نۇرسۇلتان نازارباەۆ: «استانا ەكونوميكالىق فورۋمى دامۋ, ٸلگەرٸلەۋ جەنە تٷسٸنٸستٸك الاڭى»
جٷزدەسۋدە ەستونييانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتٸ تووماس يلۆەس ۇلتتىق ەكونوميكانى تسيفرلاندىرۋ تەجٸريبەسٸ جٶنٸندە ايتىپ, تسيفرلىق ەكونوميكاعا تيٸمدٸ كٶشۋ ٷشٸن ساياسي ەرٸك-جٸگەردٸڭ بولۋى ماڭىزدى ەكەنٸنە توقتالدى.
ت.يلۆەس تسيفرلىق قىزمەتتەر كٶرسەتۋدٸ دامىتۋدىڭ, جەلٸ قولدانۋشىلارىنىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋدىڭ جەنە اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعى جايىنداعى ويىن ورتاعا سالدى.
ال دٷنيەجٷزٸلٸك ساۋدا ۇيىمى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الان ۆولف حالىقارالىق ەلەكتروندى ساۋدا جٷيەسٸن دامىتۋدىڭ قازٸرگٸ احۋالى مەن پەرسپەكتيۆالارى جٶنٸندە ەڭگٸمەلەدٸ. ەۋروپا قايتا قۇرۋ جەنە دامۋ بانكٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ يۋرگەن ريگتەرينك قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٶسٸمٸن جەنە ونىڭ قايتا قۇرىلىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ كٶلٸك-ترانزيت ەلەۋەتٸن, اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸ مەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ مٷمكٸندٸكتەرٸن پايدالانۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن ايتتى.
بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمى ساۋدا جەنە دامۋ جٶنٸندەگٸ كونفەرەنتسيياسىنىڭ باس حاتشىسى مۋحيسا كيتۋيي قازاقستانداعى كەدەندٸك دەكلاراتسييالاۋدىڭ جەڭٸلدەتٸلۋٸ ەسەبٸنەن قول جەتكٸزٸلگەن وڭ نەتيجەلەرگە توقتالدى. بەيبٸتشٸلٸك جٶنٸندەگٸ نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى رادجەندرا كۋمار پاچاۋري كليمات ٶزگەرٸستەرٸ نەتيجەسٸندە تۋىنداعان پروبلەمالارعا توقتالىپ, «جاسىل» تەحنولوگييالاردى دامىتۋدىڭ جەنە كەڭەيتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. رادجەندرا كۋمار پاچاۋري استانادا ٶتكەن حالىقارالىق «ەكسپو-2017» مامانداندىرىلعان كٶرمەسٸنٸڭ تاقىرىبى مەن ونىڭ ناقتى نەتيجەلەرٸنٸڭ ٶزەكتٸلٸگٸنە نازار اۋداردى. بەيبٸتشٸلٸك جٶنٸندەگٸ نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى راە كۆون چۋنگ تا «جاسىل» ەكونوميكاعا كٶشۋدٸڭ قاجەتتٸگٸن ايتىپ, بالامالى ەنەرگييا كٶزدەرٸن قولدانۋدىڭ جاعىمدى تۇستارىن اتاپ ٶتتٸ.
«DP World» كومپانيياسى باسقارماسىنىڭ تٶراعاسى سۇلتان احمەد بين سۋلايەم لوگيستيكالىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ەرٸ نىعايتا تٷسۋگە مٷددەلٸلٸك تانىتتى. سۇلتان احمەد بين سۋلايەم اقتاۋ قالاسىنداعى پورت پەن «قورعاس» شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى ورتالىعىن پايدالانۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸ جٶنٸندە وي بٶلٸستٸ.
ٶز كەزەگٸندە ۇلىبريتانييا ٷكٸمەتٸنٸڭ تەحنولوگييالار جٶنٸندەگٸ كەڭەسشٸسٸ ليام ماكسۆەلل «اقىلدى قالالاردى» دامىتۋ جەنە قالالاردى باسقارۋ ٷدەرٸسٸندە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگييالارىن قولدانۋ جٶنٸندەگٸ ويىن ورتاعا سالدى.
