قازاقستان جاھاندىق كٶلٸك باعىتتارىنىڭ ماڭىزدى بٶلٸگٸنە اينالۋدا: ەل تەمٸرجول جەنە اۆتوموبيل ينفراقۇرىلىمىن كەڭەيتٸپ, ترانزيت مەرزٸمٸن قىسقارتىپ, نەگٸزگٸ دەلٸزدەردٸڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن ارتتىرۋدا, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
بۇل ٶزگەرٸستەرگە حالىقارالىق قىزىعۋشىلىق تا ارتىپ كەلەدٸ. بٸرقاتار شەتەلدٸك باسىلىم قازاقستاننىڭ كٶلٸك-لوگيستيكالىق ەلەۋەتٸن دامىتۋعا ارنالعان ماقالالار جارييالادى. مەسەلەن, Time Business News جەنە MSN اۆتورلارى قازاقستاننىڭ جولدارعا, تەمٸرجول جەلٸلەرٸنە, پورتتار مەن ەۋەجايلارعا باعىتتالعان اۋقىمدى ينۆەستيتسييالارى ەلدٸڭ ەۋرازييانىڭ كٶلٸك كارتاسىنداعى رٶلٸن كٷشەيتٸپ جاتقانىن اتاپ كٶرسەتتٸ. تٶمەندە باسىلىمدار كەلتٸرگەن نەگٸزگٸ تۇجىرىمدارۇسىنىلىپ وتىر:
«بەينەۋ-سەكسەۋٸل» ماگيسترالٸ – قىتاي مەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن «التىن» كٶپٸر
قازاقستاندا قۇرىلىسى بيىل تامىز ايىندا باستالعان «بەينەۋ-سەكسەۋٸل» اۆتوماگيسترالٸ پايدالانۋعا بەرٸلگەننەن كەيٸن قىتايدان ەۋروپاعا جٷك تاسىمالداۋ قاشىقتىعى 1 مىڭ شاقىرىمعا, ال جەتكٸزۋ مەرزٸمٸ ٷش كٷنگە دەيٸن قىسقارادى. Time Business News باسىلىمى بۇل ماگيسترال قۇرىلىسىنىڭ باستالۋىن قازاقستاننىڭ كٶلٸك سالاسىن دامىتۋدىڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ ستراتەگيياسىن ٸسكە اسىرۋدىڭ جاڭا كەزەڭٸ دەپ اتاپ ٶتكەن.
تامىز ايىنىڭ باسىندا قازاقستاندا ەل پرەزيدەنتٸنٸڭ رۇقسات بەرۋٸمەن بٸردەن بٸرنەشە ٸرٸ اۆتوماگيسترالدىڭ قۇرىلىسى باستالدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, «بەينەۋ-سەكسەۋٸل» تراسساسى ٶڭٸرلەر اراسىنداعى بايلانىستى قامتاماسىز ەتٸپ قانا قويماي, نەگٸزگٸ حالىقارالىق كٶلٸك دەلٸزٸنە اينالۋى مٷمكٸن. اۆتورلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل – ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى جوبا.
باسىلىم قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «بەينەۋ-سەكسەۋٸل» اۆتوماگيسترالٸن قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى «التىن كٶپٸر» دەپ اتاعان سٶزٸن كەلتٸرەدٸ. ول قىتايمەن شەكاراداعى ٶتكٸزۋ پۋنكتتەرٸن كاسپيي تەڭٸزٸندەگٸ اقتاۋ جەنە قۇرىق پورتتارىمەن تٸكەلەي بايلانىستىرادى.
قازاقستان قىتايمەن ەلەمدەگٸ ەڭ ۇزىن ٷزدٸكسٸز قۇرلىق شەكاراسىنا يە جەنە كاسپيي تەڭٸزٸنە تٸكەلەي شىعا الادى. وسى ارقىلى ەل 3 ملرد-تان استام ادامنان تۇراتىن نارىقتاردى بايلانىستىرادى. اۆتوماگيسترال قۇرىلىسى اياقتالعاننان كەيٸن جٷك تاسىمالداۋ قاشىقتىعى شامامەن 1 مىڭ شاقىرىمعا قىسقارىپ, جەتكٸزۋ مەرزٸمٸ ٷش كٷنگە دەيٸن ازايادى.
