مۇناي سالاسىنىڭ مامان ولجاس بايدٸلدينوۆ قازاقستان كاسپيي قۇبىرى كونسورتسيۋمىنا جاسالعان شابۋىلعا بايلانىستى ٶزٸنٸڭ ۇستانىمىن ناقتىلاۋى تيٸس دەپ سانايدى. ونىڭ ويىنشا, مۇنداي شابۋىلدار الدا دا جالعاسا بەرسە,ول مۇناي تاسىمالى كٶلەمٸنە, سەيكەسٸنشە بيۋدجەت كٸرٸسٸنە, ودان ەرٸ تەڭگە باعامىنا كەرٸ ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن كٶرٸنەدٸ, دەپ جازادى Dalanews.kz.
"كاسپيي قۇبىرى كونسورتسيۋمىنا (كقك) جاسالعان شابۋىلدان كەيٸن قر سٸم, قر ەنەرگەتيكا مينيسترلٸگٸ جەنە قازمۇنايگاز مەلٸمدەمە جاساپ, ٶز ۇستانىمىن بٸلدٸرۋٸ تيٸس. بٸراق بٸز مۇنى كٶرمەدٸك. ال بۇل كەزدە رەسەيدەگٸ بەلدٸ باسىلىمدار "قازاق مۇناي قۇبىرى جەلٸسٸنە شابۋىل جاسالدى" دەگەن تاقىرىپتا شۋلاتىپ, جازىپ جاتتى. راسىندا, وسى قۇبىرمەن ايدالاتىن 63 ملن توننانىڭ 53,8 ملن تونناسى – قازاقتٸكٸ, ناقتىراق ايتقاندا, تەڭٸز, قاراشىعاناق جەنە قاشاعان مۇنايى (بٷكٸل كٶلەمنٸڭ 86%), سونىمەن قاتار باسقا دا قازاقستاندىق كومپانييالاردىڭ مۇنايى دا بار", دەپ جازادى بايدٸلدينوۆ ٶزٸنٸڭ تەلەگرامداعى ارناسىندا.
ونىڭ بۇل رەتتەگٸ پٸكٸرٸ RT باسىلىمىندا (1 ميلليوننان استام جازىلۋشى) دا جارييالانىپتى. ول ارادا بايدٸلدينوۆ بۇل شابۋىلدىڭ استارىندا ەسكەري ماعىنا جوق ەكەنٸن, سەبەبٸ مۇنداعى مۇناي مايدانعا جٶنەلتٸلٸپ جاتپاعىنىن, رەسەي فەدەراتسيياسىندا دا قايتا ٶڭدەلمەيتٸنٸن, ونى امەريكالىق جەنە ەۋروپالىق كومپانييالار ەۋروپاداعى مٶز-گە جولداپ جاتقانىن ايتىپتى.
"2022 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ زەلەنسكييمەن تەلەفون ارقىلى سٶيلەسٸپ, سوعىس قيمىلدارىن دوعارۋ ٷشٸن كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. سٶيتٸپ ۋكرايناعا گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتۋ جايىن ۋاعدالاستى. بۇل رەتتە قازاقستان ەرقاشان بەيتاراپ ۇستانىم بٸلدٸرٸپ, بەيبٸت كەلٸسسٶزدەرگە شاقىرۋمەن كەلەدٸ. 2024 جىلدىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى كەڭەس ٶتكٸزٸپ, پرەمەر-مينيسترگە, پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باسشىسىنا, بارلىق كٷشتٸك ۆەدومستۆولاردىڭ باسشىلارىنا جەنە ەكٸمدەرگە ۋكراينا تٶڭٸرەگٸندەگٸ جاعدايدىڭ شيەلەنٸسۋٸنە بايلانىستى نەگٸزگٸ ەسكەري جەنە ازاماتتىق وبەكتٸلەردٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندە شۇعىل شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. جالپى, قازاقستان بەيبٸت كەلٸسسٶزدەرگە جەردەمدەسۋگە دايىن, سانكتسييالىق رەجيمدٸ دە ساقتاپ كەلەدٸ, الايدا بۇل ۋكراين كٷشتەرٸنٸڭ كقك-نىڭ ٸرٸ مۇناي ايداۋ ستانتسيياسىنا سوققى بەرۋٸنە كەدەرگٸ بولمادى", - دەيدٸ ول.
