انالار تۋرالى سٶز قوزعاعاندا «پەرزەنتٸمنٸڭ تابانىنا كٸرگەن تٸكەن, ماڭدايىما قادالسىن» دەگەن سٶز ەرٸكسٸز ەسكە تٷسەدٸ. وسىنداي اۋىر سٶزدەردٸ ايتىپ, جانكەشتٸلٸك ەرلٸكتەرگە بارعان انالارعا تاڭعالماسىڭا امال جوق. كەرەك دەسەڭٸز, رۋحتى انالار وتباسىنىڭ بەرەكە-بٸرلٸگٸن عانا ساقتاپ قويعان جوق, قولىنا قىلىش, نايزا الىپ, جاۋعا دا شاپتى, ەل دە باسقاردى. تاريحتاعى باتىر انالارىمىز – تۇمار, بوپاي, گاۋحار انالارىمىزدىڭ ەرلٸگٸ, نۇريلە, دانابيكە, قاراشاش انالارىمىزدىڭ دانا بولمىسى وسىنىڭ كۋەسٸ. ال تاريح بەتتەرٸنەن تٷبەگەيلٸ جويىلۋعا شاق قالعان تۇتاس بٸر جۇرتتى امان الىپ قالىپ, قايتا ٶسٸپ-ٶنۋٸنە ەلەۋلٸ ٷلەس قوسقان انالاردىڭ بٸرەگەيٸ – التىن قايشىلى اتانعان ٸزبيكە انانىڭ ٶمٸرٸ تۇتاس بٸر تاريح. قازاقتىڭ سٸرگەلٸ, جالايىر رۋلارى عانا ەمەس, ورتالىق ازييادا جايىلىپ جاتقان كەشەگٸ كٶشپەندٸ جۇرتتاردىڭ بٷگٸنگٸ ۇرپاقتارى, ياعني نوعاي, قاراقالپاق, ٶزبەك سىندى قازاققا قانى دا, جانى دا, تٸلٸ مەن دٸلٸ دە جاقىن حالىقتاردىڭ ٸشٸندەگٸ كەيبٸر جازباگەرلەرٸ التىن قايشىلى انا ەرلٸگٸ مەن دانالىعىن اڭىز قىلىپ ەلٸ كٷنگە دەيٸن ايتىپ تا, جازىپ تا كەلەدٸ. راسىندا, دەۋٸرٸندە قازاقتەكتٸ ويسىل ۇلىسىنان تاراعان ۇرپاقتارتٷتٸنٸن قايتا تۇتاتقان ەل اناسى التىن قايشىلى ٸزبيكەنٸ ەز تۇتادى. ٶيتكەنٸ قازاقتىڭ باسىنا تٶنگەن نەبٸر زۇلمات زامانداردا ۇلتىمىزدىڭ تەكتٸلٸگٸن ساقتاعان انالار ەكەنٸن ەستە ساقتاعانىمىز جٶن.
نەگٸزٸ, ويسىلدىڭ ۇلدارىنىڭ بەرٸ باتىر, جاۋجٷرەك بولىپتى. بۇل سٶزدٸڭ دە جانى بار. ٶيتكەنٸ تۇرىمبەت دەگەن بالاسى تۋ ۇستاۋشى – «تۋبەگٸ» قىزمەتٸندە ەكەن. ال بوراش دەگەن ۇلى حان ەسكەرٸنٸڭ قولباسشى قىزمەتٸن اتقارىپتى. جالپى, ويسىلدىڭ وتىز ۇلى مىنالار: ەلٸحان, باقىرحان, قورقىت, تٶبەكە باتىر, تۋرا, شولاق, بەيگەل, ەمٸربەك, ٶتەپ, تىنىبەك, شىنىبەك, نۇربەك, نۇرىمبەت, قۇلىمبەت, قوساقباي, الشىنباي, جۇرىنباي, بايىمبەت, جارىمبەت, سادىق, سىدىق, تٶلەپ, ارىستان, بوراش, جاراس, جاناس, سىرىمبەت, تۇرىمبەت, جالمامبەت جەنە تاعى باسقا.
