پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا سۋ تاسقىنى كەزەڭٸنە دايىندىق مەسەلەلەرٸ بويىنشا رەسپۋبليكالىق كەڭەس ٶتكٸزدٸ. ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸ ەرلان نىسانباەۆ, سۋ رەسۋرستارى جەنە يرريگاتسييا مينيسترٸ نۇرجان نۇرجٸگٸتوۆ, تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترٸ شىڭعىس ەرٸنوۆ, تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ ۆيتسە-مينيسترٸ مەلٸك ولجابەكوۆ جەنە بٸرقاتار وبلىس ەكٸمدەرٸ قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
«قازگيدرومەت» رمك-نىڭ الدىن الا گيدرولوگييالىق بولجامىنا سەيكەس اقپان ايىندا اۋا رايى جىلى بولادى, جاۋىن-شاشىن مەن تەمپەراتۋرانىڭ ٶزگەرۋٸ كٷتٸلۋدە, سونىڭ سالدارىنان مۇز قاتۋى مٷمكٸن. ناۋرىزدا اۋا رايىنىڭ جىلىنۋ جەنە جاۋىن-شاشىننىڭ كٶپ بولۋى سۋ تاسقىنى قاۋپٸن ارتتىرادى. ەكولوگييا جەنە سۋ رەسۋرستارى مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا ىلعالدىلىق كٶرسەتكٸشتەرٸ سولتٷستٸك قازاقستان, اقمولا, پاۆلودار, قاراعاندى, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا, ۇلىتاۋ, اباي, جەتٸسۋ, اقتٶبە, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستارىنىڭ باتىس بٶلٸكتەرٸندە جەنە الماتى, تٷركٸستان, جامبىل وبلىستارىنىڭ تاۋ بٶكتەرٸندەگٸ اۋداندارىندا نورما شەگٸنەن جوعارى ەكەنٸ بايقالادى. سونىمەن قاتار بٸرقاتار ٶڭٸردە توپىراقتىڭ قاتۋ تەرەڭدٸگٸ ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تٶمەن.
ەكولوگييا جەنە تابيعي رەسۋرستار مينيسترٸ ەران نىسانباەۆ بيىلدان باستاپ باستاپ سۋ تاسقىنى كەزەڭٸنە ارنالعان جالپىلانعان گيدرولوگييالىق بولجامعا قوسا, ەر ايماق بويىنشا ەگجەي-تەگجەيلٸ اقپارات پەن كەڭەستەر جەكە-جەكە بەرٸلٸپ جاتقانىن باياندادى. ولار قاۋٸپتٸ ايماقتاردا ورنالاسقان ناقتى ەلدٸ مەكەندەردٸ كٶرسەتە وتىرىپ, سۋدىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيٸ مەن شىعىنىن, گيدرولوگييالىق بەكەتتەردەگٸ اعىننىڭ كٶلەمٸن جەنە سۋ تاسقىنى باستالۋىنىڭ بولجامدى كٷندەرٸن كٶرسەتەدٸ. سونداي-اق مەتەوستانسالار دەرەكتەرٸ نەگٸزٸندە گيدرولوگييالىق باقىلاۋمەن قامتىلماعان اۋماقتارداعى ەرٸگەن سۋدىڭ كٷتٸلەتٸن كٶلەمٸ تۋرالى اقپارات بەرٸلەدٸ.
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ ۆيتسە-مينيسترٸ مەلٸك ولجابەكوۆ Tasqyn سۋ تاسقىنىن بولجاۋدىڭ جاڭا اقپاراتتىق جٷيەسٸ سيياقتى تسيفرلىق شەشٸمدەردٸ ەنگٸزۋ تۋرالى حابارلادى. ٶزەندەردٸڭ 128 ۋچاسكەسٸندەگٸ 142 گيدروبەكەتتە سۋ تاسقىنىن مودەلدەۋ جٷرگٸزٸلەدٸ. سونىمەن قاتار سۋ قويمالارىنان جٸبەرٸلەتٸن سۋ مٶلشەرٸ بويىنشا جەدەل مەلٸمەت اۆتوماتتاندىرىلعان جەنە قاۋٸپ-قاتەردٸ ەرتەرەك ەسكەرتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن GloFAS جاھاندىق سۋ تاسقىنى تۋرالى ەسكەرتۋ جٷيەسٸمەن بٸرٸكتٸرٸلگەن.
