قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ سۇحباتى ەل دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭٸنە ٶتۋ لوگيكاسىن ايقىنداپ بەردٸ. وندا مودەرنيزاتسييانىڭ جاي عانا ساياسي ۇران ەمەس, تاريحي تەجٸريبەگە, ينستيتۋتسيونالدىق جاڭعىرۋعا جەنە جاھاندىق سىن-قاتەرلەرگە بەرٸلگەن سانالى جاۋاپ ەكەنٸ ناقتى كٶرسەتٸلدٸ. ەكونوميكالىق ٶسٸم, ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىق, سالىق ساياساتى, ينفراقۇرىلىم جەنە لوگيستيكا مەسەلەلەرٸ بٸر-بٸرٸنەن بٶلەك قاراستىرىلماي, تۇتاس رەفورمالىق جٷيەنٸڭ ٶزارا بايلانىستى ەلەمەنتتەرٸ رەتٸندە ۇسىنىلدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
ساياساتتانۋشى جانەركە قايراتقىزى پرەزيدەنت كٶتەرگەن باستامالاردى كەڭ تاريحي جەنە تەورييالىق كونتەكستە تالداي وتىرىپ, رەفورمالاردىڭ قايتىمسىز سيپاتىنىڭ ينستيتۋتسيونالدىق نەگٸزدەرٸن, جاڭا قوعامدىق كەلٸسٸمنٸڭ مازمۇنىن جەنە ەكونوميكالىق ٶسٸم مەن ەلەۋمەتتٸك ەدٸلەتتٸلٸك اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸكتٸ ساقتاۋدىڭ ماڭىزىن اشادى. ساراپشى پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ رەفورمالار - قازاقستان قوعامىنىڭ ٸشكٸ لوگيكاسىنان تۋىنداعان وبەكتيۆتٸ قاجەتتٸلٸك ەرٸ ەلدٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ ساياسي جەنە ەكونوميكالىق ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەتٸن ستراتەگييالىق جاۋاپ.
- پرەزيدەنت مودەرنيزاتسييانىڭ جاڭا كەزەڭٸ تۋرالى ايتتى. بۇل كەزەڭنٸڭ قازاقستاننىڭ ساياسي جەنە ەكونوميكالىق جٷيەسٸنٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋى ٷشٸن ماڭىزىن قالاي باعالايسىز?
- مەنٸڭ ويىمشا كەز كەلگەن ەلەۋمەتتٸك جٷيە ٶزٸنٸڭ ٶمٸرشەڭدٸگٸن ساقتاۋ ٷشٸن سىرتقى جەنە ٸشكٸ ٶزگەرٸستەرگە جاۋاپ بەرۋگە مەجبٷر. بۇل تۇرعىدا مودەرنيزاتسييا دامۋدىڭ زاڭدى ەرٸ تابيعي فورماسى. ەيگٸلٸ تاريحشى ەرٸ ەلەۋمەتتانۋشى عالىم ارنولد توينبيدٸڭ «challenge–response» (سىن-قاتەرگە جاۋاپ) تەوريياسى ادامزات تابيعات تاستاعان سىن-قاتەردٸڭ ارقاسىندا داميدى دەيدٸ. ٶركەنيەت نەمەسە قوعام