جەتٸ جىلدا تكحب ارقىلى جٷك تاسىمالداۋ كٶلەمٸ بەس ەسەگە ٶستٸ
سوڭعى جەتٸ جىلدا قازاقستان كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىنا شامامەن $35 ملرد ينۆەستيتسييا سالدى. بۇل قاراجات تەمٸرجول جەنە اۆتوموبيل جولدارىن سالۋعا, پورتتار مەن اۆياتسييالىق ينفراقۇرىلىمدى, شەكارالىق ٶتكەلدەر مەن تسيفرلىق لوگيستيكالىق جٷيەلەردٸ دامىتۋعا باعىتتالدى.
ەلەمدٸك ٶندٸرۋشٸلەر مەن لوگيستيكالىق كومپانييالار بالاما ەرٸ ەرتاراپتاندىرىلعان ساۋدا باعىتتارىن بەلسەندٸ تٷردە ٸزدەي باستاعان تۇستا, ورتا دەلٸز بولاشاعى زور بالاما باعىتتان ازييا مەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن ەڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان قۇرلىقتىق مارشرۋتتاردىڭ بٸرٸنە اينالدى, دەپ اتاپ ٶتەدٸ MSN.
سوڭعى جەتٸ جىلدا ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتى (تكحب) بويىنشا جٷك تاسىمالداۋ كٶلەمٸ 4,5 ملن تونناعا جەتٸپ, بەس ەسەگە ارتتى. بۇل كٶرسەتكٸش تكحب-نىڭ جاھاندىق لوگيستيكاداعى رٶلٸن نىعايتتى.
وسىدان بٸرنەشە جىل بۇرىن حالىقارالىق ەكسپەديتورلىق كومپانييالار ورتا دەلٸزدٸ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸ شەكتەۋلٸ باعىت رەتٸندە قاراستىرعان بولاتىن. الايدا وعان قاتىسۋشى ەلدەردٸڭ كٷش-جٸگەرٸن ٷيلەستٸرۋ بۇل كٶزقاراستى تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتتٸ. حالىقارالىق كٶلٸك سەكتورىنىڭ باعالاۋىنا سەيكەس, سوڭعى جەتٸ جىلدا دەلٸز ارقىلى جٷك تاسىمالداۋ كٶلەمٸ بەس ەسەگە ٶسٸپ, 2025 جىلى 4,5 ملن توننادان استى, ال كونتەينەرلٸك تاسىمال كٶلەمٸ شامامەن 77 مىڭ TEU-عا جەتتٸ. ستراتەگييالىق ماقسات – بۇل كٶرسەتكٸشتٸ 2029 جىلعا قاراي 300 مىڭ TEU-گە دەيٸن جەتكٸزۋ.
شەكارالىق ٶتكەلدەردە «بٸر تەرەزە» قاعيداتىن ەنگٸزۋ جەنە تاسىمالداۋدىڭ بارلىق كەزەڭٸن قامتيتىن تسيفرلىق شەشٸمدەر ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتى بويىنشا جٷكتەردٸ جەدەل جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
2025-2026 جىلدارى قىتايمەن شەكاراداعى «دوستىق» ستانساسىنان گرۋزييانىڭ قارا تەڭٸز پورتتارىنا كونتەينەر جەتكٸزۋ ۋاقىتى ورتا ەسەپپەن 11-13 كٷندٸ قۇرادى. جەتكٸزۋ جىلدامدىعى بويىنشا مۇنى سۋەتس كانالى ارقىلى تەڭٸز تاسىمالدارىمەن سالىستىرۋعا بولادى, سونىمەن قاتار جٷكتەردٸ جەتكٸزۋدٸڭ بولجامدىلىعى مەن سەنٸمدٸلٸگٸن ارتتىرادى.
