قازٸر الامانعا اندرەي لاۆرەنتەۆتٸڭ اتى قوسىلعان سىڭايلى. ونىڭ ەسٸمٸ ەلدەگٸ ەڭ ىقپالدى دەگەن 50 كەسٸپكەردٸڭ بەل ورتاسىندا تۇر. ال جاسىنىڭ ەلٸ ەلۋگە تولماعانىن ەسكەرسەك, اۆتوكٶلٸك سالاسى الپاۋىتىنىڭ قولىنان بٸراز دٷنيە كەلەتٸنٸن بايقايمىز.
بٸزدٸڭ لاۆرەنتەۆكە بٷيرەگٸمٸز بۇرىپ تۇرعانى شامالى. دەسە دە قارمەتكومبيناتتى ەنشٸلەيدٸ-اۋ دەگەندەردٸڭ ەسٸم-سويىنا بٸر ٷڭٸلٸپ كٶرەيٸكشٸ...
الدىمەن ەل ٸشٸندە ايتىلىپ جٷرگەن ەڭگٸمە: بيىلعى تامىزدا – ارسەلورمتتالدا 5 كەنشٸ قازا تاپقان كەزدە كەسٸپورىن قوجايىنى مەن قازاق ٷكٸمەتٸ بٸرشاما ساۋدالاسقان, كومبينات ٷشٸن ٷندٸ ميللياردەرٸ $1,5 ملرد سۇراپتى-مىس.
ال جاقىندا ٷكٸمەتباسى سمايىلوۆ ارسەلوردى ساتىپ الاتىن ينۆەستور بٸردەن $1,3 ملرد قۇيۋى كەرەك دەگەن تالاپ قويدى. بۇدان بٶلەك, جاڭعىرتۋ جۇمىستارىنا $3 ملرد سالۋى تيٸس.
دەمەك, 46 كەنشٸ قازا تاپقاندا, ميتتال بٸردەن 200 ملن تٷسٸرگەن.
DALA INSIDE بۇعان دەيٸن ارسەلورميتتالدىڭ جاڭا ينۆەستورى رەتٸندە وتاندىق وليگارحتار - Freedom Holding قوجايىنى تيمۋر تۋرلوۆ پەن نازارباەۆتىڭ كٷيەۋ بالاسى, حالىق بانكتٸڭ ماجوريتارلى اكتسيونەرٸ تيمۋر قۇلىباەۆ قاراستىرىلىپ وتىرعانىن جازعان ەدٸ.
ايتپاقشى, ولار «بۇعان دەيٸن جارييالانعان تيمۋر تۋرلوۆ «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» كومپانيياسىنىڭ جاڭا ينۆەستورى بولۋى مٷمكٸن دەگەن اقپارات شىنايى ەمەس. تۋرلوۆ مىرزا كەسٸپورىندى ساتىپ الۋ بويىنشا كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزگەن جوق جەنە جوسپارلاعان ەمەس», دەگەن رەسمي مەلٸمدەمە جاساپ قويدى. مۇنىڭ استارىندا نە ساياسات بارى تاعى كٶمەسكٸ.
ال «ٶٸزٸمٸزدٸڭ» قۇلىباەۆ شە?.. ايتپاسا دا تٷسٸنٸكتٸ. قانى بٸر بولعانىمەن, قۇبىلاسى «كٸتاپحانا» جاقتا.
نەگٸزٸ, ول ٷكٸمەتپەن جارتى جىل بويى كەلٸسسٶز جٷرگٸزٸپ كٶرٸپتٸ-مىس. ٶيتكەنٸ, قۇلىباەۆ ميتتال سۇراعان قارجىنى حالىق بانكتٸڭ بٸرنەشە پاكەت اكتسيياسىن ساتىپ-اق, تابا الادى.
بٸراق ٷكٸمەت جاق ەزٸرگە ٷنسٸزدٸك تانىتىپ وتىر.
تاعى بٸر سەۋەگەيلەر قارمەتكومبيناتتى رەسەيلٸك ينۆەستور ساتىپ الادى (سونىڭ ٸشٸندە سەۆەرستال) دەپ پايىمداعان. وسىعان سەنٸمدٸ دە ەدٸ. دەسە دە مۇنى دا ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ جوققا شىعاراتىن دەرەكتەر پايدا بولدى. ورىستار بۇل جوباعا ٶلسە, جولامايدى. ەسٸرەسە, ميلليونەر-ميللياردەرلەرٸنٸڭ قول-اياعىن باتىس ماتاپ وتىرعان قازٸرگٸ ۋاقىتتا. ولار «بايتال تٷگٸل, باس قايعىنىڭ» كٷيٸن كەشٸپ وتىر.
ميتتالدىڭ ٶزٸ قالا بەرەدٸ دەگەندەر, تاعى قاتەلەسەدٸ. حالىقتىڭ ٷندٸگە قانى قارايىپ وتىرعانى بٸر بٶلەك, اقوردا ونىمەن قوشتاسۋدىڭ العاشقى قادامدارىن جاساپ قويدى. راس, ارتىنان بٸر تەۋٸپ, قۋىپ شىقتى دەۋگە كەلمەيدٸ. بٸراق ىڭ-شىڭسىز, ىمىراعا كەلگەندەي بولىپ, «سٸز جاقسى, بٸز جاقسىمەن» كەلٸسٸم ٷزٸلٸپ جاتىر. مۇنىڭ دا ٶز مەنٸ بار, سەبەبٸ ميتتال وڭاي جاۋ ەمەس, حالىقارالىق زاڭ-زاكوننىڭ جىقپىل-جىقپىلىن ەبدەن مەڭگەرگەن, ەلارالىق ٸستەردە پٸسكەن, ىسىلعان.
