قازاقستاندىق بيزنەس 2026 جىلى ٶسۋ ستراتەگيياسىنان تيٸمدٸلٸك ستراتەگيياسىنا بٸرتٸندەپ اۋىسىپ جاتىر. قارجى ديرەكتورلارىنىڭ 80%-ى شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋدى باستى باسىمدىقتاردىڭ بٸرٸ دەپ اتايدى. بۇل رەتتە بيزنەسكە تەرٸس ەسەر ەتەتٸن نەگٸزگٸ سىرتقى فاكتور رەتٸندە ينفلياتسييا مەن جوعارى بازالىق مٶلشەرلەمە ەمەس, سالىق زاڭناماسىنداعى ٶزگەرٸستەر كٶرسەتٸلگەن, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
سونىمەن قاتار قارجى بٶلٸمشەلەرٸنٸڭ جارتىسىنان كٶبٸ گەنەراتيۆتٸ جاساندى ينتەللەكتٸنٸ پايدالانىپ وتىر. بۇل بولاشاقتا كوماندالاردىڭ قىسقارۋىنا عانا ەمەس, كادرلىق مەسەلەلەردٸڭ تۋىنداۋىنا دا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن.
مۇنداي قورىتىندىنى Qazaq Expert Club ساراپشىسى ارمان شوقپاروۆ ٶزٸنٸڭ كونسالتينگتٸك كومپانيياسى جٷرگٸزگەن زەرتتەۋ نەتيجەسٸندە جاساعان. زەرتتەۋگە قازاقستانداعى جەنە حالىقارالىق كومپانييالاردىڭ تٷرلٸ سالالاردا جۇمىس ٸستەيتٸن 75 جوعارى بۋىن باسشىسى قاتىستى.
ونىڭ ايتۋىنشا, زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ 2026 جىلى قازاقستانداعى CFO-لاردىڭ رٶلٸ بٸرنەشە فاكتوردىڭ ىقپالىمەن ٶزگەرٸپ جاتقانىن كٶرسەتەدٸ. بيزنەس شىعىنداردى ازايتۋعا, جاڭا سالىق تالاپتارىنا بەيٸمدەلۋگە جەنە اۆتوماتتاندىرۋ ٷدەرٸسٸن جەدەلدەتۋگە مەجبٷر.
بيزنەس ٶسۋ ەمەس, تيٸمدٸلٸككە باسىمدىق بەرە باستادى
«بٷگٸندە CFO-لار ەڭ الدىمەن بيزنەستٸ كەڭەيتۋ تۋرالى ەمەس, قولداعى رەسۋرستاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ تۋرالى ويلايدى. ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 80%-ى 2026 جىلى شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋ مەن وپەراتسييالىق تيٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋدى قارجى فۋنكتسيياسىنىڭ نەگٸزگٸ باسىمدىقتارىنىڭ بٸرٸ دەپ اتادى. ەكٸنشٸ ورىندا بيزنەس-پروتسەستەردٸ تسيفرلاندىرۋ مەن اۆتوماتتاندىرۋ تۇر – 63%», – دەيدٸ ارمان شوقپاروۆ.
ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 49%-ى جوعارى پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەر جاعدايىندا ٶتٸمدٸلٸكتٸ باسقارۋدى ماڭىزدى دەپ سانايدى. تاعى 35%-ى سالىقتىق وڭتايلاندىرۋ مەن كورپوراتيۆتٸك قۇرىلىمدى جەتٸلدٸرۋدٸ تاڭداعان. كوماندانى دامىتۋ جەنە تسيفرلىق قۇزىرەتتەردٸ ارتتىرۋ – 32%, ال ٶسٸمدٸ قارجىلاندىرۋ ٷشٸن ينۆەستيتسييا تارتۋ – 30%.
«زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ بيزنەس لوگيكاسىنىڭ ٶزگەرگەنٸن كٶرسەتەدٸ: كومپانييالار الدىمەن تيٸمدٸ بولۋعا, سودان كەيٸن عانا ٶسۋگە ۇمتىلادى», – دەيدٸ شوقپاروۆ.
بۇل ٷردٸس CFO-لاردىڭ ەكونوميكالىق جاعدايدى باعالاۋىنان دا بايقالادى. رەسپوندەنتتەردٸڭ 39%-ى قازٸرگٸ جاعدايدى بيزنەس ٷشٸن كٷردەلٸ دەپ سيپاتتاعان, ٶيتكەنٸ ينفلياتسييا مەن جوعارى مٶلشەرلەمەلەر تابىستىلىققا قىسىم جاساپ وتىر. تاعى 25%-ى جاعدايدى بەيتاراپ باعالاسا, 27%-ى ونى قالىپتى دەڭگەيدە وڭ دەپ ەسەپتەيدٸ. ال نەبەرٸ 5% عانا جاعدايدى قولايلى دەپ اتاعان.
