بٷگٸن پرەزيدەنت پەرمەنٸمەن قۇرىلعان جەر رەفورماسى بويىنشا جاساقتالعان كوميسسييانىڭ تٶرتٸنشٸ وتىرىسى كٶكشەتاۋدا ٶتٸپ جاتىر.
بٸر قىزىعى تٷرلٸ قوعامدىق ۇيىمدار مەن پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ, ساياسي پارتييالار مەن اگروبيزنەس, سالالىق قاۋىمداستىق ٶكٸلدەرٸ, عالىمدار مەن قوعام بەلسەندٸلەرٸ ەنگەن كوميسسييانىڭ تولىق قۇرامى بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن بٸردە بٸر رەت تەگٸس باس قوسقان ەمەس. مىسالى, وسى جايتتى كوميسسييانىڭ ەكٸنشٸ وتىرىسى بارىسىندا تٶراعا باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ ٶزٸ ايتتى.
«كوميسسييانىڭ 75 مٷشەسٸنٸڭ 67-سٸ ٶزٸنٸڭ وتىرىسقا قاتىساتىنىن راستاعان. بٸراز ادامدار سۇحبات بەرٸپ جاتىر, جولدا كەلە جاتقاندارى بار. 7 ادام بەلگٸلٸ سەبەپتەرمەن قاتىسا الماي وتىر. ونىڭ ەكەۋٸ ٶز ەرٸكتەرٸمەن كوميسسييا قۇرامىنان شىعاتىندارىن ايتقان. قالعاندارى دەنساۋلىق جاعدايىنا بايلانىستى ٶتكەن جولى دا قاتىسا الماعان بولاتىن», - دەدٸ ساعىنتاەۆ مىرزا ەكٸنشٸ وتىرىستا.
ايتپاعىمىز ول ەمەس ەدٸ. 21-مامىر كٷنگٸ وقيعانى تالقىلاعان جەر كوميسسيياسىنىڭ ەكٸنشٸ وتىرىسىندا «اۋىل» پارتيياسىنىڭ ەكس-تٶراعاسى, قازٸرگٸ پروفەسسور عاني قاليەۆ مىرزا بٸرتٷرلٸ پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
«بٸرٸنشٸدەن, ەرينە بٸز وسى ٷلكەن مەسەلەنٸ تالقىلاپ وتىرمىز. بٸزگە بەرٸ قاراپ وتىر. ونىڭ بەرٸن قايتالاپ ايتقىم كەلمەيدٸ. ال دەگەنمەن, بٸزدە وسى كوميسسييانىڭ سٶزدەرٸن, پٸكٸرلەرٸن حالىق تٷسٸنۋٸ ٷشٸن, بٸز وسى كوميسسييانىڭ ٸشٸندە بٸر-بٸرٸمٸزدٸ ۇعىنىپ, جاقسى تٷسٸنٸپ الۋىمىز كەرەك. مۇقاڭا ايتايىن دەپ وتىرمىن (مۇحتار شاحانوۆ – رەد.) بٸز سٶيلەگەندە, مەن مىسالى ٶزٸم سٶيلەگەندە مەنٸڭ ايتقان سٶزٸمدٸ وسى وتىرعان حالىق تٷگەل ۇقسا ەكەن, تٷسٸنسە ەكەن دەيمٸن. ال ەندٸ بەرٸ بٸر تٸلدٸ مامان بولماعاندىقتان, وسىندا ەر ۇلتتىڭ ادامى وتىر. ونى ەندٸ ورىسشاسىن بٸر ايتىپ, قازاقشاسىن بٸر ايتىپ, قايتالاماي, كەيدە بەرٸنە ۇعىنىقتى بولسىن دەپ, ورىسشا دا ايتۋىمىزعا بولادى دەپ ويلايمىن. مۇقا, مەن اقىن, جازۋشى بولماسام دا, قازاقشا بٸر ادامداي-اق بٸلەمٸن. ال مىناۋ بٸرەۋٸمٸز ورىسشا ايتساق, مىناۋ جارتىلاي ورىس بوپ كەتكەن دەگەن ەڭگٸمەنٸ قويۋ كەرەك. بٸز بٸر-بٸرٸمٸزگە سىپايىلىقپەن تٷسٸنٸسەيٸك», - دەدٸ عاني قاليەۆ مىرزا.
https://www.youtube.com/watch?v=FXAQo-E0Hlg
مەملەكەتتٸك تٸلگە تٸكسٸنگەن عاني ەلٸمۇلىنىڭ وسى سٶزدەرٸنە تالداۋ جاساپ كٶرەلٸك.