«دوستىق-مويىنتى» جەلٸسٸنٸڭ ەكٸنشٸ جولىن ٸسكە قوسۋ ارقىلى جٷك پويىزدارىنىڭ جىلدامدىعى 87,5%-عا ارتادى
قازاقستاننىڭ كٶلٸك-لوگيستيكالىق ەلەۋەتٸن ارتتىرۋعا قاتىستى ماقالادا Time Business News جۋرناليستەرٸ تەمٸرجول ينفراقۇرىلىمىن اۋقىمدى جاڭعىرتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارعان. مەسەلەن, ٶتكەن جىلى قۇنى $1 ملرد-تان اساتىن جوبا اياقتالدى. اتاپ ايتقاندا, ۇزىندىعى 836 شاقىرىم بولاتىن «دوستىق-مويىنتى» ماگيسترالدىق جەلٸسٸنٸڭ ەكٸنشٸ جولى سالىندى. ونىڭ ٸسكە قوسىلۋى باعىتتىڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن تەۋلٸگٸنە 12 پويىز جۇبىنان 60 پويىز جۇبىنا دەيٸن ارتتىرىپ, قىتايمەن شەكاراداعى ترانزيتتٸك تاسىمال ٷشٸن اناعۇرلىم كەڭ مٷمكٸندٸكتەر اشتى. جٷك پويىزدارىنىڭ تەۋلٸگٸنە ورتاشا جٷرٸپ ٶتۋ جىلدامدىعى 800-دەن 1 500 شاقىرىمعا دەيٸن, ياعني 87,5%-عا ارتادى.
سول كەزەڭدە الماتى ستانساسىن اينالىپ ٶتەتٸن ۇزىندىعى 75 شاقىرىم تەمٸرجول جەلٸسٸ دە پايدالانۋعا بەرٸلدٸ. بۇل جوبانىڭ ماقساتى – جٷك اعىنىن مەگاپوليستٸڭ تەمٸرجول تورابىن اينالىپ ٶتەتٸن باعىتقا بۇرۋ. بۇل ترانزيتتٸك تاسىمال ۋاقىتىن 24 ساعاتقا دەيٸن قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قىتايمەن شەكارا ارقىلى ٶتەتٸن «اياگٶز-باقتى» باعىتى بويىنشا ۇزىندىعى 300 شاقىرىم بولاتىن ٷشٸنشٸ تەمٸرجول ٶتكەلٸنٸڭ قۇرىلىسى ترانزيت كٶلەمٸن بٸرنەشە ميلليون تونناعا ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«قورعاس – شىعىس قاقپاسى» قۇرعاق پورتى دا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. كونتەينەرلٸك الاڭداردى كەڭەيتٸپ, باسقارۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيەلەرٸن ەنگٸزۋ نەتيجەسٸندە ونىڭ قابىلداۋ, تيەپ-تٷسٸرۋ, جٶنەلتۋ بويىنشا جالپى جٷك كٶلەمٸ 372 مىڭ TEU-عا جەتتٸ. بۇل نىساننىڭ ورتالىق ازيياداعى ەڭ ٸرٸ قۇرعاق پورت جەنە قىتاي مەن قازاقستاننىڭ تەمٸرجول جەلٸلەرٸن تٷيٸستٸرەتٸن ماڭىزدى كٶلٸك تورابى رەتٸندەگٸ ورنىن نىعايتتى.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ زاماناۋي لوگيستيكا وزىق تسيفرلىق شەشٸمدەردٸ تالاپ ەتەتٸنٸن بٸرنەشە رەت اتاپ ٶتتٸ. وسىعان بايلانىستى كٶلٸك ەكوجٷيەسٸن تولىق تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى ەلەمنٸڭ وزىق تەجٸريبەسٸنە سەيكەس جٷرگٸزٸلۋدە.