وسىنداي اتاعى الىسقا كەتكەن ەۋلەت بولعاندىقتان حاننىڭ ورداسى ويسىل ەلٸمەن قاتار ەرٸ جاقىن بولدى. ويسىل ەلٸنٸڭ باس باتىرى (باتىرباسى) تٶبەكە باتىردان ٶتەپ باتىر, ودان سىرىمبەت, جالمەمبەت, تۇرىمبەت تارادى. بۇل ٷشەۋٸ دە ەلگە تانىلعان باتىرلار ەدٸ. سىرىمبەت باتىردىڭ ٸزبيكە اتتى بەيبٸشەسٸنٸڭ ٶز الدىنا اۋىلى, شەبەرحاناسى, قىزمەتكەرلەرٸ بولىپ, اسقان تٸگٸنشٸلٸك شەبەرلٸگٸمەن قاراتاۋ ٶڭٸرٸنە تانىلعان. ەلدٸڭ بەك-مىرزالارى, باتىرلارى, سونىمەن قاتار حان ورداسىنىڭ ادامدارى سالتانات كيٸمدەرٸن ارنايى كەلٸپ ٸزبيكە اناعا تٸكتٸرگەن. ٸزبيكە انانىڭ شەبەرلٸگٸنە تەنتٸ بولعان حان التىننان قايشى جاساتىپ سىيعا تارتقان. سودان كەيٸن التىن قايشىلى ٸزبيكە انا اتالىپ ەل قۇرمەتٸنە بٶلەنگەن.
حان ورداسىنىڭ ادامدارىمەن بٸرگە جەنٸبەك حاننىڭ جالعىز قىزى امانبيكە دە كيٸم تٸكتٸرۋگە ٸزبيكە اناعا كەلٸپ-كەتٸپ جٷرەتٸن. حان قىزى كيٸمٸن تٸكتٸرە جٷرٸپ ٸزبيكە انانىڭ قاينىسى ەل تۇلعالى, ەل اۋزىنا باتىرلىعىمەن ٸلٸگە باستاعان بوراش مىرزامەن كٶڭٸل جاراستىرادى. كٶڭٸل جاراستىعى سەزٸمگە ۇلاسىپ, حان قىزى جٷكتٸ بولىپ قالادى. سٷيگەن قىزىنىڭ جٷكتٸ بولعانىن ەستٸگەن بوراش مىرزا حانعا قۇدا تٷسۋگە ادامدار جٸبەرەتٸنٸن ايتادى.
تابيعات سىيىن قالاي جاسىرسىن, حان قىزىمەن بوراش مىرزانىڭ جاقىندىعى تۋرالى سٶز ەل اۋزىنا ٸلٸنٸپ, ويسىل ۇرپاقتارىنىڭ ايبىنداپ بارا جاتقان بەدەلٸن كٶرە الماي جٷرگەن حان ۋەزٸرٸنٸڭ قۇلاعىنا دا جەتەدٸ. ۇزاماي حانعا قۇدا تٷسۋ ٷشٸن ويسىلدان جاۋشى ادامدار كەلەدٸ.
ۋەزٸردٸڭ حان قىزىنا ويى بار ەدٸ. قۇدالىق جٶنٸمەن كەلگەن ادامدارعا قازاقى دەستٷر بويىنشا دەم العىزىپ ٶزٸنٸڭ ارام ويىن بٸلدٸرگٸسٸ كەلمەگەندەي «اقىلداسىپ الايىق» دەپ كٷتە تۇرۋلارىن ايتادى. ويسىلدان كەلگەن ادامداردى كٷتتٸرٸپ, ۋەزٸر حانعا كەلەدٸ.
– حان يەم, سٸزدٸڭ مەرتەبەڭٸزگە تاڭبا سالىپ, بەدەلٸڭٸز بەن ابىرويىڭىزدى تاپتاپ, باسىنىپ وتىر! – دەيدٸ ۋەزٸر حانمەن اقىلداسا وتىرىپ.
