"ەكونوميكانىڭ شىنايى بەت-بەينەسٸ حالىقتىڭ كٷندەلٸكتٸ كٷنكٶرٸسٸنەن كٶرۋگە بولادى. قاراپايىم ادامداردىڭ قانداي تاۋارلاردى جيٸ ساتىپ الاتىنىنا, ٷنەمدٸ قاي تۇرعىدا جاسايتىنىنا جەنە اي سوڭىنا ٸلدەبايلاپ قالاي جەتۋگە تىرىساتىنىنا قاراپ, ەلدٸڭ ەكونوميكالىق احۋالى قانداي ەكەنٸن اڭعاراۋعا بولادى". وسىلاي دەگەن EconomyKZ.org پورتالىنىڭ ساراپشىسى لينا ەگەل قىزى 2025 جىلدىڭ العاشقى توقسانىنا ارنالعان رەسمي مەلٸمەتتەرگە سٷيەنە وتىرىپ, قازاقستان ازاماتتارىنىڭ تابىسى ٶسكەنٸمەن, شىعىندارى دا ارتقانىن ايتادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"ورتاشا ەسەپپەن ەربٸر قازاقستاندىقتىڭ اي سايىنعى اقشالاي تابىسى — 350 382 تەڭگە. بۇل - ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 10,1%-عا كٶپ. الايدا, بۇل ٶسٸم — ينفلياتسييانى ەسەپكە الماعانداعى كٶرٸنٸس", دەلٸنگەن اۆتور ماتەريالىندا.
تابىستىڭ نەگٸزگٸ كٶزدەرٸ:
• ەڭبەكاقى مەن جەكە كەسٸپكەرلٸك — 74,9%, ونىڭ ٸشٸندە:
◦ جالدامالى جۇمىس — 66,9%
◦ ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعاندار — 8,0%
• زەينەتاقى, جەردەماقى, اتاۋلى كٶمەك — 22%
• تۋىستار مەن تانىستاردان كەلەتٸن كٶمەك, اليمەنت جەنە باسقا تٷسٸمدەر — 3% جۋىق.
"قازاقستاندا حالىقتىڭ تابىسى ەلٸ دە نەگٸزٸنەن جالدامالى ەڭبەكتەن تۇرادى. بيزنەستەن, ينۆەستيتسييادان نەمەسە مٷلٸكتەن تٷسەتٸن تابىس ٷلەسٸ ماردىمسىز. ورتاشا شىعىس — 312 710 تەڭگە. ونىڭ 90,6%-ى تۇتىنۋعا جۇمسالادى — ياعني تاماق, كيٸم, تۇرمىستىق قىزمەتتەر. قالعانى — سالىقتار, كرەديتتەر, اليمەنت, ت.ب", - دەيدٸ لينا ەگەل قىزى.
شىعىس قۇرىلىمى:
• ازىق-تٷلٸككە — 50,6%
• تۇرمىستىق تاۋارلارعا — 20,4%
• اقىلى قىزمەتتەرگە — 19,6%
• قالعانى — كٶمەك, سالىق, قارىز تٶلەمٸنە كەتەدٸ.
"تابىس ارتسا دا, حالىقتىڭ جارتى تابىسى ازىققا كەتۋدە. بۇل — حالىقتىڭ كٶپ بٶلٸگٸنٸڭ نەگٸزگٸ قاجەتتٸلٸكتەردەن اسا الماي وتىرعانىن كٶرسەتەدٸ", - دەيدٸ ساراپشى.
ەل ٸشٸندەگٸ تابىس دەڭگەيٸ بٸركەلكٸ ەمەس. ەڭ جوعارى تابىس مىنا ٶڭٸرلەردە تٸركەلگەن:
• قاراعاندى وبلىسى — 407 862 تەڭگە
• الماتى قالاسى — 403 990 تەڭگە
• استانا قالاسى — 402 784 تەڭگە
ەڭ تٶمەن تابىستى ٶڭٸرلەر:
• تٷركٸستان وبلىسى — 228 369 تەڭگە
• قىزىلوردا وبلىسى — 257 701 تەڭگە
"بۇل ايىرماشىلىق — ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ باستى مەسەلەلەرٸنٸڭ بٸرٸ. ايماقتىق تەڭسٸزدٸك تەك تابىس ايىرماشىلىعىندا ەمەس, ينفراقۇرىلىم, جۇمىس ورنى, ينۆەستيتسييا كٶلەمٸندە دە بايقالادى", - دەيدٸ ول.