وسى سىن-قاتەرگە بەرگەن جاۋابى ارقىلى ٶزٸن جاڭا, نەعۇرلىم كەمەل كٷيگە كٶتەرەدٸ. سىن-قاتەر نەعۇرلىم كٷشتٸ بولسا, جاۋاپ تا سوعۇرلىم تىڭ, كرەاتيۆتٸ جەنە جاسامپاز بولادى. Cىن-قاتەرگە لايىقتى جاۋاپ بەرە الماۋ, قوعامنىڭ دەگراداتسيياعا ۇشىراۋىن بٸلدٸرەدٸ. ال سىن-قاتەردٸڭ بولماۋى, دامۋعا دەگەن ىنتالاندىرۋدىڭ جوقتىعى دەپ باعالانادى. وسى تەورييا اياسىندا العاندا, كٶشپەلٸ ٶركەنيەتتەر قاتال ەرٸ قۇبىلمالى ورتاعا بەيٸمدەلۋ نەتيجەسٸندە قالىپتاسقان. سوندىقتان ولار ٷشٸن يكەمدٸلٸك, تەز ەرەكەت ەتۋ جەنە ٶزگەرٸسكە بەيٸم بولۋ ٶمٸر سٷرۋدٸڭ باستى شارتىنا اينالعان. انتروپولوگييالىق جەنە ەتنوگەنەزدٸك تۇرعىدان دا كٶشپەلٸ مەدەنيەت ٶكٸلدەرٸنٸڭ يكەمدٸلٸگٸ مەن اداپتاتسييالىق ەلەۋەتٸ جوعارى ەكەندٸگٸ جيٸ ايتىلادى. كٶشپەلٸ قوعامدار پروگرەسسيۆتٸ ٶزگەرٸستەردٸ تەز قابىلداپ, سىرتقى ورتاعا جەڭٸل ەرٸ تيٸمدٸ بەيٸمدەلە العان. رەتروسپەكتيۆادا قاراساق, كٶشپەلٸلەر تەحنولوگييالىق جاڭالىقتاردى جەدەل قابىلداعانىن, باسقارۋ ينستيتۋتتارىن يكەمدٸ تٷردە قالىپتاستىرعانىن جەنە ٶزگە ٶركەنيەتتەردٸڭ ەڭ تيٸمدٸ جەنە ٶزٸنە قاجەت تەجٸريبەسٸن سٸڭٸرە العانىن كٶرەمٸز. سونىمەن قاتار كٶشپەلٸ قوعامدار سىرتقى ساياسي جەنە ەكونوميكالىق ٶزگەرٸستەرگە دە تەز بەيٸمدەلٸپ, ٶزگە يمپەرييالارمەن پراگماتيكالىق ەرٸ يكەمدٸ قارىم-قاتىناستار ورناتا بٸلگەن. بۇل تۇرعىدان العاندا, بٷگٸنگٸ مودەرنيزاتسيياعا باعىتتالعان رەفورمالار قازاقستان قوعامىنىڭ ٸشكٸ لوگيكاسىنان تۋىنداپ وتىرعان وبەكتيۆتٸ قاجەتتٸلٸك دەۋگە بولادى. ولار تاريحي بەيٸمدەلۋ تەجٸريبەسٸنە سٷيەنگەن ۇزاق مەرزٸمدٸ ينستيتۋتسيونالدىق جاڭعىرۋدىڭ نەگٸزٸ جەنە جاھاندىق تەحنولوگييالىق جەنە گەوساياسي سىن-قاتەرلەرگە بەرٸلگەن جەدەل جاۋاپ. دەمەك, اتالعان رەفورمالار ساياسي جەنە ەكونوميكالىق جٷيەنٸڭ ورنىقتىلىعىن ساقتاۋدىڭ عانا ەمەس, ونى جاڭا دامۋ دەڭگەيٸنە كٶتەرۋدٸڭ نەگٸزگٸ تەتٸگٸ رەتٸندە باعالاۋعا بولادى.
- سۇحباتتا رەفورمالاردىڭ قايتىمسىز سيپاتى ەرەكشە اتاپ ٶتٸلدٸ. بۇل باعىتتىڭ تۇراقتىلىعىن بٷگٸننٸڭ ٶزٸندە قانداي ينستيتۋتسيونالدىق ٶزگەرٸستەر قامتاماسىز ەتٸپ وتىر?
