ٶز تاعدىرىمىزدى قازاق حالقىنىڭ كەلەشەگiمەن بايلانىستىرعانبىز
قازٸر اينالامىزداعى ەلدەردٸ سوعىس ٶرتٸ شارپىپ, قيىن جاعدايدا قالىپ وتىرعان سەتتە ەلٸمٸزدەگٸ تاتۋلىق پەن اۋىزبٸرلٸكتٸڭ باعاسى ارتا تٷسەتٸنٸ انىق. ەزٸربايجان دياسپوراسىنىڭ «وزان» مەدەني ورتالىعىنىڭ جەتەكشiسi رەتٸندە ايتسام, قازٸر بٸزدٸڭ تاريحي وتانىمىز ەزٸربايجاندا سوعىس ٶرتٸ ەلٸ باسىلعان جوق. بٸزدٸڭ ەزٸربايجان حالقى نەبٸر قيىندىقتاردى باستان ٶتكەردٸ. بٸزدەر كٶپتەگەن ۇلتتاردى پانالاتقان قازاق حالقىنا العىستان باسقا ايتارىمىز جوق. ەل ٸشٸندە وتىرىپ بەرەكە-بٸرلٸك جايىندا ايتۋ وڭاي بولۋى مٷمكٸن. ال وق اتىلىپ, قان تٶگٸلٸپ جاتقان ەلدەردەگٸ حالىق تاتۋلىق پەن دوستىقتىڭ قادٸرٸن جاقسى بٸلەدٸ.
قازاقتا «ارقا جايلى بولسا ارقار اۋىپ نەسٸ بار» دەگەن تەمسٸل سٶز بار عوي. بٷگٸندە ەلەم ەلدەرٸ تاراپىنان تٷرلٸ ەكونوميكالىق قىسىمعا ۇشىرعان رەسەيدەن بٸرقاتار ازاماتتار قازاقستانعا كٶشٸپ كەلگەنٸن بٸلەمٸز. ولار قازاقستاندا ۇلتارالىق تاتۋلىق, ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق, قوعامدىق كەلٸسٸم ورناماعانىن كٶرٸپ, قازاقستانعا بەت تٷزەگەنٸ انىق. وسىلايشا, قازاق ەلٸ تەۋەلسٸزدٸك جىلدارى دوستىق پەن ۇلتارالىق تاتۋلىقتىڭ التىن بەسٸگٸنە اينالدى. ٶز باسىم وسىنداي بەيبٸت ەلدە عۇمىر كەشٸپ جاتقانىما دەن ريزامىن.
بارشا حالىقتى ٶزەككە تەپپەي, باۋىرعا باسقان مەيماندوس قازاق حالقىنىڭ ايبارى اسىپ, ايبىنى اسقاقتاۋى ٷشٸن ادال ەڭبەگٸمٸزبەن ٶز ٷلەسiمiزدi قوسۋعا ەرقاشاندا دايىنبىز. قازاقتىڭ كٶك بايراعىنىڭ بيٸك جەلبiرەۋiنە ەزٸربايجان دياسپوراسى مٷددەلٸ.
ٶيتكەنٸ بٸزدەر ٶز تاعدىرىمىزدى قازاق حالقىنىڭ كەلەشەگiمەن بايلانىستىرعانبىز. بٷگٸندە قازاقستاندا تۇراتىن ەزٸربايجانداردى الماتى قالاسىندا «وزان» مەدەني ورتالىعى بٸرٸكتٸرٸپ وتىر. جەرگiلiكتi بيلٸكتٸڭ قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا «دەموكراتييا ٷيٸنەن» كەڭسەمٸزدٸ اشىپ, جۇمىس ٸستەپ جاتقان جايىمىز بار. 1996 جىلى قۇرىلعان بۇل ۇيىم كازiر ەلiمiزدەگٸ 30 مىڭنان استام ەزٸربايجاندى ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرۋدا. قازٸر 10 مىڭنان استام ەزٸربايجان الماتى قالاسىندا تاتۋ-تەتتٸ عۇمىر كەشۋدە.
