قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۋرالى جاڭا زاڭعا قول قويدى. بۇل قۇجات جارنالار كٶلەمٸنە, مەديتسينالىق قىزمەتتەردٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸنە قاتىستى ماڭىزدى ٶزگەرٸستەر ەنگٸزەدٸ. جاڭا نورمالار جٷيەگە قالاي ەسەر ەتەدٸ? وسى جەنە ٶزگە دە سۇراقتارعا «ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ» تٷركٸستان وبلىسى بويىنشا فيليالى ديرەكتورى باقىت يسماحانبەتوۆ جاۋاپ بەردٸ.
- باقىت تورعايبايۇلى, زاڭعا ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەر مەمس جٷيەسٸنە حالىقتى تارتۋ اياسىنا قالاي ەسەر ەتپەك?
- تٷركٸستان وبلىسىندا بٷگٸندە 195 مەديتسينالىق ۇيىم حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋدە, ونىڭ ٸشٸندە 152 – جەكە مەنشٸك مەكەمەلەر. بۇل اۋىل تۇرعىندارىنا قولجەتٸمدٸ, ساپالى ەرٸ تاڭداۋى مول مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە جول اشىپ وتىر.
مەديتسينالىق ۇيىمدارعا تٸركەلگەن تۇرعىندار سانى – 2 077 730 ادام, ونىڭ ٸشٸندە اۋىلدا تۇراتىندار – 1 649 527 (79.4%). ال مەمس جٷيەسٸندە ساقتاندىرىلعان ازاماتتاردىڭ ٷلەسٸ 83.1%-دى قۇرايدى. الايدا شامامەن 351 503 ادام ەلٸ كٷنگە دەيٸن جٷيەدەن تىس قالىپ وتىر.
2024 جىلعى 7 شٸلدەدە ٶتكەن ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋدى تاپسىردى. پرەزيدەنت: «ەلەۋمەتتٸك وسال ساناتتاعى ازاماتتار ٷشٸن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋعا جارنالار جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت ەسەبٸنەن تٶلەنۋٸ تيٸس» دەپ ناقتى اتاپ ٶتتٸ.
سول سەبەپتٸ حالىقتى جٷيەگە كەڭ كٶلەمدە قامتۋ ٷشٸن جاڭا تەتٸكتەر ەنگٸزٸلدٸ. بۇدان بىلاي جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار ەلەۋمەتتٸك ەل-اۋقات دەڭگەيٸ بويىنشا داعدارىستىق جەنە شۇعىل جاعدايداعى (D جەنە E دەڭگەيلەرٸ) ازاماتتاردىڭ جارنالارىن تٶلەيتٸن بولادى.
2026 جىلى وسى ٶزگەرٸستەردٸڭ ارقاسىندا ٶڭٸردە قوسىمشا 100 مىڭعا جۋىق ادام مەمس جٷيەسٸنە تارتىلماق.
سونىمەن قاتار, رەسمي تٸركەلگەن جۇمىسسىز ازاماتتار ٷشٸن دە جارنالار جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت ەسەبٸنەن تٶلەنەتٸن بولادى. بۇل ەكٸمدٸكتەردٸ جۇمىسسىزدىقپەن كٷرەستە بەلسەندٸرەك بولۋعا, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا جەنە كەدەيلٸكتٸ ازايتۋعا يتەرمەلەيدٸ.
– ساقتاندىرۋ مەرتەبەسٸنە قاتىستى قانداي ٶزگەرٸستەر بولدى?
– يە, جاقسى جاڭالىق – ەندٸ ساقتاندىرىلعان مەرتەبەسٸن ساقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن جاڭا نورما كٷشٸنە ەندٸ. ەگەر ازامات سوڭعى 5 جىل ٸشٸندە تۇراقتى تٷردە جارنا تٶلەپ كەلگەن بولسا, بەلگٸلٸ بٸر سەبەپتەرمەن جارنا ۋاقىتشا توقتاتىلسا دا, ول 6 ايعا دەيٸن ساقتاندىرىلعان مەرتەبەسٸن ساقتاي الادى (بۇرىن بۇل مەرزٸم 3 اي بولاتىن).
مىسالى, ادام جۇمىس ٸستەپ جٷرٸپ, جارنالاردى تۇراقتى تٶلەگەنٸمەن, كەيٸن جۇمىستان شىعىپ قالسا دا, ول جارتى جىل بويى مەمس جٷيەسٸندەگٸ مەديتسينالىق كٶمەكتٸ پايدالانا الادى. بٸراق بۇل رەتتە كەيٸننەن سول ايلارداعى بەرەشەك ٶتەلۋٸ تيٸس.