سۋ رەسۋرستارى جەنە يرريگاتسييا مينيسترٸ نۇرجان نۇرجٸگٸتوۆ ەلٸمٸزدەگٸ گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستاردىڭ دايىندىعى تۋرالى باياندادى. جٷرگٸزٸلگەن زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بٷگٸندە 74 نىسان قالپىنا كەلتٸرٸلدٸ, 46-سى جٶندەۋ ساتىسىندا, 18-ٸنٸڭ جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ەزٸرلەندٸ. ستراتەگييالىق ماڭىزى بار ۋچاسكەلەردٸ قوسا العاندا, 1 مىڭ شاقىرىمنان استام كانالدار, 153 مىڭ شاقىرىمنان استام ٶزەن ارنالارى تازارتىلىپ, 205 نىساندا جٶندەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. ٶتكەن جىلى كٶلەمٸ 245 ملن م3 بولاتىن اقتٶبە سۋ قويماسىن رەكونسترۋكتسييالاۋ جۇمىستارى اياقتالدى. ۇزىندىعى 312,4 شاقىرىم 59 قورعانىس بٶگەتٸن قالپىنا كەلتٸرۋ اياقتالۋ ساتىسىندا تۇر. بارلىق سۋ قويمالارىنداعى جۇمىس رەجيمٸ جٸبەرٸلەتٸن سۋ مٶلشەرٸ بويىنشا ەسەپتەلٸپ جاسالدى. ترانسشەكارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا تۇراقتى سۋ پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ جەنە سۋ تاسقىنى كەزەڭٸندە تج الدىن الۋ ٷشٸن ٸرگەلەس ەلدەرمەن بەلسەندٸ ٶزارا ٸس-قيمىل جٷرگٸزٸلۋدە.
تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترٸ شىڭعىس ەرٸنوۆتٸڭ مەلٸمەتٸنشە, بٷگٸندە سۋ تاسقىنى قاۋپٸ بار ايماقتا 1 223 ەلدٸ مەكەن بار. ولاردى قورعاۋ ٷشٸن 576 شاقىرىم توپىراق ٷيٸندٸلەرٸ مەن قورعانىس بٶگەتتەرٸ تۇرعىزىلدى, 822 شاقىرىم سۋ بۇرۋ جٷيەلەرٸ, كانالدار مەن ارىقتار جٶندەلٸپ, سالىندى. اۆتوموبيل جەنە تەمٸر جول قاتىناستارىندا 960 سۋ ٶتكٸزۋ قۇرىلىستارى ورناتىلدى جەنە اۋىستىرىلدى. 74 ٶزەننٸڭ قاۋٸپتٸ ۋچاسكەلەرٸندە 500 شاقىرىمعا جۋىق اۋماقتا تٷبٸن تەرەڭدەتۋ, جاعالاۋدى بەكٸتۋ جەنە ارنالاردى تازارتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. سونىمەن قاتار بارلىق ٶڭٸردە تاسقىننىڭ الدىن الۋ شارالارى تولىق كٶلەمدە اياقتالعان جوق. بۇل ٷكٸمەت اپپاراتى مەن تجم بٸرلەسكەن تەكسەرۋ بارىسىندا انىقتالدى. باقىلاۋدى تج الدىن الۋ كوميتەتٸ جٷزەگە اسىرادى, ول تيٸستٸ شارالاردى, سونىڭ ٸشٸندە ەكٸمدەردٸڭ ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸن قابىلدايدى.
پرەمەر-مينيستر شاردارا سۋ قويماسىنان سۋ جٸبەرۋدٸڭ ارتۋىنا جەنە سىردارييا ٶزەنٸندەگٸ جارتىلاي مۇز قاتۋىنا بايلانىستى قاۋٸپتٸ ەسكەرە وتىرىپ, قىزىلوردا وبلىسىندا سۋ تاسقىنى كەزەڭٸنٸڭ ٶتۋٸنە قاتىستى مەسەلە كٶتەردٸ. سونداي-اق سۋ تاسقىنى قاۋپٸ بار اتىراۋ جەنە قوستاناي وبلىستارىنا دا نازار اۋدارىلدى. اتالعان مەسەلەلەر بويىنشا ٶڭٸر ەكٸمدەرٸ تىڭدالدى. ٶز كەزەگٸندە پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى قانات بوزىمباەۆ پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
"قازٸر سۋ تاسقىنى كەزەڭٸنە ساقاداي-سايمىز دەپ ايتۋعا ەلٸ ەرتە. وسى كٷنگە دەيٸن تيٸستٸ شەشٸمدەر قابىلدانباعان بٸرقاتار مەسەلە بار. بۇل ەسٸرەسە سۋ باسۋ قاۋپٸ جوعارى ايماقتارعا قاتىستى. قازٸر, ەڭ الدىمەن, ەلدٸ مەكەندەردٸڭ سۋ تاسقىنىنا ناقتى دايىندىق دەڭگەيٸن تەكسەرۋ كەرەك. ەربٸر ەلدٸ مەكەنگە بارىپ, قالىپتاسقان جاعدايدى جان-جاقتى سارالاپ, تيٸستٸ شارالار قابىلدايتىن ٶڭٸرلٸك كوميسسييالار قۇرۋدى تاپسىرامىن. بارلىق ەكٸم تٸكەلەي جاۋاپ بەرەدٸ. سوندىقتان جۇمىستى جانداندىرىپ, سۋ تاسقىنىنا قارسى بەلگٸلەنگەن شارالاردى ناقتى ٸسكە اسىرۋ قاجەت", — دەپ اتاپ ٶتتٸ ولجاس بەكتەنوۆ.
كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر:
ٶڭٸر ەكٸمدٸكتەرٸ 1 ناۋرىزعا دەيٸن سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ جەنە جويۋ ٷشٸن بارلىق قاجەتتٸ رەسۋرستاردى دايىنداسىن. ەلدٸ مەكەندەردەن قاردى ەرتەرەك شىعارۋ قاجەت. سۋ بۇرۋ ارنالارى مەن ارىقتاردى دايىنداۋ, نٶسەر كەرٸزدەرٸن تازارتۋ كەرەك. سۋ تاسقىنى قاۋپٸ بار ەلدٸ مەكەندەر توپىراق ٷيٸندٸلەرٸمەن جەنە ارنايى قورعانىس بٶگەتتەرٸمەن بەكٸتٸلۋٸ تيٸس. ازىق-تٷلٸك, جانار-جاعارماي, دەرٸ-دەرمەك جەنە ازاماتتاردىڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸنە قاجەتتٸ قۇرالدار قورلارىن دايىنداۋ, قاجەت بولعان جاعدايدا ٶزەندەردە الدىن الا جارىلىس جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ تاپسىرىلدى.
سۋ رەسۋرستارى جەنە يرريگاتسييا مينيسترلٸگٸ بولجامدى دەرەكتەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, سۋ قويمالارىنداعى سۋدىڭ جينالۋ كٶلەمٸن انىقتاپ, ولارعا تۇراقتى باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتسٸن. قاجەت بولعان جاعدايدا سۋدى الدىن الا جەنە قاۋٸپسٸز جٸبەرۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋ قاجەت. شەكارا ماڭىنداعى مەملەكەتتەرمەن بٸرلەسە وتىرىپ, ترانسشەكارالىق سۋ ايدىندارىندا قاۋٸپتەردٸڭ تۋىنداۋى تۋرالى مەلٸمەتتەرمەن ٷنەمٸ ٶزارا اقپارات الماسۋدى ۇيىمداستىرۋ كەرەك.
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸ تجم جەنە باسقا دا مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ, سۋ باسۋى ىقتيمال ايماقتاردا سۋ تاسقىنىنا قارسى جۇمىستار جٷرگٸزۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-قيمىلداردى ايقىنداۋ جەنە بولجاۋ ٷشٸن Tasqyn اقپاراتتىق جٷيەسٸنٸڭ ەلەۋەتٸن پايدالانسىن.
تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸ ازاماتتىق قورعانىس كٷشتەرٸ مەن قۇرالدارىنىڭ جەدەل ەرەكەت ەتۋ دايىندىعىن قامتاماسىز ەتسٸن. ٸٸم-مەن بٸرلەسٸپ, قۇتقارۋ جاساقتارىن تارتۋ, ونىڭ ٸشٸندە ەۋە كەمەلەرٸمەن تاسىمالداۋ الگوريتمدەرٸن ەزٸرلەۋ, سۋ باسۋ قاۋپٸ تٶنگەن جاعدايدا ازاماتتاردى ۋاقتىلى ەۆاكۋاتسييالاۋ مەسەلەلەرٸن پىسىقتاۋ قاجەت. سونداي-اق ادامداردى قاۋٸپسٸز ايماققا جەتكٸزۋگە ارنالعان ەۆاكۋاتسييالىق پۋنكتتەر مەن تەحنيكانىڭ دايىندىعىن تەكسەرۋ قاجەت.
مەملەكەتتٸك ورگاندار قولدانىستاعى زاڭنامانى تالداپ, قاجەت بولعان جاعدايدا تيٸستٸ تٷزەتۋلەر ەنگٸزۋٸ تيٸس. سونىمەن قاتار ٶتكەن جىلعىداي سۋ تاسقىنىنا قارسى ٸس-شارالاردى ٷيلەستٸرۋ جەنە سۋ تاسقىنى سالدارىن جويۋ بويىنشا رەسپۋبليكالىق شتاب قۇرۋ تاپسىرىلدى.
پرەمەر-مينيستر ەكٸمدەر مەن ۆەدومستۆولارعا سۋ تاسقىنى كەزەڭٸنە دايىندىقتى ناۋرىز ايىنىڭ باسىنا دەيٸن اياقتاۋدى تاپسىردى.