ال قازاق جەرٸندە جۇمىس بابىمەن جٷرگەن ەزٸربايجانداردىڭ سانى بۇدان دا كٶپ. قازاقستاندىق ەزiربايجاندار بارلىق سالادا ەڭبەك ەتٸپ, ورتاق وتانىمىز قازاقستاننىڭ گٷلدەنۋٸنە ٶز ٷلەسٸن قوسىپ كەلەدٸ. قازاق جەرiنە ەزٸربايجاندار العاش رەت 1928 جىلدان باستاپ قونىس اۋدارا باستاعان. سول كەزدە بٸزدٸڭ اتالارىمىز وڭتٷستٸك قازاقستان, جامبىل, قاراعاندى, قىزىلوردا, شىعىس قازاقستان, الماتى وبلىستارىنا قونىستانعانى بەلگٸلٸ.
بٷگٸندە ٶزٸمنٸڭ ەتجاقىن اعايىندارىم قازاق جەرٸنە ەبدەن باۋىر باسىپ كەتكەن ەزٸربايجان تiلiندە «وزان» دەگەن سٶز قوبىزشى دەگەن ماعىنانى بٸلدٸرەدٸ. بٷكٸل تٷركٸ جۇرتىنا ورتاق تۇلعا قورقىت اتانى ەزٸربايجاندار وزانشى دەپ اتايدى. وسى بٸر ۇعىم قازاق پەن ەزٸربايجاندى بٸرٸكتٸرەتٸندٸكتەن, وسى اتتى ەدەيٸ تاڭداپ الدىق.
«وزان» قوعامدىق ۇيىمى الماتىدا ٶتەتٸن ٸس-شارالارعا قالماي قاتىسىپ كەلەدٸ. جەرگٸلٸكتٸ قازاقتارمەن بٸرگە ناۋرىز مەرەكەسٸن, تەۋەلسٸزدٸك كٷنٸن دەستٷرلٸ تٷردە اتاپ ٶتەمٸز. ال 2009 جىلدىڭ تامىزىنان باستاپ ەزٸربايجان دياسپوراسى كەزiندە بٷتكiل كەڭەس وداعىنا تانىمال بولعان كٷمٸس كٶمەي ەنشi Mٷسiلiم ماگوماەۆتى ەسكە الۋ كەشٸن ٶتكiزiپ جٷر.
قازاق پەن ەزٸربايجاندى بٸرٸكتٸرەتٸن ورتاق قۇندىلىقتار ٶتە كٶپ. تٸلiمiز, دiنiمiز ۇقساس حالىقپىز. ۇستاناتىن سالت-دەستٷرٸمٸز دە بٸر. بٸر مولداعا قۇران وقىتىپ, قاتار تۇرىپ, تەڭiرگە مٸنەجەت ەتەمٸز. ٶز باسىم مۇنى رۋحاني جاقىندىعىمىزدىڭ ەڭ ماڭىزدى كٶرٸنٸسٸ دەپ بٸلەمٸن. بٸز دە قازاق باۋىرلارىمىز سەكٸلدٸ بالالارىمىزدى سٷندەتكە وتىرعىزىپ, كەلٸن تٷسٸرگەندە بەتاشار جاسايمىز. وسىدان-اق, قازاق پەن ەزٸربايجاننىڭ اراسىندا بەلەندەي ايىرماشىلىق جوق ەكەنٸن اڭعارۋعا بولادى. جەيتٸن تاماعىمىز دا ورتاق.
جاستارعا ٷنەمٸ: «بولاشاقتارىڭدى قازاقستانمەن بايلانىستىرساڭدار, قازاق تٸلٸن ٷيرەنٸڭدەر», دەپ ايتىپ وتىرامىن. ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸنٸڭ قازاق تٸلٸن ٷيرەنۋٸ – قازاق حالقىنا كٶرسەتٸلگەن قۇرمەت دەپ ۇعىنۋى تيٸس. بۇل رەتتە ەزٸربايجان دياسپوراسى ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸنە ٷلگٸ كٶرسەتۋٸ كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن. ٶيتكەنٸ بٸزدٸڭ تٷبٸمٸز بٸر.
گاريب مامەدوۆ, «وزان» مەدەني ورتالىعىنىڭ جەتەكشiسi