– جاڭا بٸرىڭعاي پاكەت تۋرالى ايتىپ ٶتسەڭٸز…
– مەملەكەت باسشىسى 2024 جىلعى جولداۋىندا «بٸرىڭعاي مەديتسينالىق كٶمەك پاكەتٸن» قالىپتاستىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. بۇل پاكەت 2026 جىلدان باستاپ كٷشٸنە ەنەدٸ.
ونكولوگييالىق سكرينينگتەر تمككك تٸزٸمٸنە ٶتەدٸ جەنە ساقتاندىرىلعان مەرتەبەسٸنە قاراماستان بارلىق ازاماتتارعا تەگٸن كٶرسەتٸلەتٸن بولادى.
سونىمەن قاتار, 8 ەلەۋمەتتٸك مەنٸ بار اۋرۋعا (تۋبەركۋلەز, ايتۆ, سوزىلمالى ۆيرۋستى گەپاتيتتەر مەن باۋىر تسيرروزى, قاتەرلٸ ٸسٸكتەر, پسيحيكالىق جەنە مٸنەز-قۇلىقتىق بۇزىلىستار, ورفاندىق اۋرۋلار, جەدەل ميوكارد ينفاركتٸ, ينسۋلت) كٷدٸك بولعان جاعدايدا, كەڭەس بەرۋ جەنە دياگنوستيكا قىزمەتتەرٸ تەگٸن ۇسىنىلادى. بۇرىن مۇنداي كٶمەك تەك تۋبەركۋلەز بەن ايتۆ جاعدايىندا عانا تەگٸن كٶرسەتٸلەتٸن.
سونداي-اق 2026 جىلدان باستاپ بازالىق پاكەتكە:
- امبۋلاتورلىق دياليز,
- سوزىلمالى اۋرۋلاردىڭ 12 توبىنا ديناميكالىق باقىلاۋ مەن كەڭەس بەرۋ (ونىڭ ٸشٸندە باۋىر, قالقانشا بەزٸ, جٷرەك اقاۋلارى, ت.ب.),
- امبۋلاتورلىق دەرٸ-دەرمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ,
- جوسپارلى ستاتسيونارلىق جەنە ستاتسيوناردى الماستىراتىن كٶمەك كٸرەدٸ.
جالپى, قور ارقىلى تٷركٸستان وبلىسىنا 2025 جىلعا ارنالعان دەنساۋلىق ساقتاۋ بيۋدجەتٸ – 226 271 005 تەڭگە. ونىڭ ٸشٸندە:
مەمس پاكەتٸنە – 123 081 585 تەڭگە;
تمككك پاكەتٸنە – 103 189 420 تەڭگە.
ال مەمس جٷيەسٸ ەنگٸزٸلگەلٸ بەرگٸ 5 جىل ٸشٸندە قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ 1,8 ەسەگە نەمەسە 82 %-عا ٶسكەن.
🏨 مەديتسينالىق كٶمەككە بٶلٸنگەن قارجى
2025 جىلى مەمس اياسىندا:
85 797 928 مىڭ. تەڭگە – ستاتسيونارلىق كٶمەككە ,
36 868 796 مىڭ. تەڭگە – كەڭەس-دياگنوستيكالىق كٶمەككە,
8 156 540 مىڭ. تەڭگە – مەديتسينالىق وڭالتۋعا,
4 908 102 مىڭ. تەڭگە – ستوماتولوگييالىق قىزمەتتەرگە,
18 740 659 مىڭ. تەڭگە – امبۋلاتورييالىق دەرٸ-دەرمەكپەن قامتۋعا,
1 155 285 مىڭ. تەڭگە – جوعارى تەحنولوگييالىق وتالارعا باعىتتالدى.
⚕️ قىمبات وتالار تەگٸن
ساقتاندىرىلعان ەربٸر ازامات مەمس ەسەبٸنەن كٷردەلٸ جەنە جوعارى تەحنولوگييالى وتالاردى تەگٸن الا الادى. مەسەلەن:
1 139 كارديوحيرۋرگييالىق وپەراتسييا – 1 367 173 307 تگ;
2 040 نەيروحيرۋرگييالىق وپەراتسييا – 1 366 622 435 تگ;
2 543 لور وپەراتسيياسى – 497 191 002 تگ;
10 بٷيرەك جەنە باۋىر ترانسپلانتاتسيياسى – 30 775 993,51 تگ.
