Munai qubyryna jasalǵan shabýyl: Maman Ýkrainadaǵy elshini aldyrtyp, másele qozǵaýdy usynady

Munai qubyryna jasalǵan shabýyl: Maman Ýkrainadaǵy elshini aldyrtyp, másele qozǵaýdy usynady
cpc.ru

Munai salasynyń maman Oljas Baidildinov Qazaqstan Kaspii qubyry konsortsiýmyna jasalǵan shabýylǵa bailanysty óziniń ustanymyn naqtylaýy tiis dep sanaidy. Onyń oiynsha, mundai shabýyldar alda da jalǵasa berse,ol munai tasymaly kólemine, sáikesinshe biýdjet kirisine, odan ári teńge baǵamyna keri áser etýi múmkin kórinedi, dep jazady Dalanews.kz.

"Kaspii qubyry konsortsiýmyna (KQK) jasalǵan shabýyldan keiin QR SIM, QR Energetika ministrligi jáne QazMunaiGaz málimdeme jasap, óz ustanymyn bildirýi tiis. Biraq biz muny kórmedik. Al bul kezde Reseidegi beldi basylymdar "qazaq munai qubyry jelisine shabýyl jasaldy" degen taqyrypta shýlatyp, jazyp jatty. Rasynda, osy qubyrmen aidalatyn 63 mln tonnanyń 53,8 mln tonnasy – qazaqtiki, naqtyraq aitqanda, Teńiz, Qarashyǵanaq jáne Qashaǵan munaiy (búkil kólemniń  86%), sonymen qatar basqa da qazaqstandyq kompaniialardyń munaiy da bar", dep jazady Baidildinov óziniń telegramdaǵy arnasynda.

Onyń bul rettegi pikiri RT  basylymynda (1 millionnan astam jazylýshy) da jariialanypty. Ol arada Baidildinov bul shabýyldyń astarynda áskeri maǵyna joq ekenin, sebebi mundaǵy munai maidanǵa jóneltilip jatpaǵynyn, Resei Federatsiiasynda da qaita óńdelmeitinin, ony amerikalyq jáne eýropalyq kompaniialar Eýropadaǵy MÓZ-ge joldap jatqanyn aitypty.  

"2022 jyldyń naýryz aiynda prezident Qasym-Jomart Toqaev Zelenskiimen telefon arqyly sóilesip, soǵys qimyldaryn doǵarý úshin kelissózder júrgizý qajettigin atap ótti. Sóitip Ýkrainaǵa gýmanitarlyq kómek kórsetý jaiyn ýaǵdalasty. Bul rette Qazaqstan árqashan beitarap ustanym bildirip, beibit kelissózderge shaqyrýmen keledi. 2024 jyldyń sońynda Memleket basshysy keńes ótkizip, premer-ministrge, prezident ákimshiliginiń basshysyna, barlyq kúshtik vedomstvolardyń basshylaryna jáne ákimderge Ýkraina tóńiregindegi jaǵdaidyń shielenisýine bailanysty negizgi áskeri jáne azamattyq obektilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jóninde shuǵyl sharalar qabyldaýdy tapsyrdy. Jalpy, Qazaqstan beibit kelissózderge járdemdesýge daiyn, sanktsiialyq rejimdi de saqtap keledi, alaida bul ýkrain kúshteriniń KQK-nyń iri munai aidaý stantsiiasyna soqqy berýine kedergi bolmady", - deidi ol.