كٷنٸ كەشە ساراپشى راسۋل رىسمامبەتوۆ ارسەلوردى قىتايلىق ينۆەستورعا بەريٸك دەگەن وي ايتتى. ونىڭ ارگۋمەنتٸ: قىتايدىڭ تەجٸريبەسٸ تىڭ, قولىندا قوماقتى قارجىسى بار. سونىمەن قاتار ول كەسٸپورىنعا ەكٸ ينۆەستور – ستراتەگييالىق ينۆەستور (اقشاسى كٶپ) جەنە باسقارۋشى كومپانييا (ەگەر اقشاسى بولسا, وندا ول وپەراتسييالىق ينۆەستور) قاجەت ەكەنٸن العا تارتادى. بۇل رەتتە ول Baowu-نى – قىتايداعى جەنە ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ بولات ٶندٸرۋ كومپانيياسىن ۇسىنىپ وتىر.
ەكونوميست ۇسىنىسى بٸرجاقتى كٶرٸنبەس ٷشٸن امەريكاندىقتار (US steel corp), ٷندٸلٸكتەر (tata steel) مەن رەسەيلٸكتەردٸ (نلمك نەمەسە سەۆەرستال) دە تاڭداۋعا تارتادى. الايدا, مۇنىسى – جەي ايتسا سالعانى. اقىلعا قونىمسىز ەكەنٸن جوعارىدا كەلتٸردٸك.
ال قىتاي دەگەندە, ٶتكەن وقيعالارعا دا كٶز جٷگٸرتٸپ قويعان جٶن. يەك استىنداعى 2016 جىلى مىڭداعان قازاقستاندىق قىتايلىقتارعا «جەرٸمٸزدٸ بەرمەيمٸز!» دەگەن تالاپپەن ميتينگكە شىقتى. بۇل جەردە كٶكەيدە زاڭدى سۇراق تۋىندايدى: «بەلكٸم, قىتاي كەزەكتٸ ەكونوميكالىق ەكسپانسيياعا جٷگٸنٸپ, «ٶزٸمٸزدٸكٸلەردٸ ٶزٸمٸزگە سٶيلەتٸپ», اكتيۆتٸ «ٶزدەرٸنە» الۋعا جەنە قوعامدى سوعان دايىن بولۋعا جۇمىس جٷرگٸزٸپ جاتقان جوق پا?!» دەگەن. وتاندىق بٸرنەشە باق وسىنداي كٷدٸگٸن جارييالاپ تا ٷلگەردٸ.
سٶز باسىندا لاۆرەنتەۆ دەپ قالدىق. بەرٸمٸز بٸلەتٸندەي, باسقاسىن ايتپاعاندا, «اللۋر» كومپانييالار توبى» اق ديرەكتورلار كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى جەنە اكتسيونەرٸ. رەتٸن تاۋىپ قازاقتى جاڭا كٶلٸكپەن قامتىپ وتىرعان ۇلتى نەمٸس كەسٸپكەردٸڭ قارمەتكومعا قول سوزۋىن قۇپتاۋعا تۇراتىن سيياقتى. نەگە? قاي نەمٸستٸ الساق تا, ٸسٸنە مىعىم, ٸشٸپ وتىرعان سۋىنا تٷكٸرگەنٸن تاعى كٶرمەدٸك. ەلگٸ بٸزدٸڭ ٷكٸمەت قويعان تالاپتىڭ ٷدەسٸنەن لاۆرەنتەۆ شىعا الادى دەگەن ٷمٸت تە تارازىنى سالماقتايدى.
نەگە دەيمٸز عوي? اندرەي لاۆرەنتەۆ نەمٸس بولسا دا, الماتىنىڭ «قازاعى» سوندا تۋىپ-ٶسكەن. جۇبايى – گاۋھار يحسانوۆا, يە, قازاق. قازاق بولعاندا دا, قازاقستان كومپارتيياسى ورتالىق كوميتەتٸ تٷستٸ مەتاللۋرگييا بٶلٸمٸنٸڭ بۇرىنعى مەڭگەرۋشٸسٸ احمەت ەدٸلوۆتىڭ نەمەرەسٸ.
ال ەدٸلوۆ – قانىش سەتباەۆتىڭ جان جولداسى بولعان. سونىڭ ارقاسىندا نيكولسك قالاسىنىڭ اتاۋى سەتباەۆ بولىپ ٶزگەرگەنٸن بٸرەۋ بٸلسە, بٸرەۋ بٸلمەس. الماتىداعى بٸر كٶشەسٸن دە سەتباەۆ ەسٸمٸمەن اتاتتى.
اندرەي مەن گاۋھار التى بالا تەربيەلەپ وتىر. ەكەسٸ – سەرگەي پەتروۆيچ, تەحنيكالىق گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستىڭ ينجەنەرٸ, عىلىم كانديداتى, ونىڭ جوباسى بويىنشا بارتوعاي سۋ قويماسىنا بٶگەت سالىنعان. اناسى – ەللا انتونوۆنا – مەملەكەتتٸك جوسپارلاۋ كوميتەتٸنٸڭ ەكونوميسٸ, گەرمانييادان كٶشٸپ كەلگەن وتباسىنىڭ قىزى, مايەر ەۋلەتٸنەن جامبىلعا بەلگٸلٸ پەداگوگتەر, ٸشٸندە قازاق تٸلٸ مەن ماتەماتيكا پەنٸنٸڭ مۇعالٸمدەرٸ شىققان.
ال وسى دەرەكتەرگە قاراپ, قالعانىن ٶزٸڭٸز پايىمداپ كٶرٸڭٸز...