ورتاشا العاندا, مۇنداي وپەراتسييالاردىڭ قۇنى 5-10 ملن تەڭگە ارالىعىندا.
🏥 مەديتسينالىق ينفراقۇرىلىم جاڭارتىلىپ جاتىر
جىل سايىن وبلىستا جاڭا مەديتسينالىق مەكەمەلەر اشىلىپ, ينفراقۇرىلىم جاڭعىرتىلۋدا. سونىمەن بٸرگە, فەلدشەرلٸك-اكۋشەرلٸك پۋنكتتەر مەن جىلجىمالى مەديتسينالىق كەشەندەر شالعاي اۋىلداردى ارالاپ, كٶمەك كٶرسەتۋدە.
- جارنالار ەسەپتەۋ تەرتٸبٸنە قاتىستى نە ٶزگەرەدٸ?
-حالىقتى مەديتسينالىق كٶمەكپەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ماڭىزدى شارتتارىنىڭ بٸرٸ – مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸنٸڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعى.
وسىعان بايلانىستى, 2026 جىلعى قاڭتاردان باستاپ جارنالار مەن اۋدارىمداردى ەسەپتەۋ ٷشٸن قولدانىلاتىن تابىس كٶلەمٸنٸڭ جوعارعى شەگٸ جاڭارتىلادى:
- جۇمىس بەرۋشٸلەر ٷشٸن – 40 ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى (ەتج),
- قىزمەتكەرلەر ٷشٸن – 20 ەتج.
بۇل — باستاپقىدا ۇسىنىلعان 50 ەتج ورنىنا قابىلدانعان كەلٸسٸمدٸ شەشٸم, ياعني جٷيەنٸڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاي وتىرىپ, سالىق جٷكتەمەسٸنٸڭ شەكتەن تىس ٶسۋٸنە جول بەرمەيدٸ.
اتالعان ٶزگەرٸس جٷيەنٸڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن نىعايتىپ قانا قويماي, ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ شىعىندارىن ٶتەۋدەگٸ جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ەدٸل جەنە تەڭدەي بٶلۋ قاعيداتىن جٷزەگە اسىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
وسى شارانىڭ نەتيجەسٸندە مەمس جٷيەسٸنٸڭ تابىسى جىلىنا شامامەن 200 ملرد تەڭگەگە ارتادى دەپ كٷتٸلۋدە.
– مەملەكەت جارنا تٶلەيتٸن جەڭٸلدٸك ساناتتارعا نە ٶزگەرەدٸ?
– قازٸرگٸ تاڭدا مەملەكەت 15 جەڭٸلدٸكتٸ ساناتتاعى ازامات ٷشٸن جارنا تٶلەيدٸ. ولاردىڭ قاتارىندا بالالار, زەينەتكەرلەر, مٷگەدەكتەر, جٷكتٸ ەيەلدەر بار.
ەلٸمٸزدە مەمس جٷيەسٸنە تٶلەنەتٸن جارنالار مەن اۋدارىمداردىڭ مٶلشەرٸ ەڭ تٶمەن دەڭگەيدە – 2025 جىلى 2%. سالىستىرمالى تٷردە, باسقا ەلدەردە بۇل كٶرسەتكٸش 9–14,5% ارالىعىندا. جٷيەنٸ باستاپقى جوبالاۋ كەزٸندە جارنا مٶلشەرلەمەلەرٸ جوعارىراق بولىپ جوسپارلانعان, الايدا جٷيە ٸسكە قوسىلعان كەزدە ولار ەدەۋٸر تٶمەندەتٸلگەن ەدٸ.
الايدا, «بٸرىڭعاي مەديتسينالىق كٶمەك پاكەتٸ» ەنگٸزٸلٸپ, مەمس جٷيەسٸندە قوسىمشا مٸندەتتەمەلەردٸڭ قوسىلۋىنا بايلانىستى جٷيەنٸڭ قارجىلىق جٷكتەمەسٸ كٷرت ٶسٸپ وتىر. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت تاراپىنان جارنا مٶلشەرلەمەلەرٸن كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ارتتىرۋ ۇسىنىلدى.
- 2027 جىلى – 2,2%,
- 2037 جىلعا دەيٸن – 4,7%-عا دەيٸن بٸرتٸندەپ ٶسٸرۋ.
بۇل رەتتە جۇمىس بەرۋشٸلەر مەن جۇمىسكەرلەر ٷشٸن جارنا مٶلشەرلەمەلەرٸ ٶزگەرٸسسٸز قالادى.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راقمەت.