Sheteldik alpaýyt kompaniialardyń munaiynan basqa, QMG-nyń da munaiy júredi ol qubyrmen. Onyń ústine,  KQK - bul reseilik "Transneft", bizdiń QazMunaiGaz, amerikalyq jáne eýropalyq munai kompaniialary aktsionerleri bolyp tabylatyn halyqaralyq konsortsiým. Osy ýaqyt ishinde KQK, teńiz infraqurylymy, munai tankerleri barlyǵy áskeri is-qimyldar men sanktsiialardan ada bolyp keldi, bul - konsortsiým men Qazaqstan basshylyǵynyń úlken jeńisi: óńirde shielenis bastalǵannan bergi úsh jyl ishinde eshbir obektilerge shabýyl jasalmady, KQK barlyq sanktsiialyq tizimderden boiyn aýlaq ustady, kez-kelgen qajetti materialdar men jabdyqtardy satyp alýǵa qabiletti boldy, al Resei Federatsiiasynyń prezidenti Vladimir Pýtinniń 2022 jylǵy 5 naýryzdaǵy № 95 Jarlyǵyna sáikes, KQK aktsionerleri men kreditorlary úshin dividendter men kreditterdi tóleýge ruqsat etildi (bul asa mańyzdy halyqaralyq konsortsiým - KQK úshin airyqsha "artyqshylyq")

"Taǵy da qaitalap aita keteiin, úsh jyl boiynda KQK barlyq daý-damaidan boiyn aýlaq ustap keldi, tek keshe ǵana jaǵdai ózgerdi. Bir jýrnalistiń suraǵyn estip qaldym: "Resei nege bizdiń munai qubyrymyz ben munaiymyzdy qorǵamaidy" degendi. Ózi sekildi emotsionaldy túrde jaýap berip: "Múmkin osy saýalyńyzdy bizdiń munai qubyryna shabýyl jasaǵandarǵa qoiyp kórersiz" dep qarsy qarsy suraq qoidym", - deidi Baidildinov.

KQK - bul 1,5 myń shaqyrymdy alyp jatqan munai qubyrlary jáne munai aidaý stantsiialary men qoimalary. Mundai nysandy kúzetý úshin bútin armiia qajet bolady…

"Shabýyl saldaryn joiýǵa arnalǵan tikelei shyǵyndar KQK aktsionerleriniń biri retinde QazMunaiGazǵa da artylady, al shabýyldar uzaqmerzimdi qamtityn bolsa, onyń mindetti túrde QR munai eksporty kólemine, soǵan sáikes biýdjet túsimine, odan ári teńge baǵamyna keri áser etýi yqtimal. Bizge alys ári áser etpeitindei kóringen munai aidaý stansasyna jasalǵan shabýyl, shyntýaitynda bizdiń shekara mańynda, 300-350 shaqyrym qashyqtyqta bolǵan. Al RF-daǵy munai óńdeý óndirisiniń qysqarýy QR-daǵy otyn tapshylyǵyna áser etýi múmkin, óitkeni janar-jaǵarmaidyń kóp bóligin biz Reseiden alamyz (EAEO aiasynda bajsyz). Sondyqtan Qazaqstan bizdiń munai qubyryna jasalǵan shabýylǵa reaktsiia berýi tiis dep sanaimyn. Elshini shaqyryp alsyn, óziniń jekelegen sanktsiialaryn engizsin, UQShU mandaty sheńberinde óz quqyǵyn belgilei otyryp, mańyzdy obektilerdi kúzetý boiynsha UET kontingentin daiyndaýǵa kirissin degendei. Qalai degenmen Qazaqstan óz aktivterin ózi qorǵaýy tiis, bul investitsiialyq ahýaldy saqtaý úshin de mańyzdy", dep sózin túiindeidi maman.

Aita ketsek,2025 jyly 17 aqpanda Kaspii qubyr konsortsiýmynyń (KQK) mańyzdy munai nysany – "Kropotkinskaia" munai aidaý stantsiiasy drondardyń shabýylyna ushyrady. Saldarynan atalǵan qubyrmen jóneltiletin munai kólemin qysqartýǵa týra keldi. Al keshkisin bul oqiǵa nyǵaiyp jatqan ulttyq valiýtanyń qaita azdap kúshin joǵaltaýyna yqpal etkeni belgili boldy.