Qazaqstandyq biznes 2026 jyly ósý strategiiasynan tiimdilik strategiiasyna birtindep aýysyp jatyr. Qarjy direktorlarynyń 80%-y shyǵyndardy ońtailandyrýdy basty basymdyqtardyń biri dep ataidy. Bul rette bizneske teris áser etetin negizgi syrtqy faktor retinde infliatsiia men joǵary bazalyq mólsherleme emes, salyq zańnamasyndaǵy ózgerister kórsetilgen, dep habarlaidy dalanews.kz.
Sonymen qatar qarjy bólimsheleriniń jartysynan kóbi generativti jasandy intellektini paidalanyp otyr. Bul bolashaqta komandalardyń qysqarýyna ǵana emes, kadrlyq máselelerdiń týyndaýyna da áser etýi múmkin.
Mundai qorytyndyny Qazaq Expert Club sarapshysy Arman Shoqparov óziniń konsaltingtik kompaniiasy júrgizgen zertteý nátijesinde jasaǵan. Zertteýge Qazaqstandaǵy jáne halyqaralyq kompaniialardyń túrli salalarda jumys isteitin 75 joǵary býyn basshysy qatysty.
Onyń aitýynsha, zertteý nátijeleri 2026 jyly Qazaqstandaǵy CFO-lardyń róli birneshe faktordyń yqpalymen ózgerip jatqanyn kórsetedi. Biznes shyǵyndardy azaitýǵa, jańa salyq talaptaryna beiimdelýge jáne avtomattandyrý úderisin jedeldetýge májbúr.
Biznes ósý emes, tiimdilikke basymdyq bere bastady
«Búginde CFO-lar eń aldymen biznesti keńeitý týraly emes, qoldaǵy resýrstardyń tiimdiligi týraly oilaidy. Saýalnamaǵa qatysqandardyń 80%-y 2026 jyly shyǵyndardy ońtailandyrý men operatsiialyq tiimdilikti arttyrýdy qarjy fýnktsiiasynyń negizgi basymdyqtarynyń biri dep atady. Ekinshi orynda biznes-protsesterdi tsifrlandyrý men avtomattandyrý tur – 63%», – deidi Arman Shoqparov.
Saýalnamaǵa qatysqandardyń 49%-y joǵary paiyzdyq mólsherlemeler jaǵdaiynda ótimdilikti basqarýdy mańyzdy dep sanaidy. Taǵy 35%-y salyqtyq ońtailandyrý men korporativtik qurylymdy jetildirýdi tańdaǵan. Komandany damytý jáne tsifrlyq quzyretterdi arttyrý – 32%, al ósimdi qarjylandyrý úshin investitsiia tartý – 30%.
«Zertteý nátijeleri biznes logikasynyń ózgergenin kórsetedi: kompaniialar aldymen tiimdi bolýǵa, sodan keiin ǵana ósýge umtylady», – deidi Shoqparov.
Bul úrdis CFO-lardyń ekonomikalyq jaǵdaidy baǵalaýynan da baiqalady. Respondentterdiń 39%-y qazirgi jaǵdaidy biznes úshin kúrdeli dep sipattaǵan, óitkeni infliatsiia men joǵary mólsherlemeler tabystylyqqa qysym jasap otyr. Taǵy 25%-y jaǵdaidy beitarap baǵalasa, 27%-y ony qalypty deńgeide oń dep esepteidi. Al nebári 5% ǵana jaǵdaidy qolaily dep ataǵan.
Zertteýdiń eń mańyzdy nátijeleriniń biri – kompaniialardyń qarjylyq kórsetkishterine teris áser etetin syrtqy faktorlar reitingi boldy. CFO-lardyń 63%-y salyq zańnamasyndaǵy ózgeristerdi ataǵan.
Salystyrmaly túrde: joǵary infliatsiiany – 55%, Ulttyq banktiń joǵary bazalyq mólsherlemesin – 43%, tutynýshylyq suranystyń baiaýlaýyn – 39%, teńge baǵamynyń qubylmalylyǵyn – 35%, geosaiasi turaqsyzdyq pen sanktsiialyq táýekelderdi – 28% kórsetken.
«Bir qyzyǵy, búginde qarjy direktorlaryn infliatsiia men joǵary bazalyq mólsherlemeden góri salyq zańnamasyndaǵy ózgerister kóbirek alańdatady. Degenmen zertteý biznestiń ózgeristerge degen biryńǵai teris kózqarasyn emes, belgisizdiktiń artqanyn kórsetedi. Kompaniialar QQS tólemeitin uiymdarmen jumys isteý kezindegi shegerimder júiesine bailanysty qarjylyq modelderin, shyǵyn qurylymyn jáne seriktestermen qarym-qatynasyn qaita qaraýǵa májbúr», – dep túsindirdi Arman Shoqparov.
