ينتەرنەت جەلٸسٸندە: «مەشٸتتەر نەگە كٶبەيٸپ كەتتٸ?», «مەشٸت ورنىنا مەكتەپ نەگە سالىنبايدى?» دەگەن تەرٸزدٸ تٷرلٸ سۇراقتار (كەيبٸرەۋٸ ارانداتۋشىلىق پيعىلدا) تۋىنداپ جاتادى. بۇل شىنىمەن دە وسىنداي ما? بٷكٸل ەلەمدەگٸ جاعداي قانداي? قازاقستانداعى جاعداي قانداي?
قازاقستاندا دەل بٷگٸنگٸ كٷندە جالپى بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپ سانى – 7475. جەكە مەنشٸك مەكتەپتەر 400-دەن استى. مەملەكەتتٸك مەكتەپ قۇرىلىستارى تولىقتاي بيۋدجەت ەسەبٸنەن سالىنادى.
ال مەملەكەت ەسەبٸنەن بٸردە بٸر مەشٸت سالىنعان ەمەس! مەشٸت قۇرىلىستارى تولىقتاي جەكەمەنشٸك تۇلعالاردىڭ قايىرىمدىلىق قىزمەتٸنٸڭ ارقاسىندا جرگٸزٸلەدٸ.
مەشٸت سالۋدا حالىقارالىق دەڭگەيمەن سالىستىرعاندا قازاقستان قاي تۇستا? ەندٸ وسى سۇراقتارعا بٸرتٸندەپ جاۋاپ بەرٸپ كٶرەلٸك.
مۇسىلماندار سانى ەڭ كٶپ مەملەكەت يندونەزييا حالقىنىڭ 90 پايىزى مۇسىلمان, شامامەن 250 ميلليون حالىق بار. سول يندونەزييادا مەشٸتتەردٸڭ جالپى سانى 1 ملن-نان اسادى ەكەن. پەكستاندا مەشٸتتەر سانى 600 مىڭداي.
يراندا 1979 جىلى 25 000 مەشٸت بولسا, قازٸر مەشٸتتەر سانى ٷش ەسە كٶبەيٸپ 79 000-عا جەتكەن.
تٷركييادا مەشٸتتەر سانى جىلدان جىلعا كٶبەيٸپ كەلەدٸ. سوڭعى دەرەكتەردە تٷركيياداعى مەشٸتتەر سانى 90 مىڭعا تاياعان. بٸر ستامبۇلدىڭ ٶزٸندە جۇما ناماز ٶتەلەتٸن 3370 جەمي-مەشٸت بار. ال تەك قالاداعى نامازحانالار سانى 40 مىڭنان اساتىن كٶرٸنەدٸ.
اقش-تا مەشٸتتەر سانى – 2800. بٸر نيۋ-يوركتە 257 مەشٸت جۇمىس ٸستەيدٸ. اقش-تى قازٸر 10 ميلليوننان استام مۇسىلمان مەكەندەيدٸ.
فرانتسييادا 2600-دەي مەشٸت بار. بٸر پاريجدٸڭ ٶزٸندە جٷزگە تارتا مەشٸت جۇمىس ٸستەيدٸ.
انگلييادا ەڭ العاشقى مەشٸت 1924 جىلى سالىنسا قازٸر مۇسىلمان عيباداتحانالارىنىڭ سانى 2500-گە جەتٸپ قالدى. 2001 جىلدان بەرٸ لوندوندا ادام كەلمەيتٸندٸكتەن 500-دەن استام شٸركەۋ جابىلىپ, كەرٸسٸنشە ولاردىڭ ورنىنا 423 مەشٸت اشىلعان. بريتاندىقتار قازٸر «اعىلشىندىق حريستياندىقتىڭ قيراندىلارى ورنىندا گٷلدەنگەن لوندونستان پايدا بولىپ كەلەدٸ» دەپ قالجىڭدايتىن بولدى. تٸپتٸ, لوندوننىڭ حيترو ەۋەجايىندا ناماز وقيتىن ورىن بار.
رەسەيدە 25 ميلليونعا جۋىق مۇسىلمان بولسا وعان 2500-دەي مەشٸت قىزمەت ەتەدٸ.
يتالييادا 500-دەن استام مەشٸت بار.
سوڭعى ون جىلدا جاپونييادا مۇسىلماندار سانى ەكٸ ەسەگە كٶبەيگەن. قازٸر جاپونييادا 110 مەشٸت جۇمىس ٸستەيدٸ. مۇندا ەڭ ٷلكەن پروبلەما – مۇسىلمانداردى جەرلەۋ. ورىن جەتٸستپەيدٸ.
وڭتٷستٸك كورەيادا 300 مىڭداي مۇسىلمان بار.
سوناۋ الىستاعى برازيلييادا 150 مەشٸت بار.
قازاقستانداعى مەشٸتتەر سانى 2500-دەي عانا. ونىڭ كٶبٸ 50 ادامدىق, جٷز ادامدىق شاعىن اۋىلدىق مەشٸتتەر. 2 ميلليون استام حالىق تۇراتىن الماتىدا ناماز وقۋعا ىنتالى 500 مىڭنان استام ادام بولادى دەپ ەسەپتەسەك, حالىقارالىق نورما بويىنشا وعان 300-دەن استام مەشٸت قاجەت ەكەن. الماتىدا قازٸر بارى 53 قانا مەشٸت!
بيىل قازاقستان حالقى 20 ميلليونعا جەتكەلٸ وتىر. ونىڭ كەمٸندە 15 ميلليونعى مۇسىلمان. بٸر عيباداتحاناعا ورتاشا ەسەپپەن شەتەلدٸك ٶلشەمدە 1600 ادام كەلەدٸ دەپ ەسەپتەسەك 15 ميلليونعا مۇسىلمانعا كەمٸندە 7500 مەشٸت قاجەت. سوندىقتان پٸتٸر, زەكەت, ساداقا سيياقتى قايىر-يحساندارىڭىزدى كەرٸپ-كەسٸر, مٷسەپٸر جاندارمەن بٸرگە مەشٸت قۇرىلىستارىنا باعىشتاۋ دا ٷلكەن ساۋاپ بولىپ تابىلادى.