Time Business News: قازاقستان ۇلتتىق جول ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋدا
ماڭىزدى كەزەڭدەردٸڭ بٸرٸ – «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق كٶلٸك دەلٸزٸنٸڭ قازاقستان اۋماعىنداعى 2 787 شاقىرىم ۋچاسكەسٸن اۋقىمدى رەكونسترۋكتسييالاۋ بولدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا جٷزەگە اسىرىلىپ جاتقان ٸرٸ جوبالاردىڭ بٸرٸ – «جەزقازعان-قاراعاندى» تراسساسىن جاڭعىرتۋ. جوبانىڭ جالپى قۇنى $1,529 ملرد-قا باعالانادى. ونىڭ ٸشٸندە $650 ملن-ىن دٷنيەجٷزٸلٸك بانك پەن ازييا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسييالار بانكٸ ينۆەستيتسييالايدى. قازاقستان جوباعا شامامەن $228,8 ملن باعىتتايدى. «جەزقازعان-قاراعاندى» تراسساسىن جاڭعىرتۋ 498 شاقىرىم جولدى رەكونسترۋكتسييالاۋدى جەنە ەكٸ جولاقتى تراسسانى تٶرت جولاققا دەيٸن كەڭەيتۋدٸ كٶزدەيدٸ. جولدى بٸرٸنشٸ ساناتقا اۋىستىرۋ قىتاي شەكاراسىنان قازاقستاننىڭ باتىس شەكاراسىنا دەيٸن جٷك تاسىمالداۋ ۋاقىتىن 11 كٷننەن 5 كٷنگە دەيٸن قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
دٷنيەجٷزٸلٸك بانكتٸڭ مەلٸمەتٸنشە, 1 600 شاقىرىمنان استام ساپاسى جوعارى جولدىڭ سالىنۋى قازاقستاندا جاڭعىرتىلعان ۋچاسكەلەردەگٸ جول جٷرۋ ۋاقىتىن شامامەن 67%-عا قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. قوزعالىستىڭ ورتاشا جىلدامدىعى 25-تەن 80 شاقىرىم/ساعاتقا دەيٸن ارتسا, جول پايدالانۋشىلاردىڭ شىعىندارى 35%-عا تٶمەندەدٸ.
بۇل رەتتە كٶلٸك دەلٸزٸ كوممەرتسييالىق تاسىمالدار كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸنە ىقپال ەتٸپ قانا قويماي, «ورتالىق-وڭتٷستٸك» دەلٸزٸنٸڭ جەنە جاڭعىرتىلىپ جاتقان «سولتٷستٸك-وڭتٷستٸك» حالىقارالىق دەلٸزٸنٸڭ ۋچاسكەسٸ سيياقتى باسقا دا ماڭىزدى باعىتتارمەن بايلانىسادى.
قازاقستان جٷك جەنە ازاماتتىق اۆياتسييا ٷشٸن ەۋە حابىنا اينالۋدا
2025 جىلى وتاندىق ەۋە تاسىمالداۋشىلارى 15 ملن-نان استام جولاۋشى تاسىمالدادى. بۇل ٶتكەن جىلدىڭ كٶرسەتكٸشٸنەن شامامەن 5%-عا جوعارى. جالپى, ەلٸمٸزدٸڭ ەۋەجايلارى 32 ملن-عا جۋىق جولاۋشىعا قىزمەت كٶرسەتتٸ.
MSN اۆتورلارى قازاقستانداعى ەۋە تاسىمالدارى سەكتورىنىڭ تۇراقتى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتەدٸ. قازاقستانداعى ەۋە تاسىمالدارى سەكتورى تۇراقتى دامىپ كەلەدٸ. الماتى ەۋەجايىنىڭ جاڭا حالىقارالىق جولاۋشىلار تەرمينالى پايدالانۋعا بەرٸلدٸ, ولەندٸ جىلىنا 14 ملن جولاۋشىعا دەيٸن قابىلداي الادى. كەلەسٸ جىلى استانا قالاسىنىڭ اۆياتسييالىق ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى باستالادى. سونىڭ نەتيجەسٸندە الداعى بٸرنەشە جىلدا استانا ەۋەجايىنىڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸ جىلىنا 12 ملن جولاۋشىعا دەيٸن ارتادى. سونىمەن قاتار تۋريزمدٸ دامىتۋ جەنە كٶلٸك قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا ٶڭٸرلەردە ەۋەجايلار سالىنۋدا.
جٷك تاسىمالىنا كەلەتٸن بولساق, ٶتكەن جىلى ەلٸمٸزدٸڭ ەۋەجايلارى ارقىلى 173,3 مىڭ توننا جٷك قابىلدانىپ, جٶنەلتٸلدٸ. جٷك قابىلداۋ, جٶنەلتۋ مٷمكٸندٸگٸن ارتتىرۋ ٷشٸن قازاقستان ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ جٷك ەۋە كومپانييالارىن تارتۋدا. ولاردىڭ قاتارىندا Cargolux Airlines International جەنە Pacific Cargo بار. سونىمەن قاتار ەلٸمٸزدە ەلەمنٸڭ 10-نان استام ٸرٸ ەۋە جٷك تاسىمالداۋشىسى جۇمىس ٸستەيدٸ.
