كەزٸندە ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەردٸڭ (ەدب) اكتيۆتەرٸن دوللاردان ارىلتۋ ماقساتىندا ۇلتتىق بانك دوللار تٷرٸندەگٸ دەپوزيتتەرگە قاتىستى 1 پايىزدىق شەكتەۋ ەنگٸزگەن. راسىندا, بۇل شارا تەڭگەلٸك اكتيۆتەردٸڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىردى ەرٸ بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە حالىقتىڭ ۆاليۋتالىق جيناعىن تەڭگەگە اۋىستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. دەگەنمەن, بۇل قادام جالپى ەل ەكونوميكاسى ٷشٸن قانشالىقتى تيٸمدٸ? قارجىگەر-مامان عالىم قۇسايىنوۆ تۋرا وسى اراسى تالاس تۋدىراتىنىن ەرٸ مۇقييات تالداۋدى قاجەت ەتەتٸنٸن ايتادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"ينۆەستيتسيياسىز العا جىلجىپ, دامۋ مٷمكٸن ەمەس, ونىڭ ەلٸمٸزگە قانداي ۆاليۋتا تٷرٸندە كەلگەنٸ, نەگٸزٸ, اسا ماڭىزدى ەمەس. سوندىقتان كەز كەلگەن ەكونوميكا ٷشٸن كاپيتالدىڭ بارىنشا ەل ٸشٸندە قالعانى ٶتە قاجەت. بانكتەر, ينۆەستيتسييالىق جەنە بروكەرلٸك كومپانييالار ارقىلى بۇل قاراجات ەكونوميكاعا جۇمىس ٸستەپ, قوسىمشا تابىس ەكەلەدٸ. جالپى, بٸر مەسەلەنٸ شەشەمٸز دەپ, ونىڭ باسقا ەكونوميكالىق سالالارعا ەسەرٸن نازاردان تىس قالدىرۋعا بولمايدى. بارلىق شەشٸم كەشەندٸ تٷردە, جان-جاقتى تالدانۋى كەرەك", - دەيدٸ قارجىگەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, قولدانىسقا ەنگٸزٸلگەلٸ بەرٸ 1 پايىزدىق شەكتەۋ 2022 جىلعا دەيٸن ەكونوميكاعا ايتارلىقتاي كەرٸ ەسەر ەتكەن جوق. سەبەبٸ, ول كەزدە ەلەمدەگٸ پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەر نٶلگە جاقىن ەدٸ. سول سەبەپتٸ بۇل شارا بانكتەر تاراپىنان بولاتىن الىپ-ساتارلىق ەرەكەتتەردٸ شەكتەۋگە كٶمەكتەستٸ.
"بٸراق سوڭعى ۋاقىتتا, اقش-تى قوسا العاندا, ەلەم بويىنشا پايىزدىق مٶلشەرلەمەلەردٸڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەردەگٸ ۆاليۋتالىق دەپوزيتتەرگە قاراعاندا شەتەلدٸك اكتيۆتەر تارتىمدى بولا باستادى. مۇنى ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكالىق اگەنتتەرٸ بوس اقشاسىنىڭ شەتەلدٸك اكتيۆتەردٸ ساتىپ الۋ تۇرعىسىنداعى قوزعالىسىنان بايقاۋعا بولادى", - دەيدٸ قۇسايىنوۆ.
سونداي-اق ول ۇلتتىق بانكتٸڭ ستاتيستيكاسى جەكەمەنشٸك سەكتورداعى سىرتقا اعىلعان كاپيتالدىڭ تولىق كٶلەمٸن كٶرسەتە المايتىنىنا ٶكٸنٸش بٸلدٸرەدٸ. بٸراق, ونىڭ ايتۋىنشا, جەكە كٶرسەتكٸشتەردٸڭ ٶزٸ-اق كٶپ نەرسەنٸ اڭعارتا الادى.
مىسالى, "پورتفەلدٸك ينۆەستيتسييالار" بٶلٸگٸندەگٸ تسيفرلاردان (ۇلتتىڭ بانك ستاتيستيكاسىنداعى) كاپيتالدىڭ سىرتقا اعىلۋى جىل سايىن ٶسٸپ وتىراتىنىن بايقاۋعا بولادى: ەگەر 2022 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 2,4 ملرد دوللار بولسا, 2024 جىلى ول 6,1 ملرد دوللارعا جەتتٸ.
"سوندا ٷش جىل ٸشٸندە سىرتقا كەتكەن قاراجاتتىڭ جالپى كٶلەمٸ – 12,6 ملرد دوللار نەمەسە شامامەن 6,5 ترلن تەڭگە. سالىستىرمالى تٷردە ايتساق, ەلٸمٸزدەگٸ بارلىق ۆاليۋتا تٷرٸندەگٸ دەپوزيتتەر شامامەن 9 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايدى", - دەيدٸ مامان.
رەزيدەنت ەمەستەر دە قازاقستاننان كاپيتالىن الىپ كەتٸپ جاتىر: دەل وسى "پورتفەلدٸك ينۆەستيتسييالار" بٶلٸگٸندە ٷش جىل ٸشٸندە ەلدەن 1,9 ملرد دوللار سىرتقا كەتكەنٸن كٶرۋگە بولادى.