قازاقستاندىقتاردىڭ تۇتىنۋىنىڭ 98,3%-ى — اقشاعا ساتىپ الىنعان ٶنٸم مەن قىزمەت. تەك 1,7%-ى ٷي شارۋاشىلىعىندا ٶندٸرٸلگەن ٶنٸم نەمەسە ناتۋرالدى كٶمەك (مىسالى, ەلەۋمەتتٸك كٶمەكتەر, جەڭٸلدٸكتەر) تٷرٸن قۇرايدى .
بٸراق كەيبٸر ٶڭٸرلەردە مىنانداي ەرەكشەلٸك بارٸ:
• ماڭعىستاۋ, الماتى جەنە شىمكەنت — 100% اقشالاي تۇتىنىس (ازىق-تٷلٸكتٸ كٶشەدەن ساتىپ الادى).
• باتىس قازاقستان وبلىسى, قوستاناي — 4-5% ناتۋرالدى تۇتىنىس (كٶكٶنٸس, جەمٸس-جيدەكتٸ ٶز باۋ-باقشاسىنان, ەت جەنە سٷت ٶنٸمدەرٸ دە قوراداعى مالىنان الىنادى).
بۇل — اۋىلدىق جەرلەردە نەمەسە اگرارلىق ٶڭٸرلەردە ٶز ٶنٸمٸن تۇتىنۋ ەلٸ دە ماڭىزدى ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ.
بۇلاردان شىعاتىن قورىتىندى:
1. تابىس ٶسسە دە, ينفلياتسييا ەسەرٸنەن شىنايى ٶسٸم بايقالمايدى.
2. ازىق-تٷلٸككە كەتكەن شىعىننىڭ كٶپتٸگٸ — حالىقتىڭ ٶمٸر سٷرۋ دەڭگەيٸ تٶمەن ەكەنٸن اڭعارتادى.
3. ٶڭٸرلٸك تەڭسٸزدٸك — ەلەۋمەتتٸك جەنە ەكونوميكالىق تۇراقتىلىققا قاۋٸپ.
4. اقىلى قىزمەتكە شىعىن تٶمەن — بۇل بٸلٸم, مەديتسينا, مەدەنيەت پەن دەمالىسقا قولجەتٸمدٸلٸكتٸڭ شەكتەۋلٸ ەكەنٸن بٸلدٸرەدٸ.
"بۇل دەرەكتەر — جاي ساندار ەمەس. ولار ەلٸمٸزدٸڭ شىنايى جاعدايىن كٶرسەتەدٸ. حالىقتىڭ تابىسى مەن شىعىنىنا قاراپ, ەلەۋمەتتٸك ساياساتتىڭ تيٸمدٸلٸگٸن, بيزنەستٸڭ دامۋىنا قانشالىقتى مٷمكٸندٸك بار ەكەنٸن جەنە بولاشاقتا نە كٷتٸپ تۇرعانىن كٶرۋگە بولادى. ەگەر قازاقستان ەدٸل, تەڭگەرٸمدٸ ەرٸ ٶركەندەگەن ەل بولعىسى كەلسە, وندا ەربٸر ٶڭٸردٸڭ, ەربٸر وتباسىنىڭ جاعدايىنا ٷڭٸلۋ قاجەت. ستاتيستيكا — وسى جولداعى العاشقى قادام", - دەيدٸ ساراپشى.
بۇعان دەيٸن دٷنيەجٷزٸلٸك بانك كەدەيشٸلٸك دەڭگەيٸنٸڭ شەكتٸ مٶلشەرٸن جاڭارتقان بولاتىن.