- 2022 جىلدان باستاپ ەلٸمٸزدە رەفورمالاردىڭ قارقىنى ايتارلىقتاي كٷشەيە تٷستٸ. بۇل, بٸر جاعىنان, جاھاندىق دەڭگەيدە جٷرٸپ جاتقان تەحنولوگييالىق جەنە گەوساياسي ٶزگەرٸستەردٸڭ ٷدەۋٸمەن تىعىز بايلانىستى بولسا, ەكٸنشٸ جاعىنان ۇزاق جىلدار بويى قوردالانعان جٷيەلٸك مەسەلەلەردٸ شەشۋگە ارنالعان قاجەتتٸ جاۋاپتار. مەملەكەت رەفورمانى زاڭ ارقىلى جٷزەگە اسىرادى. مىسالى تەك 2025 جىلى تٷرلٸ سالالاردى رەتتەيتٸن 100-گە جۋىق زاڭ قابىلداندى. سۋ, بيۋدجەت, سالىق, قۇرىلىس جەنە تسيفرلىق كودەكستەرٸن قابىلداۋ بويىنشا جٷيەلٸ ەرٸ كەشەندٸ جۇمىس جٷرگٸزٸلدٸ. ال زاڭعا ەنگٸزٸلگەن ەربٸر ٶزگەرٸس پەن تولىقتىرۋدى شاعىن ينستيتۋتسيونالدىق رەفورما رەتٸندە قاراستىرۋعا بولادى. سەبەبٸ بۇل زاڭدار كٷشٸنە ەنگەن سەتتەن باستاپ قوعام مەن مەملەكەتتٸڭ ٶمٸرٸنە پروگرەسسيۆتٸ ٶزگەرٸستەر ەنگٸزە باستايدى, كەمٸندە, زاڭنامالىق ٶزگەرٸستەر دەل وسىنداي ماقساتپەن قابىلدانادى. زاڭداردىڭ جوعارى قارقىنمەن قاراستىرىلۋى, تالقىلانۋى جەنە قابىلدانۋى جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان رەفورمالاردىڭ سەرپٸنٸن ايقىن كٶرسەتەتٸن ماڭىزدى ينديكاتورى, ال رەفورمالار ەلدٸڭ ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋىن ينستيتۋتسيونالدىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتەتٸن نەگٸزگٸ قۇرال. قۇقىقتىق مەملەكەت جاعدايىندا بارلىق ازاماتتار زاڭ الدىندا تەڭ جەنە زاڭ تالاپتارىنا باعىنادى. زاڭدى ٶزگەرتۋ ارقىلى قوعامدىق سانادا دا بٸرتٸندەپ ٶزگەرٸس قالىپتاسادى. تٸپتٸ زاڭمەن تٸكەلەي رەتتەلمەيتٸن سالالاردىڭ ٶزٸندە جالپى پروگرەسس ىقپالىمەن قوعامدىق قاتىناستار ترانسفورماتسيياعا ۇشىراپ جاتادى. بۇل دامۋدىڭ تابيعي ەرٸ زاڭدى كٶرٸنٸسٸ. جاڭا ۇرپاق قالىپتاسادى, جاڭا تەحنولوگييالار ەنگٸزٸلەدٸ, سوعان سەيكەس ويلاۋ جٷيەسٸ مەن ەلەۋمەتتٸك مٸنەز-قۇلىق تا ٶزگەرەدٸ. سوندىقتان پرەزيدەنت اتاپ ٶتكەندەي, بۇل ٷدەرٸس بەسەڭدەمەيدٸ, كەرٸسٸنشە الداعى ۋاقىتتا ودان ەرٸ قارقىندى تٷردە جالعاسادى. سەبەبٸ دامۋ ٶزگەرٸستٸ تالاپ ەتەدٸ. دەمەك, بٸز بۇرىنعىدان دا, بٷگٸنگٸدەن دە جاقسىراق بولۋ ماقساتىندا ٷزدٸكسٸز پروگرەسكە سانالى تٷردە بەت بۇرىپ وتىرمىز. دەمەك, رەفورمالار دا قايتىمسىز سيپاتقا يە بولماق.
- پرەزيدەنت ايتىپ وتىرعان ەكونوميكالىق ٶسٸم مەن ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىق اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸكتٸ قالاي باعالايسىز?
- پرەزيدەنت سۇحباتىندا كٶتەرگەن ەكونوميكالىق ٶسٸم مەن ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىق اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸكتٸ ساقتاۋ مەسەلەسٸن مەن كٷردەلٸ, بٸراق شىنايى ەرٸ ورىندى قويىلعان ٶزەكتٸ مەسەلە رەتٸندە باعالايمىن.