Qarjy komandalarynyń jartysynan kóbi JI-di qoldanyp otyr
Zertteýdiń taǵy bir mańyzdy qorytyndysy – generativti jasandy intellekt endi «bolashaq tehnologiiasy» bolýdan qaldy. Saýalnamaǵa qatysqan CFO-lardyń 52%-y ony qarjy fýnktsiiasynda belgili bir deńgeide paidalanyp júrgenin aitty.
Olardyń 40%-y generativti JI quraldary jekelegen mindetterdi oryndaý úshin pilottyq rejimde qoldanylyp jatqanyn habarlaǵan. Al taǵy 12%-y tehnologiianyń jumys protsesterine júieli túrde engizilgenin málimdegen.
Qatysýshylardyń 25%-y JI múmkindikterin zerttep, ony aldaǵy bir-eki jyl ishinde engizýdi josparlap otyr. 21%-y bul máseleni áli qarastyrmaǵan. Al nebári 1% ǵana derekter qaýipsizdigi, dáldik jáne retteý máselelerine bailanysty engizýden bas tartqan.
Sonymen qatar, qarjy direktorlary qandai protsesterdi kelesi kezekte avtomattandyrýǵa bolatynyn naqty túsinedi.
Birinshi orynda basqarýshylyq esep pen taldaý tur. Respondentterdiń 76%-y bul baǵytty JI kómegimen avtomattandyrýǵa qolaily dep sanaidy. Odan keiin qarjylyq josparlaý men biýdjetteý – 64%, esepti kezeńdi jabý jáne eseptilik daiyndaý – 37%, kreditorlyq jáne debitorlyq bereshekti basqarý – 25%, qazynashylyq pen ótimdilikti basqarý – 17%. Al tek 7% ǵana qarjy protsesterinde JI qoldanýdyń qajettiligin kórmeidi.
«Qarjy direktorlary CFO mamandyǵynyń joiylyp ketetinin kútpeidi. Biraq olardyń qaramaǵyndaǵy komandalardyń qurylymy aitarlyqtai ózgerýi múmkin. Qarjy salasynda tehnologiialar kóbeigen saiyn CFO-ǵa “bas býhgalter” retinde suranys azaiyp, basqarýshy retinde mańyzy arta túsedi», – deidi sarapshy.
Alaida avtomattandyrýdyń kózge birden baiqala bermeitin taǵy bir qyry bar. Eger JI kúndelikti qarjylyq operatsiialardyń eleýli bóligin óz moinyna alsa, qarjy mamandarynyń dástúrli mansaptyq joly da ózgerýi múmkin.
Zertteýge qatysýshylardyń biri qazirgi kezde jas mamandardyń tájiribe jinaqtaýy dál osy bazalyq mindetterdi oryndaýdan bastalatynyn atap ótken.
«Munda belgili bir paradoks bar. Búginde kishi mamandar kásipti dál osy bastapqy operatsiialyq mindetter arqyly meńgeredi. Eger mundai jumystardyń basym bóligi JI-ge berilse, kompaniialarǵa jas qarjygerler az qajet bolýy múmkin. Biraq onda bolashaq qarjy direktorlary alǵashqy mansaptyq kezeńderde jinaqtalatyn tájiribeni qaidan alady degen suraq týyndaidy», – deidi Shoqparov.
Bul másele qazirdiń ózinde baiqalyp otyrǵan kadr tapshylyǵy jaǵdaiynda odan saiyn ózekti bola túsedi.
Zertteý derekterine sáikes, CFO-lardyń 36%-y bilikti qarjy mamandarynyń tapshylyǵyn joǵary nemese óte joǵary deńgeide baǵalaǵan. Taǵy 49%-y ony ortasha deńgeide dep esepteidi. Al tek 3% ǵana maman tapshylyǵy múlde joq dep sanaidy.
Osylaisha, JI bir jaǵynan kadr tapshylyǵyn azaitýy múmkin bolsa, ekinshi jaǵynan ony kúrdelendirýi de yqtimal. Sebebi kompaniialarǵa kúndelikti jumystardy atqaratyn qyzmetkerler az qajet bolýy múmkin, biraq jas mamandardan bolashaq qarjy basshylaryn tárbieleý qiyndai túsedi.
Jalpy alǵanda, zertteý Qazaqstan biznesiniń kez kelgen jolmen ósýdi emes, qymbat qarjy resýrstary, salyqtyq ózgerister jáne tehnologiialyq transformatsiia jaǵdaiynda tiimdilikti saqtaýdy basty maqsat etetin kezeńge aiaq basqanyn kórsetedi.
«Kompaniialar qazir bir ýaqytta birneshe mindetti sheship jatyr: shyǵyndardy qaita qaraidy, qarjylyq modelderin beiimdeidi, avtomattandyrýdy engizedi jáne myqty komandalardy saqtap qalýǵa tyrysady. Sondyqtan aldaǵy jyldary artyqshylyqqa mindetti túrde eń jyldam ósetinder emes, ózgeristerge tez beiimdelip, turaqty ózgerister jaǵdaiynda jedel sheshim qabyldai alatyndar ie bolady», – dep túiindedi Arman Shoqparov.