حان:
– قالاي باسىنادى?
ۋەزٸر سوندا:
– ەل اۋزىنداعى سٶز راس بولسا, قىزىڭىز جٷكتٸ. بولار ٸس بولىپ, بوياۋى سٸڭگەن سوڭ, ولار امالسىز سٸزگە كەلٸپ وتىر, – دەپ حاندى قايراي باستايدى. بۇل سٶزدٸ ەستٸگەن حان بٸردەن اشۋعا بۇلىعىپ نامىسقا شابادى. ۋەزٸر حاندى سابىرعا شاقىرىپ, ەكەۋٸ اقىلداسا كەلە, بوراشتى عانا ەمەس, ويسىل ۇرپاقتارىن ٶلتٸرۋگە بەكٸنەدٸ. نەگٸزٸ, بۇل ۋەزٸردٸڭ ۇسىنىسى بولاتىن. سەبەبٸ, حان الدىندا بەدەلٸ ارتىپ بارا جاتقان ويسىل ۇرپاقتارىن كٶرٸپ جٷرگەن ۋەزٸر ولارعا بۇرىننان ٸشتەي كەكتەنٸپ جٷرگەن بولاتىن. سونىمەن بٸرگە ونىڭ حان قىزىنا دەگەن كٶڭٸلٸ بار ەدٸ.
ۋەزٸر حانعا:
– ويسىلدىڭ باسىن الساق, دەنەسٸ قايدا بارادى. «ارىستانمەن عانا قۇدا بولمايمىن, تٷگەل ويسىلمەن قۇدا بولامىن» دەپ سول ەلدٸڭ باتىر-بيلەرٸن شاقىرايىق, بەيۋاقىتتا ولارعا تاپ بەرٸپ, بەرٸنٸڭ باسىن الايىق. «جاۋ شاپتى» دەپ دٷرلٸكتٸرسەك بولدى, شۋى الىسقا بارمايدى.
تۇرىمبەتتٸڭ باتىرلىعىنا قايمىققان حان:
– تۋبەگٸ تۇرىمبەتتٸڭ باسىن قالاي الامىز? تۋبەگٸ تۇرعان جەردە ساربازداردىڭ قولى كٶتەرٸلمەيدٸ, قىلىشى شاپپايدى عوي.
بويىن سۇم وي بيلەگەن ۋەزٸر:
– تۋبەگٸ تۇرىمبەتتٸ شىعىس جاقتاعى ەلدٸ شاپقىنشىلىقتان قورعاۋعا جٸبەرەيٸك. قايتىپ كەلگەندە «ەلٸڭدٸ سىرتتان جاۋ شاپتى» دەپ سەندٸرەمٸز. ال تۇرىمبەت وردادا جٷرگەندە بۇل ٸستٸ جٷزەگە اسىرا المايمىز. تۇرىمبەتتٸڭ جاناشىرلارى ايتىپ قويادى, – دەيدٸ. ۋەزٸر وسىلاي بار پەلەنٸ قوزدىرىپ, حان قىزى مەن بوراش مىرزانىڭ سٷيٸسپەنشٸلٸگٸن باسىنعاندىق دەپ بٷكٸل تايپاعا كٸنە اۋدارىپ, حاننىڭ اشۋ ىزاسىن تۋدىراتىن ويلاردى ايتىپ, ويسىل باسشىلارىنىڭ كٶزٸن قۇرتاتىن قىرعىندى وسىلاي ويلاپ تاپتى.
