سوڭعى جيىرما جىلداي ۋاقىت قازاقستان ٶزبەكستانمەن بەسەلەكەستٸكتە جٷرگەندەي سەزٸلەتٸن. تٸپتٸ «ورتا ازييانىڭ كٶشباسشىسى» سانالىپ, ايماقتىق ليدەر اتانۋعا ۇمتىلعانى ەسٸمٸزدە.
ٷي سالۋعا ارزان جۇمىس كٷشٸ رەتٸندە ٶزبەك قۇرىلىسشىلارىن جالداعانىمىزعا مەز بولىپ جٷرە بەرٸپپٸز. سٶيتسەك, مۇنىمىزدىڭ بەرٸ دالباسا ەكەن, ٶزبەك باۋىرلار بٸزدەن كٶش ٸلگەرٸ وزىپ كەتٸپتٸ.
ٶز باسىم كەنٸگٸ جۋرناليست رەتٸندە ەكونوميكالىق نەبٸر كٶرسەتكٸشتەردٸ پايدالانىپ قازاقستاننىڭ جەتٸستٸكتەرٸن, ٶزبەكستاننىڭ كەمٸستٸكتەرٸن «تٸزٸپ» بەرە الامىن. الايدا مەسەلە ەكونوميكادا ەمەس ەكەن. سوندىقتان ٶزبەكستاندا ٶزٸم كٶزٸممەن كٶرگەن ٷش جەتٸستٸكتٸ ايتايىن.
ەڭ باستىسى, داۋسىز ارتىقشىلىعى – ٶزبەكستاننىڭ ۇلتتىق مەملەكەت قۇرعاندىعى!
ەكٸنشٸ ارتىقشىلىعى, بارلىق جەردە 100 پايىز مەملەكەتتٸك تٸل – ٶزبەك تٸلٸ قولدانىلاتىندىعى.
ٷشٸنشٸ ارتىقشىلىعى, ٶزبەك ەلٸنٸڭ تازالىعى. كەدٸمگٸ تۋرا ماعىناسىندا. قالا كٶشەلەرٸندە, پوەزد جولىنىڭ بويىندا قىلتىق جوق قوي, قىلتىق جوق!
ەكونوميكالىق تۇرعىدان ٸلگەرٸلەۋ نەمەسە كەيٸندەۋ بولا جاتىر, ال شىنايى ۇلتتىق مەملەكەت قۇرۋ بۇل عاجاپ جەتٸستٸك!
قازاقستاننىڭ قازٸرگٸ رەجيمٸ وتىز جىلدا مەملەكەت قۇراۋشى قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق مەملەكەتٸن ەمەس كوررۋپتسييالىق بىلىققا باتقان, قارىزعا كەڭسٸرٸگٸنە دەيٸن شٶككەن دٷبارا مەملەكەت قالدىرىپ بارادى.
اتا زاڭىمىزدا بەلگٸلەنٸلگەن مەملەكەتتٸك تٸلٸمٸز ويىنشىققا اينالعان. قازاقستاندا ورىسقا بوداندىق ەلٸ كٷنگە جالعاسۋدا.
ٶزبەكستانداعىداي تٸلدٸك باسىمدىققا جەتۋ قازاق حالقى ٷشٸن ارمان. ۇلتتىق يدەولوگييا قازاقستان ٷشٸن باستى يدەولوگييا بولۋعا تيٸس ەدٸ. «الدىمەن ەكونوميكا ساياسات سودان سوڭ» دەگەن ۇستانىم ەلدٸ رۋحاني تۇرعىدان دا, ەكونوميكالىق تۇرعىدان دا تۇرالاتىپ تاستادى.
ٶزبەك ەلٸندە كەيٸنگٸ كەزدە قۇرىلىس كەڭ قانات جايا باستاعان. ەندٸ ٶزبەك-گاستاربايتەرلەر بارىنشا ازايادى.
تاعى بٸر سالىستىرۋ – ٶزبەكستاننىڭ شەتەلدەرگە قارىزى $21 ملرد. قازاقستاننىڭ سىرتقى قارىزى $158 ملرد!
2020 جىلدىڭ باسىندا قازاقستان حالقىنىڭ سانى 18,5 ميلليون بولسا, ٶزبەكستاننىڭ حالقى 32 ميلليونعا جەتٸپ قالدى. مۇندا كٷنٸنە 2043 بالا جارىق دٷنيە ەسٸگٸن اشادى, بۇل ساعاتىنا 85 شاقالاق ٶزبەكتەر سانىن كٶبەيتٸپ جاتىر دەگەن سٶز. ال قازاق بيلٸگٸ بولسا «تٶسەككە جاتاردا بيلٸكپەن نەگە اقىلداسپايسىڭدار» دەپ لاعادى.
مەنٸ ٶتە تاڭ قالدىرعانى – ٶزبەك حالقىنىڭ تازالىعى. اۋلاسى مەن كٶشەسٸن, اۋىلى مەن قالاسىن مۇنتازداي ۇستاۋى بۇل ەڭ الدىمەن ٶزٸن قۇرمەتتەۋٸ. وسىنداي جەتٸستٸكتەرٸ بويىمدا ٶزبەكتەرگە دەگەن ٷلكەن قۇرمەت سەزٸمٸن تۋعىزدى.
شەكارادان بەرٸ ٶتكەندە قازاق جەرٸنٸڭ لاستىعى, كٷل-قوقىسقا تولىپ تۇرۋى – بٸزدٸڭ بەيشارالىعىمىزداي كٶرٸندٸ. ٶزبەك باۋىرلارىمىزدىڭ وسىنداي جەتٸستٸكتەرٸنە قۋاندىم ەرٸ قىزعاندىم. ەڭ بولماسا سول تازالىقتى بٸز دە ٷيرەنەيٸك تە?!
مارات بەيدٸلدەۇلى, جۋرناليست.
