– بۇل قىزمەتكە قاشاننان باستاپ كەلدٸڭٸز? تٶتەنشە جاعداي قىزمەتٸندەگٸ ەڭبەك ٶتٸلٸڭٸز قانشا جىل?
– مەن 1983 جىلى 3 سەۋٸردە تٷركٸستان وبلىسى وتىرار اۋدانىندا دٷنيەگە كەلدٸم. 2000 جىلى مەكتەپتٸ تەمامداپ, سول 2000 جىلى شىمكەنت قالاسىنداعى مۇحتار ەۋەزوۆ اتىنداعى وڭتٷستٸك قازاقستان مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنە العاشقى ەسكەري دايىندىق جەنە دەنە شىنىقتىرۋ دەگەن ماماندىققا وقۋعا تٷستٸم. تٶتەنشە جاعدايلار قىزمەتٸنە 2005 جىلى كەلدٸم. الماتى وبلىسى تالدىقورعان قالاسىنا بٸرٸنشٸ قاراۋىل باستىعى بولىپ جۇمىسقا كٸردٸم. 2007 جىلى ورداباسى اۋدانى تەمٸرلان ەلدٸ مەكەنٸنە وتباسىلىق جاعدايىما بايلانىستى اۋىسىپ كەلدٸم.
– تٶتەنشە جاعداي قىزمەتكەرٸ بولامىن دەپ بالا كەزٸڭٸزدە ارمانداپ پا ەدٸڭٸز?
– جاس كەزٸمدە بۇل ماماندىققا قىزىعۋشىلىق بولدى. بالا كەزدەن ەسٸمدە قالعان بٸر وقيعا بار. ٷيدٸڭ جانىندا كٶرشٸنٸڭ قوراسى جانىپ جاتتى. ول كەزدە 7 نەمەسە 8-سىنىپ وقيمىن. سول كەزدە ٶرت سٶندٸرۋ بٶلٸمٸنٸڭ قىزمەتكەرلەرٸ كەلگەن كەزدە سولارعا قاراپ قىزىقتىم. كەيٸن ٶسە كەلە وقۋدى بٸتٸرگەننەن كەيٸن ٶز ماماندىعىممەن جۇمىسقا تۇرۋعا مٷمكٸندٸكتەر بولدى. دەگەنمەن وسى سالا قىزىقتىرىپ, ەلگە قىزمەت ەتەيٸن, تٷسٸنەيٸن دەپ وسى جۇمىسقا كەلگەن جايىم بار.
– تٶتەنشە جاعداي قىزمەتكەرٸ بولۋى ٷشٸن ادام ٸشتەي, پسيحولوگييالىق تۇرعىدا مىقتى بولۋ كەرەك, فيزيكالىق دايىندىعى دا بولۋى قاجەت, ونىڭ ٷستٸنە ٶز بەتٸنشە شەشٸم قابىلداۋ الۋى كەرەك. تٶتەنشە جاعدايلارعا, ٶرت وقيعالارىنا بارعان كەزدە تەحنيكالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ, ٶرتتٸ سٶندٸرٸپ جاتقان قىزمەتكەرلەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن ساقتاي بٸلۋ كەرەك. جالپى ەڭ باستىسى پسيحولوگييالىق تۇرعىدا, فيزيكالىق تۇرعىدا دايىندىعى مىقتى بولۋى قاجەت.
– ال تٶتەنشە جاعداي تۋرالى شاقىرتۋ تٷسكەندە قانداي وي كەلەدٸ?
– تٶتەنشە جاعداي تۋرالى شاقىرتۋ تٷسكەندە, ەڭ بٸرٸنشٸ مٸندەتٸمٸز – جول ەرەجەسٸن ساقتاي وتىرىپ, تەز جەتۋ. بولىپ جاتقان وقيعا ورنىنا جەتكەنشە, سول جاعداي تۋرالى بٸلٸپ, ال بارعانداعى بٸرٸنشٸ مٸندەتٸمٸز – ادامداردى قۇتقارۋ. ٸشٸندە ادامدار قالدى ما, شىقتى ما, جاسٶسپٸرٸمدەر بار ما, وسىنى انىقتاۋ. ودان كەيٸن عانا مٷلٸكتەردٸ, قۇندى زاتتاردى قۇتقارۋ جەنە ەكٸنشٸ عيماراتقا ٶرتتٸ ٶتكٸزبەۋ. سونىمەن قاتار, قاراماعىڭداعى قىزمەتكەرلەردٸڭ تەحنيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. سۋ جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ, جاقىن جەردە قاي جەردە سۋ بار ەكەنٸن انىقتاۋ دا ماڭىزدى. وسىنداي ويلاردا بولامىز. بۇل جەردە دە پسيحولوگييالىق, فيزيكالىق جاعىنان مىقتى بولۋ شارت.