الدىمەن, «ەكس-پارتۆەدۋشيي» «حالىق تٷسٸنۋٸ ٷشٸن» دەدٸ. اتالعان كەڭەستە كوميسسييانىڭ كٶتەرٸپ وتىرعان نەگٸزگٸ مەسەلەسٸ - اۋىلشارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن اۋداندار مەن شالعاي اۋىلدارداعى حالىقتىڭ تاعدىرى ەمەس پە ەدٸ?! ەگٸنٸن ەگٸپ, سۋىن سۋارىپ, مالىن باعىپ جٷرگەن اۋىل حالقى مٸندەتتٸ تٷردە رەسمي تٸلدە سٶيلەمەسە قازاق تٸلٸن تٷسٸنبەيدٸ دەگەنٸڭٸز نە ساسقانىڭىز, عاني ەلٸمۇلى?!
ەكٸنشٸدەن, كوميسسييا قۇرامى تٷرلٸ ۇلت ٶكٸلدەرٸنەن قۇرالعانى شىندىق. كوميسسييا قۇرامىنا مٷشە 75 ادامنىڭ 67-ٸنٸڭ ۇلتى قازاق جەنە ەلەۋمەتتٸك بيوگرافيياسىندا مەملەكەتتٸك تٸلدٸ ەركٸن مەڭگەرگەندٸگٸ جازىلعان.
قالعان 8 مٷشە ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸ ەكەنٸ راس. ولاردىڭ ەكەۋٸ قر مەجٸلٸس دەپۋتاتتارى – ۆلاديسلاۆ كوسارەۆ پەن ارتۋر پلاتونوۆ بولسا, ەندٸ بٸرٸ باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى اندرەي كراۆچەنكو. بۇل ازاماتتار مەملەكەتتٸك قۇرىلىمدا جوعارعى شەندٸ قىزمەتتەردە ٸستەيتٸندٸكتەن, مەملەكەتتٸك تٸلدٸ بٸلەۋلەرٸ كەرەك-تٸن.
دەمەك, كوميسسيياداعى مەملەكەتتٸك تٸلدٸ مەنسٸنبەيتٸن (قر كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەس, مەملەكەتتٸڭ تٷبٸر تٸلٸن بٸلمەۋٸ مەنسٸنبەۋ ەمەي نەمەنە?!) 5 ادام ٷشٸن قالعان 70 مٷشە ورىس تٸلٸنە جٷگٸنۋٸ تيٸس پە? بۇل ەدٸلەتتٸلٸككە جاتا ما, عاني ەلٸمۇلى?!
راس-اۋ, ٶز سٶزٸن عاني مىرزا كوميسسييانىڭ تاعى بٸر مٷشەسٸ مۇحتار شاحانوۆقا قاراتا ايتقان ەدٸ. اقىن ەكس-پارتۆەدۋشييگە قارسى جاۋابىندا بىلاي دەپتٸ:
- جاڭا سٸز ايتىپ كەتتٸڭٸز عوي. بٸز مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مٷددەسٸن قولداۋىمىز كەرەك. قورعاپ وتىرۋىمىز كەرەك. ال ەندٸ وسى ٶزٸڭٸز ورىسشا جاقسى سٶيلەيسٸز, قازاقشا دا جاقسى سٶيلەيسٸز. بٸراق, ونى مەنسٸنبەي ٶز انا تٸلٸڭٸزدٸ شەتكە قاعۋعا بولمايدى. وسىندا وتىرعان ادامداردىڭ بارلىعى مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مٷددەسٸن سىيلاۋى كەررەك.
«اۋىلدىڭ» ەكس-تٶراعاسىنىڭ قازاق تٸلٸنە قىرىن قاراۋى كوميسسييا مٷشەلەرٸنٸڭ نارازىلىعىن تۋدىرعانى راس. اتالعان كوميسسييا مٷشەسٸ جانۇزاق ەكٸم دە قازاق تٸلٸنەن قاشىپ, ورىس تٸلٸنە ويىسۋدى ۇسىنعان عاني قاليەۆكە مىنانداي ۋەج بٸلدٸردٸ: «ەسٸڭٸزدە مە, وسى تٸل مەسەلەسٸنە قاتىستى ەلباسى: "ايۋدىڭ دا تٸل ٷيرەنەتٸن ۋاقىتى بولدى" دەپ ەدٸ عوي?. قازاق تٸلٸن بٸلمەيتٸندەر ەندٸ بٸلسٸن, ٷيرەنسٸن. مەملەكەتتٸك تٸلدٸ, مەملەكەتتٸ سىيلاۋ كەرەك!»
دەرەككٶز: http://abai.kz