زەرتتەۋدٸڭ ەڭ ماڭىزدى نەتيجەلەرٸنٸڭ بٸرٸ – كومپانييالاردىڭ قارجىلىق كٶرسەتكٸشتەرٸنە تەرٸس ەسەر ەتەتٸن سىرتقى فاكتورلار رەيتينگٸ بولدى. CFO-لاردىڭ 63%-ى سالىق زاڭناماسىنداعى ٶزگەرٸستەردٸ اتاعان.
سالىستىرمالى تٷردە: جوعارى ينفلياتسييانى – 55%, ۇلتتىق بانكتٸڭ جوعارى بازالىق مٶلشەرلەمەسٸن – 43%, تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستىڭ باياۋلاۋىن – 39%, تەڭگە باعامىنىڭ قۇبىلمالىلىعىن – 35%, گەوساياسي تۇراقسىزدىق پەن سانكتسييالىق تەۋەكەلدەردٸ – 28% كٶرسەتكەن.
«بٸر قىزىعى, بٷگٸندە قارجى ديرەكتورلارىن ينفلياتسييا مەن جوعارى بازالىق مٶلشەرلەمەدەن گٶرٸ سالىق زاڭناماسىنداعى ٶزگەرٸستەر كٶبٸرەك الاڭداتادى. دەگەنمەن زەرتتەۋ بيزنەستٸڭ ٶزگەرٸستەرگە دەگەن بٸرىڭعاي تەرٸس كٶزقاراسىن ەمەس, بەلگٸسٸزدٸكتٸڭ ارتقانىن كٶرسەتەدٸ. كومپانييالار ققس تٶلەمەيتٸن ۇيىمدارمەن جۇمىس ٸستەۋ كەزٸندەگٸ شەگەرٸمدەر جٷيەسٸنە بايلانىستى قارجىلىق مودەلدەرٸن, شىعىن قۇرىلىمىن جەنە سەرٸكتەستەرمەن قارىم-قاتىناسىن قايتا قاراۋعا مەجبٷر», – دەپ تٷسٸندٸردٸ ارمان شوقپاروۆ.
قارجى كوماندالارىنىڭ جارتىسىنان كٶبٸ جي-دٸ قولدانىپ وتىر
زەرتتەۋدٸڭ تاعى بٸر ماڭىزدى قورىتىندىسى – گەنەراتيۆتٸ جاساندى ينتەللەكت ەندٸ «بولاشاق تەحنولوگيياسى» بولۋدان قالدى. ساۋالناماعا قاتىسقان CFO-لاردىڭ 52%-ى ونى قارجى فۋنكتسيياسىندا بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە پايدالانىپ جٷرگەنٸن ايتتى.
ولاردىڭ 40%-ى گەنەراتيۆتٸ جي قۇرالدارى جەكەلەگەن مٸندەتتەردٸ ورىنداۋ ٷشٸن پيلوتتىق رەجيمدە قولدانىلىپ جاتقانىن حابارلاعان. ال تاعى 12%-ى تەحنولوگييانىڭ جۇمىس پروتسەستەرٸنە جٷيەلٸ تٷردە ەنگٸزٸلگەنٸن مەلٸمدەگەن.
قاتىسۋشىلاردىڭ 25%-ى جي مٷمكٸندٸكتەرٸن زەرتتەپ, ونى الداعى بٸر-ەكٸ جىل ٸشٸندە ەنگٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىر. 21%-ى بۇل مەسەلەنٸ ەلٸ قاراستىرماعان. ال نەبەرٸ 1% عانا دەرەكتەر قاۋٸپسٸزدٸگٸ, دەلدٸك جەنە رەتتەۋ مەسەلەلەرٸنە بايلانىستى ەنگٸزۋدەن باس تارتقان.
سونىمەن قاتار, قارجى ديرەكتورلارى قانداي پروتسەستەردٸ كەلەسٸ كەزەكتە اۆتوماتتاندىرۋعا بولاتىنىن ناقتى تٷسٸنەدٸ.
بٸرٸنشٸ ورىندا باسقارۋشىلىق ەسەپ پەن تالداۋ تۇر. رەسپوندەنتتەردٸڭ 76%-ى بۇل باعىتتى جي كٶمەگٸمەن اۆتوماتتاندىرۋعا قولايلى دەپ سانايدى. ودان كەيٸن قارجىلىق جوسپارلاۋ مەن بيۋدجەتتەۋ – 64%, ەسەپتٸ كەزەڭدٸ جابۋ جەنە ەسەپتٸلٸك دايىنداۋ – 37%, كرەديتورلىق جەنە دەبيتورلىق بەرەشەكتٸ باسقارۋ – 25%, قازىناشىلىق پەن ٶتٸمدٸلٸكتٸ باسقارۋ – 17%. ال تەك 7% عانا قارجى پروتسەستەرٸندە جي قولدانۋدىڭ قاجەتتٸلٸگٸن كٶرمەيدٸ.