ەڭ باستىسى, سۇحباتتا قازاقستاننىڭ ەلەۋمەتتٸك مەملەكەت ەكەنٸ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەلەۋمەتتٸك قامسىزداندىرۋ, عىلىم مەن مەدەنيەت سالالارى بويىنشا بارلىق مٸندەتتەمەلەردٸڭ تولىق كٶلەمدە ورىندالاتىنى ناقتى ايتىلدى. بۇل مەملەكەتتٸڭ بازالىق ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸكتەن باس تارتپايتىنىن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان مٸندەتتەمەلەردٸڭ الداعى كەزەڭدە دە ساقتالاتىنىن راستايتىن ماڭىزدى ساياسي سيگنال دەپ ويلايمىن. سونىمەن قاتار پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ «ورتاشا تابىستار قاقپانىنا» تٸرەلگەنٸن جەنە بۇل ۇعىمنىڭ ابستراكتٸلٸ تەورييا ەمەس, ازاماتتاردىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸندە تٸكەلەي سەزٸلەتٸن, ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتى ەلسٸرەتەتٸن ناقتى شىندىق ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. وسى ارقىلى ول ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ قوعامدا تەڭ بٶلٸنبەۋٸ مەسەلەسٸن دە جوققا شىعارمايتىنىن اڭعارتتى. بۇل پروبلەما تەك قازاقستانعا عانا تەن ەمەس, كٶپتەگەن مەملەكەتتەر ٷشٸن ۋشىعىپ كەلە جاتقان ٷردٸسكە اينالىپ, بٷگٸنگٸ جاھاندىق ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق ديسكۋرستىڭ ٶزەكتٸ تاقىرىپتارىنىڭ بٸرٸنە اينالدى. وسى سىن-قاتەرگە جاۋاپ رەتٸندە ەلەمدٸك دەڭگەيدە ينكليۋزيۆتٸ كاپيتاليزم, ينكليۋزيۆتٸ ٶسۋ (inclusive growth), مٷددەلٸ تاراپتار ەكونوميكاسى (stakeholder economy) سيياقتى تۇجىرىمدامالار مەن مودەلدەر بەلسەندٸ تٷردە ۇسىنىلۋدا. اتالعان تەسٸلدەردٸڭ تٷپكٸ ماقساتى ەكونوميكالىق ٶسٸمنٸڭ نەتيجەسٸن قوعامنىڭ كەڭ اۋقىمىنا ەدٸل ەرٸ تەڭگەرٸمدٸ تٷردە تاراتۋ, ياعني ٶسٸمنٸڭ ەلەۋمەتتٸك ەسەرٸن كٷشەيتۋ. وسى تۇرعىدان العاندا, پرەزيدەنتتٸڭ ۇستانىمى ەكونوميكالىق ٶسٸم مەن ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىق اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸكتٸ ينستيتۋتسيونالدىق نەگٸزدە قايتا قۇرۋ قاجەتتٸگٸن ايقىن كٶرسەتەدٸ دەپ ويلايمىن. راسىمەن, ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمى ٶزگەرٸپ جاتىر, الايدا بۇل ٶزگەرٸستەردٸڭ قارقىنى ەلٸ دە جەتكٸلٸكسٸز. سوندىقتان تەڭسٸزدٸكتٸ ازايتۋ, «ٶسٸم اۋرۋىن» ەڭسەرۋ جەنە ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان ورنىقتى ەتۋ الداعى كەزەڭدەگٸ رەفورمالاردىڭ نەگٸزگٸ مازمۇنىنا ەنەرٸ سٶزسٸز. پرەزيدەنت بۇل مەسەلەنٸ جاسىرماي, ونى شەشۋگە باعىتتالعان ناقتى جوسپار بار ەكەنٸن اشىق ايتتى. دەمەك, اتالعان باعىتتاعى رەفورمالار دەكلاراتيۆتٸ سيپاتتا ەمەس, پراگماتيكالىق جەنە نەتيجەگە باعدارلانعان ساياسات رەتٸندە جٷزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
- سالىق رەفورماسى جاڭارتىلعان قوعامدىق كەلٸسٸمنٸڭ ەلەمەنتٸ رەتٸندە ۇسىنىلۋدا. بۇل تەسٸلدٸڭ بيزنەس پەن ينۆەستيتسييالار ٷشٸن قانداي وڭ ەسەرلەرٸن كٶرٸپ وتىرسىز?