– 18 جىلداي ۋاقىت ٸشٸندە قانداي وقيعالار ەسٸڭٸزدە قالدى?
– بٸزدٸڭ ٶڭٸر تٷركٸستان وبلىسى بولماي جاتىپ, مۇناي بازاسىنا باردىق. جانارماي جانعان ەدٸ, سونى 24 ساعات ٶشٸردٸك. ودان كەيٸن 2019 جىلى ارىس قالاسىنا باردىق. قاراۋىل كەزەكشٸلٸكتٸ قابىلداعان كەزدە "ارىس قالاسىندا ەسكەري بٶلٸم جانىپ جاتىر" دەگەن حابار تٷستٸ. سول كەزدە جەكە قۇراممەن, ياعني 5 اداممەن شىقتىق. وقيعا ورنىنا جەتكەنگە دەيٸن ٶزٸمٸزدٸ دايىنداپ باردىم. پسيحولوگييالىق تۇرعىدا, فيزيكالىق تۇرعىدا دايىندالدىق, جٸگٸتتەردٸڭ ٶرتكە كٸرۋٸن ۇيىمداستىرىپ باردىق.
كٶز الدىمىزعا حالىقتىڭ بەرٸ قاشىپ كەلە جاتقانى كٶرٸندٸ. قازٸرگە دەيٸن جٷرەكتە قالدى. وقيعا ورنىنا بٸز بٸرٸنشٸ بولىپ جەتتٸك. ەسكەري بٶلٸمنٸڭ الدىنا جەتكەندە ەسكەري قىزمەتكەرلەردەن "ارتقا شەگٸن" دەگەن تاپسىرما كەلدٸ. بٸز شەگٸنٸپ بارا جاتقاندا جارىلىس بولدى. بٸز كەتٸپ بارا جاتقان جەردەن تٷستٸ. ەشتەڭە ەستٸلمەدٸ. ٶرت سٶندٸرۋ كٶلٸگٸنٸڭ ٸشٸندە وتىرعانبىز. جولدان كەتٸپ بارا جاتقان بٸر اپا مەن بٸر ەسكەري قىزمەتكەردٸ قۇتقارىپ الىپ قالدىق. اپا جٷرە المايدى. ول كٸسٸلەردٸ جەدەل جەردەمگە تابىستادىق.
ال ٶزٸمٸز ەرٸ قاراي تاپسىرما كٷتتٸك. كەشكە قاراي جانىپ جاتقان ٷيلەردٸڭ بەرٸن سٶندٸرٸپ, تاپسىرمامەن جۇمىس ٸستەدٸك. ەرتەسٸنە جانىپ جاتقان وشاققا باردىق. ٷستٸمٸزگە برونجيلەت كيگٸزدٸ. ارنايى باسكيٸم كيدٸك. سول كەزدە قويماداعى وق-دەرٸلەردٸ ٶشٸردٸك. ول كەزدە قاتتى قورقىنىش بولمادى دەپ ويلايمىن, مٸندەتٸمٸزدٸ اتقاردىق. الدىمىزعا مٸندەت, تاپسىرما قويىلدى, سونى اتقاردىق. 10 كٷن سول جەردە جۇمىس اتقاردىق.
– ادام قۇتقارعان جاعدايلار ەسٸڭٸزدە مە?
– تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە قاراپايىم ادامدار نە ٸستەۋ كەرەك, قانداي كەڭەستەر بەرە الاسىز? بٸر تٶتەنشە جاعدايدى مىسال رەتٸندە كەلتٸرٸپ ايتا الاسىز با?
– تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە نەشە تٷرلٸ وقيعالار بولادى. مىسالى, جەر سٸلكٸنٸسٸ بولعان كەزدە قاۋٸپسٸز ايماقتى ٸزدەۋ كەرەك. ەڭ بٸرٸنشٸ ٷستەل سەكٸلدٸ قاتتى زاتتاردىڭ استىنا تىعىلىپ قالۋعا بولمايدى. تابالدىرىققا, ەسٸكتٸڭ جانىنا تۇرۋعا بولادى. ياعني بٸرٸنشٸ كەزەكتە قاۋٸپسٸز جەردٸ تابۋ كەرەك. قاي جەر قاۋٸپسٸز دەپ سانايدى, سول جەرگە جاسىرىنۋ قاجەت.