تاعى بٸر ماڭىزدى باعىت – «اشىق اسپان» رەجيمٸن كەڭەيتۋ. بۇل تاعى دا شەتەلدٸك ەۋە تاسىمالداۋشىلاردى تارتۋعا, حالىقارالىق باعىتتاردىڭ سانىن ارتتىرۋعا جەنە قازاقستان ەۋەجايلارىنىڭ ترانزيتتٸك ەلەۋەتٸن كٷشەيتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قازاقستاننىڭ نەگٸزگٸارتىقشىلىقتارىنىڭ بٸرٸ – اۆياتسييالىق وتىن باعاسىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە ترانزيتتٸك جولاۋشىلار مەن جٷك اعىندارىن ەلگە تارتۋعا ىقپال ەتەدٸ. 2026 جىلى حالىقارالىق باعىتتارجەلٸسٸن 30 ەل بويىنشا 135 باعىتقا دەيٸن كەڭەيتۋ جوسپارلانعان. سالىستىرا كەتسەك, 2024 جىلى 115 باعىت بولعان.
كاسپيي پورتتارىنىڭ جىلدىق ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸ 21 ملن توننادان استى
Time Business News ەلدٸڭ كٶلٸك-لوگيستيكالىق ەلەۋەتٸن دامىتۋعا ارنالعان ماقالاسىندا جەكەلەگەن ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردان ينتەگراتسييالانعان مۋلتيمودالدى كٶلٸك ەكوجٷيەسٸن قۇرۋعا كٶشۋدٸ قازاقستان دامۋىنىڭ قازٸرگٸ كەزەڭٸنٸڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ دەپ اتاپ ٶتكەن.
2025 جىلى «اقتاۋ» پورتىندا كونتەينەرلٸك حاب سالىندى. «قۇرىق» پورتىندا تەڭٸز تٷبٸن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى اياقتالىپ, كٶتەرگٸش ەستاكادا جاڭعىرتىلدى. بۇل جوبالارعا ەۋروپالىق قايتا قۇرۋ جەنە دامۋ بانكٸ ونداعان ميلليون ەۋرو كٶلەمٸندە بەلسەندٸ ينۆەستيتسييا سالدى.
جالپى العاندا, قازاقستاننىڭ كاسپييدەگٸ پورتتارىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان جۇمىستار ولاردىڭ كونتەينەرلٸك قۋاتىن ٷش ەسەگە ارتتىرىپ, جالپى ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن ەكٸ ەسەگە ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەزەربايجان مەن گرۋزييانىڭ باكۋ پورتىن جاڭعىرتۋ جەنە«باكۋ-تبيليسي-كارس» تەمٸرجولىنىڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ جوسپارلارىمەن تىعىز بايلانىستى. بۇل جٷكتەردٸڭ تٷركيياعا جەنە ودان ەرٸ ەۋروپاعا ٷزدٸكسٸز جەتكٸزٸلۋٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمىنىڭ (ەىدۇ) مەلٸمەتٸنشە, قازاقستان بٷگٸندە قىتاي مەن ەۋروپا اراسىنداعى قۇرلىق ارقىلى ٶتەتٸن جٷك ترانزيتٸنٸڭ شامامەن 83%-ىن قامتاماسىز ەتەدٸ. بۇل ەلٸمٸزدٸ قالىپتاسىپ كەلە جاتقان ەۋرازييالىق كٶلٸك بايلانىسىنىڭ نەگٸزگٸ بۋىندارىنىڭ بٸرٸنە اينالدىرادى. الايدا بۇل – اۋقىمدى ۇزاق مەرزٸمدٸ ستراتەگييانىڭ بٸر بٶلٸگٸ عانا. قازاقستاننىڭ 2030 جىلعا دەيٸنگٸ كٶلٸك-لوگيستيكالىق ەلەۋەتٸن دامىتۋ تۇجىرىمداماسى نەگٸزگٸ كٶلٸك دەلٸزدەرٸ بويىندا ورنالاسقان سەرٸكتەس قالالاردا مۋلتيمودالدى لوگيستيكالىق ورتالىقتار جەلٸسٸن قۇرۋدى, سونداي-اق ماڭىزدى تەمٸرجول جەلٸلەرٸن ودان ەرٸ ەلەكترلەندٸرۋدٸ كٶزدەيدٸ.