شەتەلدٸك الپاۋىت كومپانييالاردىڭ مۇنايىنان باسقا, قمگ-نىڭ دا مۇنايى جٷرەدٸ ول قۇبىرمەن. ونىڭ ٷستٸنە, كقك - بۇل رەسەيلٸك "ترانسنەفت", بٸزدٸڭ قازمۇنايگاز, امەريكالىق جەنە ەۋروپالىق مۇناي كومپانييالارى اكتسيونەرلەرٸ بولىپ تابىلاتىن حالىقارالىق كونسورتسيۋم. وسى ۋاقىت ٸشٸندە كقك, تەڭٸز ينفراقۇرىلىمى, مۇناي تانكەرلەرٸ بارلىعى ەسكەري ٸس-قيمىلدار مەن سانكتسييالاردان ادا بولىپ كەلدٸ, بۇل - كونسورتسيۋم مەن قازاقستان باسشىلىعىنىڭ ٷلكەن جەڭٸسٸ: ٶڭٸردە شيەلەنٸس باستالعاننان بەرگٸ ٷش جىل ٸشٸندە ەشبٸر وبەكتٸلەرگە شابۋىل جاسالمادى, كقك بارلىق سانكتسييالىق تٸزٸمدەردەن بويىن اۋلاق ۇستادى, كەز-كەلگەن قاجەتتٸ ماتەريالدار مەن جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا قابٸلەتتٸ بولدى, ال رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتيننٸڭ 2022 جىلعى 5 ناۋرىزداعى № 95 جارلىعىنا سەيكەس, كقك اكتسيونەرلەرٸ مەن كرەديتورلارى ٷشٸن ديۆيدەندتەر مەن كرەديتتەردٸ تٶلەۋگە رۇقسات ەتٸلدٸ (بۇل اسا ماڭىزدى حالىقارالىق كونسورتسيۋم - كقك ٷشٸن ايرىقشا "ارتىقشىلىق")
"تاعى دا قايتالاپ ايتا كەتەيٸن, ٷش جىل بويىندا كقك بارلىق داۋ-دامايدان بويىن اۋلاق ۇستاپ كەلدٸ, تەك كەشە عانا جاعداي ٶزگەردٸ. بٸر جۋرناليستٸڭ سۇراعىن ەستٸپ قالدىم: "رەسەي نەگە بٸزدٸڭ مۇناي قۇبىرىمىز بەن مۇنايىمىزدى قورعامايدى" دەگەندٸ. ٶزٸ سەكٸلدٸ ەموتسيونالدى تٷردە جاۋاپ بەرٸپ: "مٷمكٸن وسى ساۋالىڭىزدى بٸزدٸڭ مۇناي قۇبىرىنا شابۋىل جاساعاندارعا قويىپ كٶرەرسٸز" دەپ قارسى قارسى سۇراق قويدىم", - دەيدٸ بايدٸلدينوۆ.
كقك - بۇل 1,5 مىڭ شاقىرىمدى الىپ جاتقان مۇناي قۇبىرلارى جەنە مۇناي ايداۋ ستانتسييالارى مەن قويمالارى. مۇنداي نىساندى كٷزەتۋ ٷشٸن بٷتٸن ارمييا قاجەت بولادى…
"شابۋىل سالدارىن جويۋعا ارنالعان تٸكەلەي شىعىندار كقك اكتسيونەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ رەتٸندە قازمۇنايگازعا دا ارتىلادى, ال شابۋىلدار ۇزاقمەرزٸمدٸ قامتيتىن بولسا, ونىڭ مٸندەتتٸ تٷردە قر مۇناي ەكسپورتى كٶلەمٸنە, سوعان سەيكەس بيۋدجەت تٷسٸمٸنە, ودان ەرٸ تەڭگە باعامىنا كەرٸ ەسەر ەتۋٸ ىقتيمال. بٸزگە الىس ەرٸ ەسەر ەتپەيتٸندەي كٶرٸنگەن مۇناي ايداۋ ستانساسىنا جاسالعان شابۋىل, شىنتۋايتىندا بٸزدٸڭ شەكارا ماڭىندا, 300-350 شاقىرىم قاشىقتىقتا بولعان. ال رف-داعى مۇناي ٶڭدەۋ ٶندٸرٸسٸنٸڭ قىسقارۋى قر-داعى وتىن تاپشىلىعىنا ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن, ٶيتكەنٸ جانار-جاعارمايدىڭ كٶپ بٶلٸگٸن بٸز رەسەيدەن الامىز (ەاەو اياسىندا باجسىز). سوندىقتان قازاقستان بٸزدٸڭ مۇناي قۇبىرىنا جاسالعان شابۋىلعا رەاكتسييا بەرۋٸ تيٸس دەپ سانايمىن. ەلشٸنٸ شاقىرىپ السىن, ٶزٸنٸڭ جەكەلەگەن سانكتسييالارىن ەنگٸزسٸن, ۇقشۇ مانداتى شەڭبەرٸندە ٶز قۇقىعىن بەلگٸلەي وتىرىپ, ماڭىزدى وبەكتٸلەردٸ كٷزەتۋ بويىنشا ۇەت كونتينگەنتٸن دايىنداۋعا كٸرٸسسٸن دەگەندەي. قالاي دەگەنمەن قازاقستان ٶز اكتيۆتەرٸن ٶزٸ قورعاۋى تيٸس, بۇل ينۆەستيتسييالىق احۋالدى ساقتاۋ ٷشٸن دە ماڭىزدى", دەپ سٶزٸن تٷيٸندەيدٸ مامان.
ايتا كەتسەك,2025 جىلى 17 اقپاندا كاسپيي قۇبىر كونسورتسيۋمىنىڭ (كقك) ماڭىزدى مۇناي نىسانى – "كروپوتكينسكايا" مۇناي ايداۋ ستانتسيياسى درونداردىڭ شابۋىلىنا ۇشىرادى. سالدارىنان اتالعان قۇبىرمەن جٶنەلتٸلەتٸن مۇناي كٶلەمٸن قىسقارتۋعا تۋرا كەلدٸ. ال كەشكٸسٸن بۇل وقيعا نىعايىپ جاتقان ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ قايتا ازداپ كٷشٸن جوعالتاۋىنا ىقپال ەتكەنٸ بەلگٸلٸ بولدى.
