"ماسس-مەديا تۋرالى" زاڭ: قازاق تٸلٸن ورىس تٸلمەن بٸر قاتارعا قويىپ قاراستىرمايدى
1. زاڭنىڭ مەتٸنٸ كٶلەمدٸ, سونداي-اق رەتتەۋ اياسى دا كەڭەيٸپ وتىر. بۇرىنعى 23 شٸلدە 1999 جىلى قابىلدانعان «بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تۋرالى» زاڭ – 26 باپتان تۇرعان بولسا, بۇل زاڭ جوباسى – 69 باپتى قامتىپ وتىر. ەلٸ دە تالقىلاۋ بارىسىندا كٶلەمٸ ۇلعايماسا, ازايا قويمايتىنى انىق. ٶيتكەنٸ كەيبٸر سۇراقتاردىڭ باسى اشىلماعان نەمەسە تولىق اشىلماعان, مەسەلەن كيبەربۋللينگ ۇعىمىن تەك بالالارعا عانا قاتىستى قولدانىپ وتىر. مەنٸڭشە بالالارعا قاتىستى قاتاڭداتىلعان تەرتٸپەن بٸرگە مۇنىڭ جالپى ۇعىمىن دا اشۋ ماڭىزدى. قەزٸرگٸ تاڭدا ينتەرنەتتەگٸ بۋللينگتەن ەرەسەكتەردە زارداپ شەگۋدە. كريمينالداندىرۋدى قاجەت ەتەتٸن تۇراقتى ەلەۋمەتتٸك سيپاتى بار قوعامعا قاۋٸپتٸ مٸنەز-قۇلىق.
2. زاڭ جوباسىنداعى تٸلگە قاتىستى نورما ورىس تٸلٸن مەملەكەتتٸك تٸلمەن بٸر قاتارعا قويىپ قاراستىرمايدى, ونى قازاقستانداعى تٷرلٸ ۇلت ٶكٸلدەرٸنٸڭ تٸلٸنەن ارتىق كٶرمەيدٸ. سونداي-اق ەركٸمنٸڭ انا تٸلٸن پايدالۋ قۇقىعىن كەمسٸتپەيدٸ, كەرٸسٸنشە مۇنى قامتاماسىز ەتۋگە زاڭناما شەڭبەرٸندە جاعداي جاسالادى دەلٸنگەن. «6 ساعاتتىق ۋاقىت ارالىعى» تٷسٸنٸگٸن ەنگٸزۋ ارقىلى, بۇدان بىلاي مەملەكەتتٸك تٸلدەگٸ تەلە- جەنە راديوباعدارلامالار كٶرسەتٸلٸمٸ از مەزگٸلگە, مەسەلەن تٷنگٸ ۋاقىتقا ىعىسىپ قالمايدى. بۇل تۇتاستاي العاندا تٸلدٸك ساياساتتاعى باتىل قادامداردىڭ بٸرٸ دەپ ايتۋعا تۇراتىن قۇقىقتىق جاڭالىعى.
3. جۋرناليستەردٸڭ قۇقىقتىق مەرتەبەسٸن كٶتەرۋمەن بٸرگە, ولارعا قاتىستى جاۋاپتىلىقتا ەسەلەپ ارتىپ وتىر. مەسەلەن, بۇرىنعى «بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تۋرالى» زاڭعا سەيكەس جۋرناليستٸڭ مٸندەتتەرٸ – 5-ەۋ بولسا, جاڭا زاڭ جوباسىندا – 9-عا جەتكەن. باسپاسٶز كارتاسىن بەرۋ ارقىلى جۋرناليستەردٸڭ بٸرىڭعاي بازاسى جاساقتالادى. تٷرلٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋى جاقسارادى دەگەن پايىم بار. ايتالىق مەملەكەتتٸك تۇرعىن ٷي قورىنان باسپانا الۋ, «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا شەتەلدە تاعلىمدامادان ٶتۋ سەكٸلدٸ مٷمكٸندٸكتەرگە قۇقىقتىق نەگٸز قالىپتاستىرادى. سونىمەن بٸرگە ۋەكٸلەتتٸ ورگان ٷشٸن باقىلاۋ مٷمكٸندٸگٸ دە ارتادى. بۇل جاعداي سٶز بوستاندىعىنا كەرٸ ەسەر ەتەتٸن تسەنزۋرالىق مەحانيزمگە ۇلاسىپ كەتپەۋٸ تيٸس.