بوراشتى ٶلتٸرمەيمٸن دەسە, سٷيەككە تاڭبا, ٶلتٸرەيٸن دەسە, قالىڭ ەل, جۇرت نە دەيدٸ. اياعىنىڭ نە بولاتىنىنا كٶزٸ جەتپەسە دە كەيٸننەن وسى ٸسٸ ٷشٸن «قىرعيقاباق» اتانعان ۋەزٸردٸڭ ويىن ماقۇلدادى. «ويسىل بالالارىنىڭ حانمەن تەڭدٸككە ۇمتىلعان كٶڭٸلٸن باسىپ قويۋ كەرەك شىعار» دەگەن ويعا كەلدٸ. قىرعىندى ۇيىمداستىرۋعا مۇقييات دايىندالدى. ەسكەرگە ٶتە بەدەلدٸ تۋبەگٸ تۇرىمبەت باتىردى شاعىن جاساقپەن شىعىسقا جاۋ شابۋىلىنان قورعاۋعا جورىققا جٸبەردٸ. سٶيتٸپ حان: «ويسىلمەن قۇدا بولامىن, ويسىلدىڭ بەلگٸلٸ بەكتەرٸ تٷگەل قۇدالىققا كەلسٸن» دەگەن حابارشى جٸبەرەدٸ.
سٶيتٸپ حانمەن قۇدا بولامىز دەپ, ويسىلدىڭ ىعاي مەن سىعايلارى تٷگەل سەن-سالتاناتىمەن قۇدالىققا جٷردٸ. جاسىل الاڭدا ويسىل ۇرپاقتارىنا ارناپ اپپاق كيٸز ٷيلەر بٸر-بٸرٸنە تٷيٸستٸرٸلٸپ, ەسٸكتەرٸ ورتاعا قاراتىلىپ, كٸرەر اۋىز بٸر جەردەن قالدىرىلىپ دٶڭگەلەنە تٸگٸلگەن كيٸز ٷيلەر قۇدالاردى تٷسٸرۋگە دايىن.
ويسىلدىڭ وتىز ۇلىنا جەكە-جەكە وتىز ٷي كٶتەردٸ. حانمەن قۇدا بولاتىنىنا قۋانعان ويسىل جٸگٸتتەرٸ ارقاسىن كەڭگە سالىپ, جايباراقات اس-اۋقاتىن الىپ وتىرادى. ەت اسىم ۋاقىت ٶتكەن كەزدە «اتتان, جاۋ شاپتى, جاۋ شاپتى!» – دەپ اتتانداعان ايقايدان قۇدالار ەسٸككە قاراي تۇرا ۇمتىلىپ, اسىعا-ٷسٸگە شىعا باستايدى. ەسٸك الدىندا دايىن تۇرعان حان جەندەتتەرٸ قۇدالاردى ٶلتٸرە باستادى. الىسىپ جٷرٸپ كەيبٸرٸ اتتارىنا مٸنٸپ, قاشا باستايدى, بٸراق ولار دا ۇزاققا بارمايدى, قيىلىپ تاستالعان ٷزەڭگٸ مەن تارتپادان اتتان اۋىپ تٷسٸپ جاتتى.
حاننان بۇنداي ٸس كٷتپەگەن ويسىل جٸگٸتتەرٸ قاپىدا قالىپ, تٷگەلدەي قىرىلدى. حان تەك بۇل قىرعىندى جاساپ قانا قويعان جوق, سونىمەن بٸرگە ويسىل ەلٸنٸڭ اۋىلدارىنا دا شاپقىنشى جٸبەردٸ. قىرعىنعا ۇشىراعان باسسىز ەل, باس ساۋعالاپ جان-جاقتاعى تايپالارعا قاشىپ بارىپ پانالادى, كەيٸن شاپقىنشىلىققا ۇشىراعان قارا حالىق سول تايپالارعا سٸڭٸپ كەتتٸ.
بۇل قىرعىننان امان قالعان سىرىمبەتتٸڭ بەيبٸشەسٸ التىن قايشىلى ٸزبيكە انا نان جەنە تولا اتى ەكٸ ۇلى, بوراشتىڭ حان قىزىنان تۋعان بالاسىن الىپ باس ساۋعالايدى. تولانى تٶركٸنٸ جالايىر جۇرتىنا جٸبەرٸپ, ٶزٸ ٷلكەن ۇلى مەن بوراشتىڭ ۇلىن قامقورلىعىنا الادى.
