2027 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قازاقستاندا بٸرقاتار مەملەكەتتٸك جەردەماقى وتباسىنىڭ تۇرمىس دەڭگەيٸنە قاراي تاعايىندالادى. جاڭا تەرتٸپكە سەيكەس, تابىسى جوعارى وتباسىلار كەيبٸر تٶلەمدەردەن قاعىلۋى مٷمكٸن. ەكونوميست, R-Finance كومپانيياسىنىڭ قارجى كەڭەسشٸسٸ ارمان بايعانوۆ Dalanews.kz تٸلشٸسٸنە بۇل ٶزگەرٸستٸڭ تيٸمدٸ تۇستارى مەن تەۋەكەلدەرٸ تۋرالى ايتتى.
جەردەماقى كٸمدەرگە بەرٸلمەۋٸ مٷمكٸن?
ٷكٸمەتتٸڭ 2026 جىلعى 5 قازانداعى قاۋلىسىنا سەيكەس, جاڭا تەرتٸپ 2027 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كٷشٸنە ەنەدٸ. قۇجاتتا مەملەكەتتٸك جەردەماقىنىڭ ون تٷرٸ قامتىلعان. ولاردىڭ قاتارىندا بالا تۋعاندا بەرٸلەتٸن بٸرجولعى تٶلەم, بالا بٸر جارىم جاسقا تولعانعا دەيٸنگٸ كٷتٸم جەردەماقىسى جەنە كٶپبالالى وتباسىلارعا ارنالعان تٶلەمدەر بار.
جاڭا جٷيە بويىنشا وتباسىلار ەلەۋمەتتٸك ەل-اۋقاتىنىڭ دەڭگەيٸنە قاراي ا, ۆ, س, D جەنە ە ساناتتارىنا بٶلٸنەدٸ. ەل-اۋقاتى جوعارى ا جەنە اۋقاتتى ۆ ساناتىنا كٸرەتٸن ازاماتتارعا مۇقتاجدىق ٶلشەمٸ قولدانىلاتىن كەيبٸر جەردەماقىلار تاعايىندالماۋى مٷمكٸن. ەگەر تٶلەم الىپ جٷرگەن وتباسى كەيٸن وسى ەكٸ ساناتتىڭ بٸرٸنە جاتقىزىلسا, جەردەماقى ۋاقىتشا توقتاتىلادى. وتباسىنىڭ جاعدايى اي سايىن قايتا باعالانىپ, س, D نەمەسە ە دەڭگەيٸنە ٶتكەن جاعدايدا تٶلەم قايتا جالعاسۋى مٷمكٸن.
ەكونوميست نە دەيدٸ?
ارمان بايعانوۆ جەردەماقىنى وتباسىنىڭ ناقتى قارجىلاي جاعدايىنا قاراي تاعايىنداۋدى قولدايتىنىن جەتكٸزدٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ جٷيەدە تابىسىن تولىق كٶرسەتپەي, مەملەكەتتٸك كٶمەكتٸ پايدالاناتىن ازاماتتار دا كەزدەسەدٸ.
“جەردەماقى تاعايىنداۋ كەزٸندە وتباسىنىڭ تابىس دەڭگەيٸن ەسكەرۋ دۇرىس دەپ ويلايمىن. ٶيتكەنٸ كەي ادامدار ناقتى كٸرٸسٸن جاسىرىپ, سوعان قاراماستان مەملەكەتتٸك تٶلەم الۋعا تىرىسادى. سوندىقتان جەردەماقى الۋعا ٷمٸتكەر وتباسىنىڭ تابىسى مەن جالپى قارجىلىق جاعدايى جان-جاقتى تەكسەرٸلۋٸ كەرەك”, – دەدٸ ەكونوميست.
ساراپشى جاڭا جٷيە ەنگٸزٸلگەن العاشقى كەزەڭدە كەيبٸر سەيكەسسٸزدٸك پەن قاتە باعالاۋ بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن دە جوققا شىعارمادى. سوندىقتان وتباسىنىڭ ەل-اۋقاتىن تەك رەسمي جالاقىسىنا قاراپ ەمەس, بارلىق كٸرٸسٸ مەن مٸندەتتەمەسٸن قاتار ەسكەرە وتىرىپ انىقتاۋ قاجەت دەپ سانايدى.
بالا تۋعانداعى تٶلەم بەرٸنە بەرٸلۋٸ كەرەك
ەكونوميست بالا تۋۋىنا بايلانىستى بٸرجولعى جەردەماقىنى وتباسىنىڭ دەۋلەتٸنە قاراي شەكتەۋگە قارسى. ونىڭ سٶزٸنشە, تۋۋ كٶرسەتكٸشٸ تٶمەندەپ جاتقان كەزدە مۇنداي تٶلەم دەموگرافييالىق ساياساتتىڭ بٸر بٶلٸگٸ رەتٸندە بارلىق وتباسىعا بەرٸلۋٸ قاجەت.
“تۋۋ كٶرسەتكٸشٸ تٶمەندەپ كەلە جاتقانىن ەسكەرسەك, بالا تۋعان كەزدە بەرٸلەتٸن جەردەماقىنى قىسقارتپاي, كەرٸسٸنشە, كٶبەيتۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. بۇل تٶلەم وتباسىنىڭ تابىسىنا قاراماستان ساقتالۋى تيٸس”, – دەدٸ ارمان بايعانوۆ.
