٸرٸ. ينۆەستورلار دايىن ينفراقۇرىلىمعا, سالىقتىق جەنە ەكٸمشٸلٸك جەڭٸلدٸكتەرگە قول جەتكٸزەدٸ. بۇل جاڭا ٶندٸرٸستەردٸ ٸسكە قوسۋ شىعىندارىن ازايتادى. سونىڭ نەتيجەسٸندە ينۆەستورلار مۇندا تۇراقتى جۇمىس ٸستەپ, تابىس تابۋعا مٷمكٸندٸك بار ەكەنٸن تٷسٸنەدٸ. الايدا جەڭٸلدٸكتەردٸڭ ٶزٸ عانا كاپيتالدىڭ كەلۋٸنە كەپٸلدٸك بولا المايدى. ينۆەستورلار زاڭنامانىڭ تۇراقتىلىعىنا, بٸلٸكتٸ كادرلاردىڭ بولۋىنا, نارىق كٶلەمٸنە جەنە ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ بولجامدىلىعىنا دا نازار اۋدارادى. سوندىقتان ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ تەك بەرٸلەتٸن ارتىقشىلىقتارعا ەمەس, ەلدەگٸ جالپى ينۆەستيتسييالىق احۋالعا دا بايلانىستى. قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستانداعى ينۆەستيتسييالىق كليمات ٶتە تارتىمدى», – دەيدٸ دەنيس ميروليۋبوۆ.
تٷپتەپ كەلگەندە, ٶنەركەسٸپتٸك ساياساتتىڭ باستى ماقساتى – ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ارتتىرۋ عانا ەمەس, ەلەمدٸك شيكٸزات باعاسىنا تەۋەلسٸز دامۋعا قابٸلەتتٸ ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ. سوندىقتان مەملەكەت بٷگٸندە ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸن دامىتۋعا, وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋعا جەنە بيزنەستٸڭ ەل ٸشٸندە جاڭا ٶندٸرٸستەرگە ينۆەستيتسييا سالۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋعا باسىمدىق بەرٸپ وتىر.