- سالىق رەفورماسىن جاڭارتىلعان قوعامدىق كەلٸسٸمنٸڭ ماڭىزدى قۇرامداس بٶلٸگٸ رەتٸندە قاراستىرۋ ورىندى. ٶيتكەنٸ ۇسىنىلىپ وتىرعان ٶزگەرٸستەر ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان تەڭگەرٸمدٸ فيسكالدىق تٷزەتۋ قاعيداتتارىنا نەگٸزدەلگەن. نەتيجەسٸندە سالىقتىق جەنە ەلەۋمەتتٸك جٷكتەمەنٸ ەدٸل بٶلۋ ارقىلى مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ورتاق جاۋاپكەرشٸلٸك قاعيداتىن نىعايتۋ كٶزدەلەدٸ. جالپى كەز كەلگەن مەملەكەتتە تابىستاردى قايتا بٶلۋ ساياساتىنا دەگەن ەلەۋمەتتٸك سەزٸمتالدىلىق ٶتە جوعارى بولىپ كەلەدٸ. سوندىقتان مەملەكەتتٸڭ بۇرىن بەرٸپ كەلگەن جەردەماقىلاردى, سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەردٸ نەمەسە كۆوتالاردى قىسقارتۋى نە الىپ تاستاۋى ەدەتتە قوعامدا ەلەۋلٸ قارسىلىق تۋدىرادى. بۇل زاڭدى قۇبىلىس, سەبەبٸ كەز كەلگەن جەڭٸلدٸك ۋاقىت ٶتە كەلە «قالىپتى قۇقىق» رەتٸندە قابىلدانادى. وسى تۇرعىدان العاندا, جاڭا سالىق كودەكسٸندە كٶزدەلگەن ٶزگەرٸستەردٸ دە كەسٸپكەرلەر مەن ازاماتتار وسى ۋاقىتقا دەيٸن پايدالانىپ كەلگەن جەڭٸلدٸكتەردٸڭ بەلگٸلٸ بٸر بٶلٸگٸن قايتا قاراۋ رەتٸندە قابىلداۋعا بولادى. ەرينە, مۇنداي ٶزگەرٸستەر قىسقا مەرزٸمدە نارازىلىق تۋدىرادى. الايدا پرەزيدەنت اتاپ ٶتكەندەي, ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى قالىپتاستىرۋ, ەلەۋمەتتٸك ەدٸلەتتٸلٸك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بۇل قادامداردى جاڭا قوعامدىق كەلٸسٸمنٸڭ بٸر بٶلٸگٸ رەتٸندە قاراستىرۋ قيسىندى. بٸز كٶبٸنە ەلەۋمەتتٸك قولداۋى جوعارى دامىعان مەملەكەتتەرگە, ەسٸرەسە سكانديناۆييا ەلدەرٸنە قىزىعا قارايمىز. الايدا ولاردىڭ ەكونوميكالىق مودەلٸنە تەرەڭٸرەك ٷڭٸلسەك, جوعارى ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەردٸڭ جوعارى ەرٸ تۇراقتى سالىق جٷكتەمەسٸمەن تٸكەلەي بايلانىستى ەكەنٸن بايقايمىز. مىسالى, بۇل ەلدەردە جەكە تابىس سالىعىنىڭ ٶزٸ جالاقىنىڭ 40 پايىزىنان اسادى. بۇل مەملەكەتتەردە ەلەۋمەتتٸك مەملەكەت ناقتى ەرٸ ورنىقتى فيسكالدىق مەحانيزمدەر ارقىلى قامتاماسىز ەتٸلەدٸ. ياعني مەملەكەت ەكونوميكالىق اينالىمدا قالىپتاسقان تابىستىڭ ەلەۋلٸ بٶلٸگٸن سالىقتار ارقىلى قايتا جيناپ, ونى بٸلٸم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ جەنە قوعامدىق قىزمەتتەردٸ قارجىلاندىرۋعا قايتا بٶلەدٸ. جالپى ەلەۋمەتتٸك مەملەكەتتٸڭ ەكونوميكالىق نەگٸزٸ ەردايىم قايتا بٶلۋ تەتٸكتەرٸنە سٷيەنەدٸ. سوندىقتان جوعارى ەلەۋمەتتٸك ستاندارتتارمەن قاتار تٶمەن سالىق جٷكتەمەسٸن ۇزاق ۋاقىت بويى بٸرگە جٷزەگە اسىرۋ مٷمكٸن ەمەس. قازاقستان جاعدايىندا بيۋدجەتتٸك تاپشىلىقتى ەسكەرسەك, سالىق دەڭگەيٸن تٶمەن كٷيدە ساقتاي وتىرىپ, ەلەۋمەتتٸك