مەجٸلٸس ۆيتسە-سپيكەرٸ دانييا ەسپاەۆا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت اقشاسىنىڭ ٶڭٸرلەرگە بٶلۋدەگٸ تٷيٸتكٸلدٸ مەسەلەلەردٸ كٶتەرٸپ, جاڭا بيۋدجەت كودەكسٸندەگٸ ٶزگەرٸستەرگە توقتالدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستانداعى 20 ٶڭٸردٸڭ 17-سٸ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بٶلٸنەتٸن ترانسفەرتتەرسٸز كٷنٸن كٶرە المايدى. بۇل مەسەلەگە ٷكٸمەت باسا نازار اۋدارىپ, كٷزگە دەيٸن ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلگەن جاڭا بيۋدجەت كودەكسٸنە ساي ٷش جىلدىق جوسپار قۇرادى. سودان كەيٸن ول مەجٸلٸس قاراۋىنا كەلٸپ تٷسەدٸ. ونداعى جاڭا جٷيە قانشالىقتى تيٸمدٸ نەمەسە ونىڭ قانداي تومپاق تۇستارى بار, مۇنىڭ بارلىعىن مەجٸلٸس الدىنا الا انىقتاپ, زاڭ قابىلدانعانشا ونىڭ جوباسىن ەبدەن سٷزگٸدەن ٶتكٸزۋٸ تيٸس.
"ەلدەگٸ بيۋدجەت بٶلٸنٸسٸندەگٸ تٷيٸندٸ مەسەلەنٸڭ بٸرٸ – ٶڭٸرلەردٸڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸ ەلٸ دە ورتالىقتان بٶلٸنەتٸن قوماقتى سۋبۆەنتسيياعا تەۋەلدٸلٸگٸ. مەسەلەن, بىلتىر الماتى, استانا جەنە اتىراۋ وبلىسىنان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 470 ملرد تەڭگە تٷسكەن. سوندىقتان ولاردى بيۋدجەت دونورى قاتارىنا جاتقىزۋعا بولادى. ال ٶزگە ايماقتارعا ورتالىقتان, كەرٸسٸنشە 5,3 ترلن تەڭگە سۋبۆەنتسييا تٷرٸندە اقشا بەرٸلگەن. بۇل اراداعى ايىرما 10 ەسەدەن اسادى", - دەدٸ دانييا ەسپاەۆا.
وسى جاعىنان العاندا, بٷتكٸل دەرلٸك ٶڭٸر ورتالىققا قاراپ, الاقان جايىپ وتىر. يە, ٶڭٸرلەر تابىسى جىلدان جىلعا ارتىپ كەلەدٸ, بٸراق سونىمەن قاتار سۋبۆەنتسييا كٶلەمٸ دە ٶسۋدە. مەسەلەن, 10 جىل بۇرىن, ياعني 2014 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ٶڭٸرلەرگە 978 ملرد تەڭگە بٶلٸنگەن بولسا, 2024 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش 5,3 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. دەمەك, ٶڭٸرلەر ورتالىققا تەۋەلدٸ بولىپ قالا بەرۋدە, ال بيۋدجەت قاراجاتىن تيٸمدٸ پايدالانۋ مەسەلەسٸ ەلٸ كٷنگە دەيٸن تولىق شەشٸمٸن تاپپاي وتىر.
ەسپاەۆا بۇل تٷيتكٸلدەردٸڭ استارىندا ەسەپتەۋ ەدٸستەمەسٸندەگٸ ولقىلىقتار, نە ٶڭٸرلەردٸڭ بيۋدجەت قاراجاتىن كٶبٸرەك الۋ ماقساتىندا كٸرٸستەردٸ ەدەيٸ تٶمەندەتٸپ كٶرسەتۋ ەرەكەتٸ جاتقان بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن دە ايتادى. سەبەبٸ كەيبٸر ٶڭٸرلەر بيۋدجەت كٸرٸستەرٸن جوسپارلاۋدا شىندىقتان الشاق كەتٸپ, نەتيجەسٸندە 40 پايىزعا دەيٸن اسىرا ورىنداۋلار ورىن العان.