بوراش باتىردىڭ حان قىزىمەن كٶڭٸل جاراستىرىپ جٷرگەنٸن بٸلٸپ, ٷيلەنگەنٸنە جىل تولماعان ەيەلٸ ٶكپەلەپ «قىرعىن» بولاردىڭ الدىندا ٶز ەلٸنە كەتٸپ قالعان-دى. ول زامانىندا بەدەلٸ بايلىعىمەن تانىلعان قىدىرباي بايدىڭ قىزى ەدٸ.
حاننان «ويسىل ۇرپاقتارىن تٷگەل قىرىڭدار» دەگەن قۇپييا جارلىق بولادى. قىزىڭىزدان تۋعاندى قايتەمٸز دەگەندە, «ەر بالا» تۋىلسا ٶلتٸرٸڭدەر, «قىز بالا» بولسا ٶمٸر سٷرە بەرسٸن دەيدٸ. امانبيكەنٸڭ جٷكتٸ بولىپ قالعانىن بٸلەتٸن ٸزبيكە انا حان قىزىنا امان-ەسەن بوسانساڭ بوراشتىڭ ۇرپاعىن ٶزٸمە بەر دەپ حابار بەرەدٸ. حان قىزى قانشا ەركە بولعانىمەن تۋعان بالاسىن اسىراۋدان حان قاھارىنان قايمىقتى. دەسە دە انا جٷرەگٸ بالاعا دەگەن مەيٸرٸمٸمەن دٷنيەگە كەلەتٸن بالانى التىن قايشىلى ٸزبيكە اناعا قىزمەتكەر ەيەلٸ ارقىلى كەلٸسٸپ, بەرمەكشٸ بولدى. حان قىزى اي, كٷنٸ جەتٸپ ۇل بوسانادى. قىزمەتشٸ ەيەل حانعا قىز تۋدى دەپ, باسقا قىز بالانى كٶرسەتەدٸ. ال ۇل بالانى كەلٸسٸم بويىنشا ايدالادا تۇرعان كيٸز ٷيگە اپارادى. كيٸز ٷيدٸڭ دەل ورتاسىنداعى وشاقتىڭ استىنان سىرتتان كەلگەن بٶتەن ادامدارعا بايقالمايتىن ەتٸپ قازىلىپ جاسالىنعان جەرتٶلەگە بالانى كٶڭمەن جاسىرىپ قالدىرادى. بۇل قۇپييا سىردى بٸلەتٸن ادام عانا بالانى تاۋىپ الا الادى. تاعدىر تەلكەگٸنەن قىرعىنعا ۇشىراعان ويسىل بالالارىنىڭ قايتادان ەل بولۋىن قالاعان انا, ٶزٸندٸك تەكتٸلٸك تۇلعاسىمەن قايعى-قاسٸرەت, قورقىنىشقا بوي ۇرماي ويسىل شاڭىراعىنىڭ رۋحىنا بەرٸلگەندٸكتەن, رۋح قۇدٸرەتتٸلٸگٸن جان تەنٸمەن سەنگەندٸكتەن ويسىلدان قالعان ەربٸر تۇياقتى اسىلدىڭ سىنىعى دەپ ساناپ جانىن كٶڭ ساقتاعان بالانى باۋىرىنا باستى. بالاعا كٶڭٸردەك دەپ ات قويىپ, ٶز بالاسى نان ەكەۋٸن ٸزبيكە انا ەل پانالاي جٷرٸپ اسىرادى.
بوراشتىڭ ٶكپەلەپ تٶركٸنٸنە كەتٸپ قالعان ەيەلٸنٸڭ اياعى اۋىر بولاتىن. قىدىرباي بايدىڭ قوبدا ٶزەنٸ بويىنداعى جايلاۋىندا كٷنٸ جەتٸپ بوسانعان ەيەلٸ ۇل تابادى. قوبدا ٶزەنٸنٸڭ بويىندا تۇرعاندىقتان قازاقى ىرىم بويىنشا قوبداساي قويادى. بالانى امان ساقتاۋ ٷشٸن ويسىل ۇرپاعى ەكەندٸگٸن ايتپايدى.