ال بالا كٷتٸمٸنە جەنە كٶپبالالى وتباسىلارعا بەرٸلەتٸن تۇراقتى تٶلەمدەردٸ تاعايىنداۋدا وتباسىنىڭ تابىسىن ەسكەرۋگە بولادى. ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, كٸرٸسٸ ورتاشا جالاقىدان بٸرنەشە ەسە جوعارى وتباسى مەملەكەت كٶمەگٸنە مۇقتاج ازاماتتارمەن بٸردەي كٶلەمدە جەردەماقى الماۋى كەرەك.
“ەگەر وتباسىنىڭ تابىسى جوعارى ەرٸ كٷندەلٸكتٸ قاجەتتٸلٸگٸن ٶز قاراجاتىمەن ٶتەۋگە مٷمكٸندٸگٸ بولسا, وعان جەردەماقى تٶلەۋدٸڭ قانشالىقتى قاجەت ەكەنٸنە قاراۋ كەرەك. ٷنەمدەلگەن قاراجاتتى تابىسى تٶمەن وتباسىلارعا باعىتتاپ, ولاردىڭ الاتىن كٶمەگٸن كٶبەيتۋگە بولادى”, – دەدٸ ول.
كٶلەڭكەلٸ تابىس جٷيەگە كەدەرگٸ كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن
ارمان بايعانوۆ وتباسىنىڭ ناقتى ەل-اۋقاتىن انىقتاۋ ٸسٸندە كٶلەڭكەلٸ ەكونوميكانىڭ ٷلەسٸ نەگٸزگٸ كەدەرگٸنٸڭ بٸرٸ بولاتىنىن اتاپ ٶتتٸ. كەي ازاماتتاردىڭ تابىسى رەسمي جٷيەلەردە تٸركەلمەيتٸندٸكتەن, ولاردىڭ قارجىلاي مٷمكٸندٸگٸن تولىق باعالاۋ قيىن.
“قازاقستاندا كٶلەڭكەلٸ نارىق بار كەزدە وتباسىنىڭ ناقتى تابىسىن تولىق انىقتاۋ وڭاي ەمەس. كەي ادامدار رەسمي تٸركەلمەگەن كٸرٸس الادى. سوندىقتان جٷيەنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ تسيفرلاندىرۋدىڭ دامۋىنا, مەملەكەتتٸك كٸرٸستەر ورگاندارىنىڭ باقىلاۋىنا جەنە تٷرلٸ دەرەكقورلاردىڭ ٶزارا بايلانىسىنا تەۋەلدٸ بولادى”, – دەدٸ قارجى كەڭەسشٸسٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, اقشا اۋدارىمدارى مەن ازاماتتاردىڭ رەسمي كٸرٸستەرٸنە قاتىستى باقىلاۋ كٷشەيگەن سايىن, مەملەكەت وتباسىنىڭ قارجىلاي جاعدايىن دەلٸرەك باعالاي الادى.
مۇقتاج وتباسىلارعا تٶلەمدٸ كٶبەيتۋ ۇسىنىلدى
ەكونوميستٸڭ پٸكٸرٸنشە, جاڭا تەرتٸپتٸڭ ماقساتى جەردەماقىنى قىسقارتۋ ەمەس, مەملەكەتتٸك كٶمەكتٸ شىن مۇقتاج وتباسىلارعا كٶبٸرەك باعىتتاۋ بولۋى كەرەك.
“تابىسى جوعارى ازاماتتار جەردەماقى الماۋى كەرەك. ال شىنىمەن مۇقتاج وتباسىلارعا تٶلەنەتٸن كٶمەكتٸ كٶبەيتۋگە بولادى. بٸر ساناتقا جۇمسالاتىن قاراجاتتى قىسقارتىپ, ونى تابىسى تٶمەن ازاماتتارعا باعىتتاۋ قاجەت. سوندا مەملەكەتتٸك قولداۋ ناقتى كٶمەككە مۇقتاج ادامدارعا جەتەدٸ”, – دەپ قورىتىندىلادى ارمان بايعانوۆ.
جاڭا تەرتٸپ بويىنشا جەردەماقى رەسٸمدەۋ كەزٸندە وتباسىنىڭ كەمەلەتكە تولعان مٷشەلەرٸ دەربەس دەرەكتەردٸ, سونىڭ ٸشٸندە بانك شوتتارى, نەسيەلٸك مٸندەتتەمەلەر مەن بەرەشەك تۋرالى اقپاراتتى تەكسەرۋگە كەلٸسٸم بەرۋٸ قاجەت. كەلٸسٸمنٸڭ بولماۋى تٶلەمدٸ ۋاقىتشا توقتاتۋعا نەگٸز بولۋى مٷمكٸن. دەگەنمەن وتباسىلاردى 2027 جىلدان باستاپ جٸكتەيتٸن تٷپكٸلٸكتٸ باعالاۋ ەدٸستەمەسٸ ەزٸرگە بەكٸتٸلمەگەن.