– الدىمىزدا قىس كەلە جاتىر. مۇنداي تٶتەنشە جاعدايلارعا قاتىستى قانداي كەڭەس بەرەسٸز?
– تٷركٸستان وبلىسىنداعى سوزاق اۋدانىنا بارا جاتقان جولدا كٶپ وقيعا بولادى. ادامدار قىستىڭ كٷنٸ قالىپ كەتەدٸ. سونداي كەزدە ولار ٷسٸپ, جاۋراپ قالىپ جاتاتىن جاعدايلار بولادى. قىستا ٷسٸك شالىپ جاتسا, جاقىن جەردە ەلدٸ مەكەن بولسا, سوعان قاراي ەرەكەت جاساۋ كەرەك. ول الىستاۋ بولعان جاعدايدا كٶمەك سۇراۋ كەرەك. كەيدە ينتەرنەت ۇستامايتىن جاعداي بولىپ قالادى. ونداي كەزدە ٶزٸنٸڭ جانىن ساقتاپ قالۋ ٷشٸن جانعىش زاتتار بولسا, كٶمەك كەلگەنشە, سولاردى پايدالانىپ, جىلىنا تۇرۋ كەرەك. قىستا ادام قۇتقارۋعا بارعان كەزدە بٸر وقيعا بولعان. زارداپ شەككەندەردٸڭ بٸرٸ كٶلٸكتەرٸنٸڭ قوسالقى بٶلشەكتەرٸن جاعىپ, سول ارقىلى ٶزدەرٸن ساقتاعان ەكەن. بٸز بارعانشا, العاشقى كٶمەك جەتكەنشە, سولاي جىلىنىپ تۇرعان. كەيبٸرەۋلەر قىستىق كيٸمٸن قالىڭداۋ ەتٸپ كيٸپ العان. قىستىڭ كٷنٸ ۇزاق جولعا شىققاندا, قىستىق كيٸمدٸ مولىراق العان دۇرىس. ەرينە, جولدا قالامىز دەپ شىقپايتىنى دا راس.
– تٶتەنشە جاعداي قىزمەتٸندەگٸ ەڭبەگٸڭٸز ٷشٸن ماراپاتتار الدىڭىز با?
– ەرلٸك ٷشٸن, قايسارلىق ٷشٸن دەگەن ماراپاتتار الدىم. 2017 جىلعى 18 قاڭتارداعى بۇيرىققا سەيكەس ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ تاپاپىنان ٸٸٸ دەرەجەلٸ "مٸنسٸز قىزمەتٸ ٷشٸن" مەدالٸن, 2022 جىلى 11 شٸلدەدەگٸ بۇيرىققا سەيكەس تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸ تاراپىنان ٸٸ دەرەجەلٸ "مٸنسٸز قىزمەتٸ ٷشٸن" مەدالٸن, 2019 جىلى ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸنٸڭ بۇيرىعىمەن "ٶرتتە كٶرسەتكەن قايسارلىعى ٷشٸن" مەدەلٸن, 2018 جىلى ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارى مەن ۇلتتىق گۆاردييا ارداگەرلەرٸنٸڭ قازاقستاندىق ۇيىمى تاراپىنان "ٶرت كٷزەتٸنە 1000 جىل" بەلگٸسٸن الدىم.
– سٸز ٷشٸن تٶتەنشە جاعداي قىزمەتكەرٸ بولۋ ماقتانىش پا?
– ماعان ٶز جۇمىسىم ۇنايدى, ٶز جۇمىسىمدى سٷيٸپ اتقارامىن, جۇمىسقا قۇشتارلىقپەن كەلەمٸن. ەلدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ ٷشٸن كٶمەگٸم تيگەنٸنە ماقتانامىن. قازٸرگٸ جاستارعا, كەلٸپ جاتقان جاڭا قىزمەتكەرلەرگە 18 جىلدىق تەجٸريبەمدٸ ٷيرەتٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ دامۋىنا ٷلەس قوسقىم كەلەدٸ. سول ٷشٸن تٶتەنشە جاعداي قىزمەتكەرٸ بولعانىما ماقتانامىن.
سۇحباتتاسقان قۋانىش ەرمەكوۆا