تۋبەگٸ باتىر تۇرىمبەت جوقتا ەلٸنٸڭ توز-توزىن شىعارعان قانىشەر حانعا التىن قايشىلى ٸزبيكە انا نالا ەدٸ. دەسە دە, قاينىسى ەلٸنٸڭ اسا بەدەلدٸ باتىرى جاۋگەرشٸلٸككە كەتكەن تۇرىمبەت باتىردى كٷدەر ٷزبەي كٷتەدٸ. كەلەتٸنٸنەن ٷمٸتتٸ ٸزبيكە انا تاي مٸنٸپ ويناپ جٷرگەن بالالارعا جاۋىنگەر ساربازدار ٶتكەن سايىن «تۇرىمبەت, تۇرىمبەت» دەپ ۇران شاقىرتادى.
«ەل قۇلاعى ەلۋ» دەگەندەي, جاۋگەرشٸلٸكتە جٷرگەن كەزٸندە تۇرىمبەت باتىر ەلٸندە قىرعىن بولعانىن ەستيدٸ. قۇپييا بٸر كٸسٸ جٸبەرٸپ, سۇمدىقتىڭ راس ەكەنٸن بٸلەدٸ.
قان قۇرىعىنىڭ ۇزىن ەكەنٸن بٸلەتٸن باتىر ساقتىقپەن ەلگە ورالۋعا بەت الادى. ارىپ, اشىپ شارشاپ ساربازدارىمەن بٸرگە ەلگە كەلە جاتقان باتىر «تۇرىمبەت» دەپ ۇرانداعان ٶز اتىن ەستيدٸ. التىن قايشىلى ٸزبيكە انا قاينىسىن وسىلاي تابادى. اعاسى سىرىمبەتتٸڭ بەيبٸشەسٸ ٸزبيكە انادان بولعان جايدى ەستٸگەن باتىر حانمەن سوعىسپاقشى بولادى. قىرعىننان قالعان ەلدەن جەنە دۋلات پەن كٸشٸ جٷز الشىننان ەسكەر الدىرماقشى دا ەدٸ. الايدا باتىرعا ٸزبيكە انا توقتاۋ ايتادى. «قانشا باتىر, بەكتەر وپات بولدى, ەل بەت-بەتٸنە ىدىراپ توزىپ كەتتٸ. جالعىز سەنٸڭ شابۋعا شاماڭ كەلمەيدٸ, سەندە وپات بولاسىڭ. ەندٸگٸ جەردە ويسىل ۇرپاقتارىن قايتا جيناقتاپ ەل ەتۋ تەك قانا سەنٸڭ قولىڭنان كەلەدٸ. ويسىلدىڭ شاڭىراعىن قايتا كٶتەرەيٸك», – دەيدٸ ٸزبيكە انا دانالىعىن كٶرسەتٸپ. ويلانا كەلە, بۇل ٸستٸ قاينىسى ماقۇل كٶرەدٸ. تۇرىمبەت جەڭگەسٸ التىن قايشىلى ٸزبيكە انانى ەمەڭگەرلٸك جولمەن ەيەلدٸككە الادى.
سىرىمبەتتەن تۋعان ناندى, حان قىزىنان تۋعان بوراشتىڭ بالاسى كٶڭٸردەكتٸ, تۇرىمبەتتەن ماناپ اتتى ۇل تۋىپ – وسى ٷش بالانى ٸزبيكە انا تەربيەلەپ ٶسٸرەدٸ. بۇلاردى جاسىندا «ٷش ەن» كەيٸننەن ەرقايسىسى بٸر-بٸر تاڭباعا يە بولىپ «ٷش تاڭبالى» ەلٸ اتانادى.
