قازاقستاندا قوعامدىق ورىنداردا بەت-جٷزدٸ تولىق جابۋعا تىيىم سالاتىن زاڭنىڭ قابىلدانۋى قوعامدا قىزۋ پٸكٸرتالاس تۋدىردى. وسى رەتتە تەولوگ جاندەۋلەت سٷلەيمەنوۆ اتالعان زاڭنىڭ باستى ماقساتى دٸني كٶزقاراستى شەكتەۋ ەمەس, قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
“بۇل زاڭ بارلىعىنا ورتاق قاۋٸپسٸزدٸك شاراسى رەتٸندە قابىلداندى. ەرينە, بەت-جٷزٸن دٸني سەبەپتەرمەن جاباتىن ادامدار دا ونىڭ اياسىندا قاراستىرىلادى. بٸراق بۇل زاڭ دٸني نەگٸزدە قابىلدانعان جوق. بٸرٸنشٸ كەزەكتە – قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ تۇر”, – دەدٸ ول.
سٷلەيمەنوۆتٸڭ ايتۋىنشا, زاڭ قابىلدانعاننان كەيٸن كەيبٸر ازاماتتار مەسەلەنٸ دٸني تۇرعىدا قابىلداپ, قوعامدا ەكٸۇداي پٸكٸر قالىپتاستىرىپ جاتىر.
“دٸندار بولا ما, دٸنسٸز بولا ما, اتەيست پە – بۇل ەر ادامنىڭ جەكە تاڭداۋى. بٸراق اتالعان زاڭ بەت-جٷزدٸ جاسىرۋعا قاتىستى قابىلداندى. ونى دٸنمەن بايلانىستىرۋ دۇرىس ەمەس. قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن قابىلدانعان قۇجات ەكەنٸن تٷسٸنٸپ الۋىمىز كەرەك”, – دەيدٸ تەولوگ.
ول كونستيتۋتسييانىڭ 14-بابىنا توقتالىپ, دٸن نەگٸزٸندە كەمسٸتۋگە جول بەرٸلمەيتٸنٸن ەسكە سالدى.
“بٸز زايىرلى, قۇقىقتىق مەملەكەتپٸز. بٸزدە دٸني قىزمەت پەن دٸني بٸرلەستٸكتەرگە قاتىستى ارنايى زاڭ بار. قانداي دا بٸر شەكتەۋ ەنگٸزٸلۋ ٷشٸن مٸندەتتٸ تٷردە سوت شەشٸمٸ نەمەسە ناقتى زاڭ قاجەت. ال باسقا ايتىلىپ جاتقان دٷنيەلەر – جەكەلەگەن ازاماتتاردىڭ جەكە كٶزقاراسى عانا”, – دەدٸ سٷلەيمەنوۆ.
سونداي-اق تەولوگ قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسىنىڭ (قمدب) بۇل مەسەلەگە قاتىستى ۇستانىمىن دا اتاپ ٶتتٸ.
“قمدب بۇل زاڭنىڭ بٸزدٸڭ دەستٷرٸمٸزگە قايشى ەكەنٸن, حانافي مەزھابىندا بەتتٸ جابۋ مٸندەتتٸ امال بولىپ سانالمايتىنىن ايتتى. بٸز بۇل پٸكٸردٸ مٷفتيياتتىڭ كٶزقاراسى رەتٸندە قابىلدايمىز”, – دەدٸ ول.
سٷلەيمەنوۆتٸڭ ايتۋىنشا, بەت-جٷزدٸ جابۋعا تىيىم قازاقستاندا عانا ەمەس, كٶرشٸ ٶزبەكستان مەن قىرعىزستاندا دا زاڭمەن بەكٸتٸلگەن.
“مۇنداي شەكتەۋ دٸني سەبەپتەن ەمەس, قاۋٸپسٸزدٸك ماقساتىندا ەنگٸزٸلٸپ وتىر. ٶيتكەنٸ كەيبٸر ازاماتتار بەتٸن بٷركەپ, قىلمىستىق ەرەكەتكە – مىسالى, ٷي توناۋعا بارۋى مٷمكٸن. بۇعان دەيٸن دٸني ەكسترەميزمگە قاتىسى بولعان وقيعالار دا بار. سوندىقتان بۇل زاڭ جالپى قىلمىستىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان”, – دەدٸ ول.
تەولوگتىڭ پٸكٸرٸنشە, قوعامدا دۇرىس تٷسٸنٸك قالىپتاستىرۋ ٷشٸن جاڭا زاڭدى قۇقىقتىق تۇرعىدان كەڭٸرەك تٷسٸندٸرٸلگەنٸ جٶن.
بۇعان دەيٸن...