"الدىن الا مەلٸمەتتەر بويىنشا, تەك 2025 جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا 3,2 ملرد دوللار شەتەلگە كەتكەن. ەگەر ەكونوميكانىڭ باسقا سەكتورلارىن (بانك پەن ٷكٸمەتتٸ قوسپاعاندا) الىپ قاراستىراتىن بولساق, ولاردىڭ شەتەلدٸك قارجىلىق اكتيۆتەردٸ ساتىپ الۋىنىڭ تازا كٶلەمٸ 5,6 ملرد دوللاردى قۇرايدى. سالىستىرمالى تٷردە الساق, بۇل كٶرسەتكٸش بٷكٸل 2024 جىلى 3,9 ملرد دوللار بولعان", - دەيدٸ قۇسايىنوۆ.
جالپىلاي العاندا, ەلدەگٸ ۆاليۋتالىق دەپوزيتتەردٸڭ ناقتى كٶلەمٸ ازايماعانىن, شامامەن 8-9 ترلن تەڭگە دەڭگەيٸندە ساقتالاتىنىن بايقاۋعا بولادى, ال ەگەر وعان جەكەمەنشٸك سەكتوردىڭ شەتەلدە ساقتايتىن ۆاليۋتالىق اكتيۆتەرٸن قوسساق, بۇل سوما ەلدەقايدا ەسەلەنە تٷسەر ەدٸ.
ەگەر تەڭگە تٷرٸندەگٸ دەپوزيتتەردٸڭ كٶلەمٸنە قارايتىن بولساق, ولاردىڭ ٶسٸمٸ شامامەن بازالىق پايىزدىق مٶلشەرلەمەگە تەڭ كەلەتٸنٸن كٶرەمٸز. بۇل دەگەنٸمٸز, تەڭگەلٸك دەپوزيتتەردٸڭ ٶسٸمٸ دوللارلىق دەپوزيتتەردٸڭ تەڭگەگە كونۆەرتاتسييالانۋىنان ەمەس, دەپوزيتتەر بويىنشا جىلدىق پايىزدىق تابىستىڭ ەسەبٸنەن قالىپتاسادى.
"ەلدە ينۆەستيتسييا جەتٸسپەي جاتقان كەزدە شەتەلگە وسىلايشا اعىلىپ كەتٸپ جاتقان ۆاليۋتالىق قاراجاتتار تٶلەم بالانسىنداعى تاپشىلىق مەسەلەسٸن شەشۋدە جاقسى بالاما بولار ەدٸ. مەنٸڭشە, ٸرٸ بانكتەر ٶز بالانسىنان مۇنداي ٷردٸستٸڭ بولىپ جاتقانىن ەلدەقاشان بايقاپ ٷلگەردٸ, VIP-كليەنتتەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ بروكەرلٸك كومپانييالار ارقىلى شەتەلدٸك باعالى قاعازداردى كٶپتەپ ساتىپ الۋدا. ٶز بالانسىن ساقتاۋ ٷشٸن, مىسالى, حالىق بانكٸ ەكٸ جىل قاتارىنان VIP-كليەنتتەرٸنە جيناقتاۋشى دەپوزيتتٸڭ بارلىق سيپاتىن قامتيتىن ٶزدەرٸنٸڭ ۆاليۋتالىق وبليگاتسييالارى بويىنشا 3,5% مٶلشەرلەمەنٸ ۇسىنۋدا. دوللارلىق دەپوزيتتەر بويىنشا 1 پايىزدىق شەكتەۋ ەنگٸزٸلگەننەن كەيٸن تۋىندايتىن ۆاليۋتالىق اربيتراجدان تەك بانكتەر عانا ۇتادى. ٶيتكەنٸ بانكتەر سول ۆاليۋتانى 4-5 پايىزبەن قايتا ورنالاستىرىپ, قوسىمشا تابىس تابادى. ەل ٸشٸندە تابىلعان وسىنداي قاراجات ٶز ەكونوميكامىزعا ەمەس, ارىق قارايعىسىندا اقش, ەۋروپا, باە, تٷركييا سەكٸلدٸ باسقا ەلدەردٸڭ ەكونوميكاسىنا جۇمىس ٸستەيدٸ. ونىڭ ٷستٸنە بۇل اراداعى تٷپكٸ مەسەلە دەۆالۆاتسييا تەۋەكەلدەرٸندە جاتىر. بۇل تەۋەكەلدەر سول اقشانى ۇستايتىنداردىڭ ەمەس, سول اقشانى كەسٸپكەرلٸك ماقساتتا تابىس تابۋ ٷشٸن ارى قاراي پايدالاناتىن سۋبەكتٸلەر ەسەبٸنەن شەشٸلۋٸ كەرەك", - دەپ سٶزٸن تٷيٸندەيدٸ قۇسايىنوۆ.
بۇعان دەيٸن سايتىمىزدا "2025 جىلعى ينۆەستيتسييا ٶسٸمٸ نەمەسە ساراپشىلار ٷكٸمەت ەسەبٸنەن تومپاق تۇستى انىقتادى" دەگەن ماقالا جارييالانعان بولاتىن.