قىدىرباي بايدىڭ بالاسى بولىپ جٷرگەن قۇباسايدىڭ اماندىق حابارىن تۇرىمبەت باتىر بٸلٸپ تۇرادى. (قىدىرباي بايعا قۇباسايدى امان ساقتاۋدى تاپسىرعان بولاتىن). ات جالىن تارتىپ مٸنۋگە كەلگەن شاقتا جيەن ەكەندٸگٸن بٸلەتٸن جۇرت, بەتٸنە ايتا باستايدى. بالاسى شەشەسٸنەن بارىپ سۇرايدى. شەشەسٸ بولعان جاعدايدى بٷگە-شٷگەسٸنە دەيٸن ايتىپ, ەل قىرعىنعا ۇشىراعان سوڭ ەلگە قايتا ورالماعاندىعىن ايتادى. بەدەلٸ بايلىعىمەن قازاققا بەلگٸلٸ قىدىرباي باي ٶجەت بالانى ەندٸ جاسىرۋعا بولمايتىنىن بٸلٸپ, جيەنٸ قۇباسايعا ەنشٸ بەرٸپ, ٶز ەلٸنە جٸبەرەتٸن بولادى. ەنشٸسٸنە مالمەن قوسا التى اق اتان تٷيە, ٷيٸرٸمەن جىلقى جەنە قىزمەتشٸ, جاۋىنگەرلەر بەرەدٸ.
قىرعىننىڭ الدىندا سول جاقتا كٶشٸپ جٷرگەن ويسىل ۇرپاقتارى دا بار ەدٸ. بارلىعىن قوسىپ قۇباسايدى باسشى ەتٸپ جۇرتىنا قايتارادى. ويسىل ۇرپاقتارى بٸرٸگٸپ جاتىر دەپ ەلدٸ دٷرلٸكتٸرمەس ٷشٸن سۇراعان ادامعا «تٷركٸستانعا تويعا بارا جاتىرمىز» دەيدٸ. كٶرەر كٶزگە بٸردەن شالىناتىن التى اق اتان تٷيەنٸ قىدىرباي باي كٶش باسشىسى ەتٸپ ەرٸ كٶشتٸڭ امان-ەسەندٸگٸنەن حاباردار بولىپ تۇرۋ ٷشٸن بەرگەن. تٷركٸستانداعى تويعا كەلٸپ, بەيگە اتتارىن ارالاپ جٷرگەن قۇباساي ٶز تاڭباسىن كٶرٸپ كٶڭٸلٸ بوساپ اتتى قۇشاقتاي:
مەندە جالعىز, سەندە جالعىز, – دەپ جىلايدى.
ەر جٸگٸتتٸڭ جىلاعانىن ەل قاۋمالاپ كٶرەدٸ. بەيگە اتىن قۇشىپ جىلاپ تۇرعان ەر جٸگٸت «ٷش تاڭبالى» دەپ اتالعان ٶز تۋىسقاندارىمەن وسىلاي تابىسادى.
قۇباسايعا ەرگەن جۇرت «بايۇلى-سٸرگەلٸ» اتانىپ كەلدٸ. ٷش تاڭبالى بولىپ اتالاتىن ەكٸ جاقتاعى ويسىل ۇرپاقتارى تابىسقاننان كەيٸن سٸرگەلٸ (سٸرگە ەلٸ كەيٸن سٶز بٸرٸگٸپ سٸرگەلٸ اتانادى). سٸرگە – سوڭعى بٶلٸگٸنٸڭ جيىنتىعى. اسىلدىڭ سىنىعى, تۇلپاردىڭ تۇياعى.
مٸنە, توز-توزى شىققان ەلٸن قايتا جيناپ, ٸرگەلٸ ەل قاتارىنا قوسۋىنا ەلەۋلٸ ٷلەس قوسقان ەيەل – ٸزبيكە انا تاريحتا اتى وسىلاي مەڭگٸلٸككە جازىلىپ قالدى. وسىنداي ەل انالارىن بٷگٸنگٸ ۋاقىتتا, ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸك العان كەزدە دەرٸپتەۋ جاستاردى وتانسٷيگٸشتٸككە باۋليتىنى سٶزسٸز.
سەدٸبەك تٶلتەباەۆ,
پسيحولوگييا-پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