4. اقپاراتتىق ەگەمەندٸك – رەسپۋبليكا ازاماتتارىنىڭ قوعامدىق-ساياسي دەربەستٸگٸن ايقىندايتىن مەملەكەت كەڭٸستٸگٸندەگٸ تەۋەلسٸزدٸك رەتٸندە انىقتالعان. الايدا بۇل بٸرجاقتى دەفينيتسييا. ەربٸر ازامات تەك سىرت ەلدٸڭ عانا ەمەس, سونىمەن بٸرگە ٶزٸ ٶمٸر سٷرٸپ وتىرعان مەملەكەتتٸڭ دە, ونىڭ قوعامدىق-ساياسي دەربەستٸگٸنە مانيپۋلياتسييا جاساماۋىن بولجاۋى تيٸس. قەزٸر رەسەيدە وسىنداي قول سۇعۋشىلىقتىڭ جٷيەلٸ تەرتٸپكە اينالىپ كەتكەنٸن كٶرٸپ وتىرمىز. ٶرٸمدەي جاستار, ساياسي رەجيمگە ۋلانعان مەملەكەتتٸك ناسيحاتتىڭ ىقپالىمەن سوعىسقا اتتانىپ, ٶمٸرلەرٸن قييۋدا. سونداي-اق اقپاراتتىق ەگەمەندٸكتٸڭ بٸز ەسكەرمەي وتىرعان تاعى بٸر قىرى بار, ول – اقپاراتتى تسيفرلىق ەمەس, دەستٷرلٸ فورماتتا الۋعا دەگەن قۇقىعىنىڭ ساقتالۋى. قەزٸر, مەسەلەن پەتيتسييانى بەرۋدٸ ونلاين فورماتقا كٶشٸرۋ سٶز بولۋدا. ينتەرنەتتٸڭ بارلىق اۋماقتا بولماۋى سەبەپتٸ عانا, مۇنى ارالاس فورماتتا قالدىرۋعا ۋاقىتشا مەجبٷر بولىپ وتىر. مەنٸڭشە, اقاپارتتىق ەگەمەندٸك وسىنداي تسيفرلىق دەۋٸردٸڭ جەتەگٸنە كەتۋدٸڭ دە الدىن الۋعا باعىتتالعان انتروپولوگييالىق يممۋنيتەت مەسەلەسٸن كٶتەرۋٸ تيٸس.
5. باسپاسٶز حاتشىسى ينستيتۋتىنىڭ دا مەرتەبەسٸن وسى زاڭ ارقىلى ناقتىلاۋ قاجەت. ٶيتكەنٸ, تەجٸريبە كٶرسەتٸپ وتىرعانداي, كٶپتەگەن باسپاسٶز حاتشىلارى بٸرٸنشٸ كەزەكتە مەملەكەتتٸك ورگاننىڭ جارييا مٷددەسٸنە قىزمەت ەتۋدەن بۇرىن, ونىڭ جەتەكشٸسٸنٸڭ يمميدجٸن قالىپتاستىرۋمەن ەلەك. بٸزدە تەك پرەزيدەنت قانا ٶزٸ لاۋازىمدى تۇلعا ەرٸ مەملەكەتتٸك ورگان. سونىدقتان پرەزيدەنتتٸڭ باسپاسٶز حاتشىسىنان باسقاسى تەك مەملەكەتتٸك ورگاننىڭ قىزمەتٸ تۋرالى اقپارات بەرۋٸ تيٸس. سونداي-اق باسپاسٶز حاتشىسى ينستيتۋتىن بٸر ورتالىققا باعىناتىن دەربەس قۇرىلىم رەتٸندە قالىپتاستىراتىن ۋاقىت كەلٸپ جەتكەن سەكٸلدٸ.
6. تۇتاستاي العاندا زاڭ جوباسى اقپاراتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋگە باسا نازار اۋدارىپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ۇتىمدى قورعاۋعا قۇقىقتىق نەگٸز قالاپ وتىر.
قازىبەك داۋتاليەۆ, زاڭ عىلىميدارىنىڭ كانديداتى,
الماتى وبلىستىق قوعامدىق كەڭەستٸڭ مٷشەسٸ