مٸندەتتەمەلەردٸ تولىق ەرٸ تۇراقتى ورىنداۋ ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا مٷمكٸن ەمەس ەكەنٸ انىق. ەرينە, بٸز ۇلتتىق قورعا بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە ٷمٸت ارتامىز, بٸراق ونى مەملەكەتتٸك شىعىنداردى جابۋدىڭ نەگٸزگٸ تەتٸگٸنە اينالدىرۋ ۇزاق مەرزٸمدٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق تۇرعىسىنان ەلسٸز شەشٸم بولار ەدٸ. وسى سەبەپتٸ سالىق كودەكسٸنە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ, ونىڭ ٸشٸندە پروگرەسسيۆتٸ سالىق مودەلٸن كەزەڭ-كەزەڭٸمەن قالىپتاستىرۋ, مەنٸڭ ويىمشا, ەلەۋمەتتٸك ەدٸلەتتٸلٸكتٸ نىعايتۋعا باعىتتالعان قادام. بۇنداي جاڭا قوعامدىق كەلٸسٸمدٸ كٷن تەرتٸبٸنە قويۋ ورىندى ەرٸ ۋاقىت تالابىنا ساي. بيزنەس ٷشٸن دە, ينۆەستورلار ٷشٸن دە مەملەكەت قىسقا مەرزٸمدٸ پوپۋليزمگە ەمەس, فيسكالدىق ورنىقتىلىققا, بولجامدىلىققا جەنە ەدٸل ەرەجەلەرگە سٷيەنەتٸن ۇزاق مەرزٸمدٸ دامۋ مودەلٸن تاڭداعانىن كٶرسەتەتٸن ماڭىزدى سيگنال بەرەدٸ.
- سۇحباتتا ينفراقۇرىلىم مەن لوگيستيكاعا ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. بۇل قازاقستاننىڭ ٶڭٸرلٸك جەنە حالىقارالىق ەكونوميكالىق ٷدەرٸستەردەگٸ رٶلٸن قالاي كٷشەيتەدٸ?
- سۇحباتتا ينفراقۇرىلىم مەن لوگيستيكاعا ەرەكشە مەن بەرٸلۋٸ قازاقستاننىڭ ٶڭٸرلٸك جەنە حالىقارالىق ەكونوميكالىق ٷدەرٸستەردەگٸ رٶلٸن جٷيەلٸ تٷردە كٷشەيتۋدٸڭ ستراتەگييالىق لوگيكاسىن كٶرسەتەدٸ. گەوگرافييالىق تۇرعىدان ەۋرازييانىڭ دەل ورتاسىندا ورنالاسقان قازاقستان ٷشٸن كٶلٸك-لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ گەوگرافييالىق جاعدايدى ارتىقشىلىققا جەنە ناقتى ەكونوميكالىق كاپيتالعا اينالدىرۋدىڭ باستى تەتٸگٸ. تەمٸرجول, اۆتوجول, پورت جەنە ترانزيتتٸك دەلٸزدەردٸ جاڭعىرتۋ ارقىلى ەل حالىقارالىق جٷك تاسىمالىنىڭ سەنٸمدٸ بۋىنىنا اينالىپ, ازييا مەن ەۋروپانى, سولتٷستٸك پەن وڭتٷستٸكتٸ بايلانىستىراتىن ماڭىزدى حاب رەتٸندەگٸ مەرتەبەسٸن نىعايتادى. بۇل ٶز كەزەگٸندە جاھاندىق جەتكٸزۋ تٸزبەكتەرٸنە تەرەڭٸرەك كٸرٸگۋگە, ەكسپورتتىق باعىتتاردى كەڭەيتۋگە جەنە شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار ٷشٸن قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن قاتار, لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋى ٶڭٸرلەردٸڭ ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرىپ, ٸشكٸ نارىقتىڭ تۇتاستىعىن كٷشەيتەدٸ. وسىلايشا, ينفراقۇرىلىم مەن لوگيستيكاعا باسىمدىق بەرۋ قازاقستاندى تەك ترانزيتتٸك اۋماق رەتٸندە ەمەس, ٶڭٸرلٸك ەكونوميكالىق پروتسەستەرگە ىقپال ەتە الاتىن, حالىقارالىق ساۋدا مەن كووپەراتسييادا سالماعى بار مەملەكەت رەتٸندە مەرتەبەسٸن ارتتىرادى.