ايتا كەتەيٸك, بۇعان دەيٸن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ادامنىڭ جٷزٸن جاسىراتىن كيٸمدەرگە قاتىستى مەسەلەنٸ رەتتەيتٸن زاڭعا قول قويعان ەدٸ. مۇنداي كيٸمدەردٸ كييۋگە ەندٸ رەسمي تٷردە تىيىم سالىنادى.
تىيىم سالۋ نورماسى "قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبٸر زاڭنامالىق اكتٸلەرٸنە قۇقىق قورعاۋ قىزمەتٸن, قۇقىق قورعاۋ جەنە ارنايى مەملەكەتتٸك ورگاندار, ازاماتتىق قورعاۋ ورگاندارى مەن ەسكەري قىزمەتشٸلەردٸڭ تۇرعىن ٷيمەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸ مەن ەلەۋمەتتٸك قورعالۋىن جەتٸلدٸرۋ, سونداي-اق ٸشكٸ ٸستەر ورگاندارى قىزمەتٸندەگٸ ارتىق زاڭنامالىق رەتتەۋدٸ الىپ تاستاۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ تۋرالى" زاڭعا ەنگٸزٸلدٸ.
زاڭ مەتٸنٸندە بىلاي دەلٸنگەن:
"قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىندا, قىزمەتتٸك (لاۋازىمدىق, ەڭبەك) مٸندەتتەردە, مەديتسينالىق ماقساتتا, ازاماتتىق قورعاۋ كەزٸندە, اۋا رايىنىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸنە بايلانىستى, سونداي-اق سپورتتىق, سپورتتىق-بۇقارالىق جەنە مەدەني-بۇقارالىق ٸس-شارالارعا تٸكەلەي قاتىساتىن تۇلعالاردان باسقا جاعدايلاردى قوسپاعاندا, قوعامدىق ورىنداردا ادامنىڭ بەت-جٷزٸن تانۋعا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن كيٸم-كەشەك كييۋگە تىيىم سالىنادى".
دەپۋتاتتار پٸكٸرٸ
ەسكە سالايىق, ماۋسىم ايىنىڭ باسىندا سەنات قوعامدىق ورىنداردا ادامنىڭ تٷر-سيپاتىن تانۋعا كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن كيٸمدٸ كييۋگە تىيىم سالۋدى قاراستىراتىن تٷزەتۋدٸ ۇسىندى.
"مەسەلە حيدجابتا ەمەس. مەسەلە – يسلامداعى دەسترۋكتيۆتٸ اعىمداردىڭ قازاقستانداعى ۇلتتىق دەستٷرلەرگە زييان كەلتٸرٸپ جاتقانىندا. ەگەر بٸز زايىرلى مەملەكەت رەتٸندە دامىعىمىز كەلسە, سىرتقى يدەولوگييا مەن دٸني ىقپالدىڭ جەتەگٸندە بولماۋىمىز كەرەك. نەگٸزگٸ تٷيتكٸل – وسىندا. بٸزدٸڭ بولاشاعىمىز – ٶز ۇلتتىق دەستٷرلەرٸمٸزدە", – دەدٸ ەرمۇرات باپي مەجٸلٸس كۋلۋارىندا تٸلشٸلەرگە.
سونىمەن قاتار باپي پارلامەنت دٸنگە جەنە باسقا اعىمدارعا قاتىستى مەسەلەنٸ قولعا الاتىن زاڭ جوباسىن ەنگٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىر دەگەن ەدٸ.
“قۇجاتتا مەكتەپكە دٸني كيٸممەن كەلۋ دە بار. وعان تولىق تىيىم سالىنادى. قوعامدىق ورىندا بەتتٸ جاۋىپ تۇراتىن دٸني كيٸم كييۋگە تىيىم سالۋ دا بار. جازا رەتٸندە ەسكەرتۋ جاسالىپ, ايىپپۇل سالۋ دا قاراستىرىلادى”, – دەدٸ باپي.
ال مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەلنۇر بەيسەنباەۆ ەلٸمٸزدە ورانۋعا تىيىم سالاتىن زاڭ جوباسى جوق ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن ەدٸ.
دەپۋتاتتىڭ سٶزٸنشە, قازاقستاندا دٸني-نانىم سەنٸمگە تولىعىمەن ەركٸندٸك بەرٸلگەن.
“ەرمۇرات سەيتقازىۇلى باپيدٸڭ ول جەكە پٸكٸرٸ عوي. حيدجاب, نيكابقا قاتىستى مەسەلە بٸزدٸ قاراستىرىلىپ جاتقان جوق. ودان دا باسقا ماڭىزدى مەسەلە بار عوي”, - دەدٸ ەلنۇر بەيسەنباەۆ.