«قارجى ديرەكتورلارى CFO ماماندىعىنىڭ جويىلىپ كەتەتٸنٸن كٷتپەيدٸ. بٸراق ولاردىڭ قاراماعىنداعى كوماندالاردىڭ قۇرىلىمى ايتارلىقتاي ٶزگەرۋٸ مٷمكٸن. قارجى سالاسىندا تەحنولوگييالار كٶبەيگەن سايىن CFO-عا “باس بۋحگالتەر” رەتٸندە سۇرانىس ازايىپ, باسقارۋشى رەتٸندە ماڭىزى ارتا تٷسەدٸ», – دەيدٸ ساراپشى.
الايدا اۆتوماتتاندىرۋدىڭ كٶزگە بٸردەن بايقالا بەرمەيتٸن تاعى بٸر قىرى بار. ەگەر جي كٷندەلٸكتٸ قارجىلىق وپەراتسييالاردىڭ ەلەۋلٸ بٶلٸگٸن ٶز موينىنا السا, قارجى ماماندارىنىڭ دەستٷرلٸ مانساپتىق جولى دا ٶزگەرۋٸ مٷمكٸن.
زەرتتەۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ بٸرٸ قازٸرگٸ كەزدە جاس مامانداردىڭ تەجٸريبە جيناقتاۋى دەل وسى بازالىق مٸندەتتەردٸ ورىنداۋدان باستالاتىنىن اتاپ ٶتكەن.
«مۇندا بەلگٸلٸ بٸر پارادوكس بار. بٷگٸندە كٸشٸ ماماندار كەسٸپتٸ دەل وسى باستاپقى وپەراتسييالىق مٸندەتتەر ارقىلى مەڭگەرەدٸ. ەگەر مۇنداي جۇمىستاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ جي-گە بەرٸلسە, كومپانييالارعا جاس قارجىگەرلەر از قاجەت بولۋى مٷمكٸن. بٸراق وندا بولاشاق قارجى ديرەكتورلارى العاشقى مانساپتىق كەزەڭدەردە جيناقتالاتىن تەجٸريبەنٸ قايدان الادى دەگەن سۇراق تۋىندايدى», – دەيدٸ شوقپاروۆ.
بۇل مەسەلە قازٸردٸڭ ٶزٸندە بايقالىپ وتىرعان كادر تاپشىلىعى جاعدايىندا ودان سايىن ٶزەكتٸ بولا تٷسەدٸ.
زەرتتەۋ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, CFO-لاردىڭ 36%-ى بٸلٸكتٸ قارجى ماماندارىنىڭ تاپشىلىعىن جوعارى نەمەسە ٶتە جوعارى دەڭگەيدە باعالاعان. تاعى 49%-ى ونى ورتاشا دەڭگەيدە دەپ ەسەپتەيدٸ. ال تەك 3% عانا مامان تاپشىلىعى مٷلدە جوق دەپ سانايدى.
وسىلايشا, جي بٸر جاعىنان كادر تاپشىلىعىن ازايتۋى مٷمكٸن بولسا, ەكٸنشٸ جاعىنان ونى كٷردەلەندٸرۋٸ دە ىقتيمال. سەبەبٸ كومپانييالارعا كٷندەلٸكتٸ جۇمىستاردى اتقاراتىن قىزمەتكەرلەر از قاجەت بولۋى مٷمكٸن, بٸراق جاس مامانداردان بولاشاق قارجى باسشىلارىن تەربيەلەۋ قيىنداي تٷسەدٸ.
جالپى العاندا, زەرتتەۋ قازاقستان بيزنەسٸنٸڭ كەز كەلگەن جولمەن ٶسۋدٸ ەمەس, قىمبات قارجى رەسۋرستارى, سالىقتىق ٶزگەرٸستەر جەنە تەحنولوگييالىق ترانسفورماتسييا جاعدايىندا تيٸمدٸلٸكتٸ ساقتاۋدى باستى ماقسات ەتەتٸن كەزەڭگە اياق باسقانىن كٶرسەتەدٸ.
«كومپانييالار قازٸر بٸر ۋاقىتتا بٸرنەشە مٸندەتتٸ شەشٸپ جاتىر: شىعىنداردى قايتا قارايدى, قارجىلىق مودەلدەرٸن بەيٸمدەيدٸ, اۆتوماتتاندىرۋدى ەنگٸزەدٸ جەنە مىقتى كوماندالاردى ساقتاپ قالۋعا تىرىسادى. سوندىقتان الداعى جىلدارى ارتىقشىلىققا مٸندەتتٸ تٷردە ەڭ جىلدام ٶسەتٸندەر ەمەس, ٶزگەرٸستەرگە تەز بەيٸمدەلٸپ, تۇراقتى ٶزگەرٸستەر جاعدايىندا جەدەل شەشٸم قابىلداي الاتىندار يە بولادى», – دەپ تٷيٸندەدٸ ارمان شوقپاروۆ.