ەلەمنٸڭ جەتەكشٸ ساراپشىلارىنىڭ باياندامالارى تىڭدالعان سوڭ قازاقستان پرەزيدەنتٸ جيىنعا قاتىسۋشىلارعا استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنا قاتىسقانى جەنە دٶڭگەلەك ٷستەل وتىرىسىندا ايتقان يدەيالارى ٷشٸن ريزاشىلىق بٸلدٸردٸ.
– ەۋروپادا داۆوس فورۋمى, بٸزدە استانا ەكونوميكالىق فورۋمى, ال تىنىق مۇحيتىنىڭ جاعالاۋىندا بواو ازييا فورۋمى بار. بۇل فورۋمدار بٸر عانا ماقساتتى – قالىپتاسقان احۋالدان شىعۋ جولىن ٸزدەۋدٸ كٶزدەپ وتىر. بٸز ەلەمدٸك فورۋمداردىڭ بەرٸمەن ىنتىماقتاستىق ورناتىپ, مەملەكەتتەر مەن حالىقتاردىڭ يگٸلٸگٸ ٷشٸن جۇمىس ٸستەگٸمٸز كەلەدٸ. بۇل – دامۋ, ٸلگەرٸلەۋ جەنە تٷسٸنٸستٸك مٷمكٸندٸگٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ جيىنعا قاتىسقان ساراپشىلاردىڭ بەرٸ استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ بەدەلٸن نىعايتۋعا جەنە ونى دامىتۋعا ٷلەس قوسقانىن اتاپ ٶتتٸ. سونىمەن قاتار قازاقستاننىڭ دامۋ تاريحىنا توقتالىپ, ەلٸمٸزدە ەتنوسارالىق جەنە ۇلتارالىق كەلٸسٸمدٸ ساقتاۋ جەنە نىعايتۋ جولىندا اتقارىلعان جۇمىس تەجٸريبەسٸ جٶنٸندە ايتتى.
– بٸز كونستيتۋتسييادا, زاڭنامالىق دەڭگەيدە جەنە ٸس جٷزٸندە بارلىق ازاماتتار قۇقىقتارىنىڭ تەڭدٸگٸن قامتاماسىز ەتتٸك. قازاقستاندا بارلىق دٸني كونفەسسييالاردىڭ ٶكٸلدەرٸ تۇرادى. ولارعا دٸني نانىم-سەنٸم بوستاندىعى بەرٸلگەن. دەستٷرلٸ دٸندەردٸڭ ەلەمدٸك كٶشباسشىلارى ٶزدەرٸنٸڭ سەزدەرٸن دەل وسى استانادا ٶتكٸزۋگە شەشٸم قابىلدادى. بيىل كەزەكتٸ Vٸ سەزد ٶتكەلٸ وتىر, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
ەلباسى قوناقتارعا قازاقستاننىڭ بارلىق كٶرشٸلەس ەلدەرمەن دوستىق جەنە ەرٸپتەستٸك قارىم-قاتىناس ورناتقانىن اتاپ ٶتتٸ. بٷگٸندە ەلٸمٸزدەگٸ بارلىق ازاماتتاردىڭ تۇرمىسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان شارالاردىڭ ارقاسىندا بٸزدٸڭ قوعامدا تۇراقتىلىق پەن كەلٸسٸمگە قول جەتكٸزٸلگەنٸن باسا ايتتى.
– تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا ەكونوميكامىز 25 ەسە ٶستٸ. جان باسىنا شاققاندا ٸشكٸ جالپى ٶنٸم 12 مىڭ دوللارعا جەتتٸ. ەندٸ ۇلتتىق قوردا جيناقتالعان قارجىنىڭ ارقاسىندا ينفراقۇرىلىمدىق جەنە يندۋستريالدىق دامۋ, سونداي-اق بٸلٸم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنا ارنالعان باعدارلامالاردى جٷزەگە اسىرىپ كەلەمٸز. ەلٸمٸزدە ٶمٸر سٷرۋ ۇزاقتىعى جەتٸ جىلعا ۇزاردى. بٸزدٸڭ جاس ۇرپاعىمىز بٸلٸمدٸ جەنە ٶرشٸل ماقساتپەن بولاشاققا كٶز تٸگەمٸز, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتٸ استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنا قاتىسۋشىلارعا تاعى دا ريزاشىلىق بٸلدٸرٸپ, ولاردىڭ ۇسىنىستارى مەن يدەيالارى ەلٸمٸزدٸ ودان ەرٸ دامىتۋ ٷشٸن ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