ٶز كەزەگٸندە پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى - ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ سەرٸك جۇمانعارين ورتالىق پەن ٶڭٸرلەر اراسىنداعى قارجىلىق تەۋەلدٸلٸكتٸ ازايتۋ بويىنشا ناقتى قادامدار جاسالىپ جاتقانىن ايتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا, 2026 جىلدان باستاپ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ٶڭٸرلەرگە جىل سايىن تۇراقتى كٸرٸس كٶزدەرٸ ەسەبٸنەن قوسىمشا 100 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە قارجى بەرٸلەدٸ. سونىمەن بٸرگە جاڭا بيۋدجەت كودەكسٸنە سەيكەس جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردٸڭ تۇراقتى كٸرٸس كٶزدەرٸن 40%-عا دەيٸن ۇلعايتۋ جوسپارلانۋدا. وسىلايشا, اۋداندىق بيۋدجەتتەردٸڭ دەربەستٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ كورپوراتيۆتٸ تابىس سالىعى مەن جەكە تابىس سالىعى اۋدان مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالا بيۋدجەتتەرٸنە بەرٸلمەك.
جۇمانعاريننٸڭ ايتۋىنشا, سوڭعى 6 جىلدا جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردٸڭ كٸرٸسٸ ايتارلىقتاي ٶسكەن: 2019 جىلى ول 2,5 ترلن تەڭگە بولسا, 2024 جىلى 7,9 ترلن تەڭگەگە جەتٸپ, ٷش ەسەدەن استامعا ارتقان.
"بۇدان بٶلەك, تٶرتٸنشٸ دەڭگەيدەگٸ, ياعني اۋداندىق ماڭىزى بار قالا, اۋىل, ەلدٸمەكەندەر جەنە اۋىلدىق وكرۋگ بيۋدجەتتەرٸنە سىرتقى (ۆيزۋالدى) جارناما ورنالاستىرۋ تٶلەمدەرٸ سيياقتى 14 تٷرلٸ تۇراقتى كٸرٸس كٶزٸ بەرٸلگەن. تٸپتٸ, جاڭا سالىق كودەكسٸ جوباسىن تالقىلاۋدا وسى بيۋدجەتتٸك دەڭگەيدەگٸ نەگٸزگٸ كٸرٸس كٶزدەرٸنٸڭ بٸرٸ – سىرتقى جارنامادان تٷسەتٸن 367 ملن تەڭگە كٸرٸستەن ايىرىلىپ قالۋ قاۋپٸ تۋىنداعان. بٸراق مينيسترلٸك بۇل كٸرٸستٸ ساقتاپ قالا الدى", - دەدٸ جۇمانعارين بٷگٸن مەجٸلٸستەگٸ ٷكٸمەت ساعاتىندا.
قورىتا كەلگەندە, ٶڭٸرلەردٸڭ قارجىلىق دەربەستٸگٸن ارتتىرۋ مەسەلەسٸ مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە تٷپكٸلٸكتٸ شەشٸمٸن تاپپاعانىمەن, ورتالىقتان جەرگٸلٸكتٸ جەرلەرگە كٸرٸستەردٸ كٶبٸرەك بەرۋ, بيۋدجەتتٸك جوسپارلاۋدى جاقسارتۋ سيياقتى ناقتى قادامدار جاسالۋدا. دەگەنمەن ٶڭٸرلەردٸڭ ەلٸ دە ورتالىققا تەۋەلدٸلٸگٸ 49% شاماسىندا قالىپ وتىر. دەمەك, جاڭا بيۋدجەت كودەكسٸ وسى كٶرسەتكٸشتٸ تٶمەندەتٸپ, ٶڭٸرلەردٸڭ قارجىلىق مٷمكٸندٸگٸن كەڭەيتۋگە باعىتتالماق.
بۇعان دەيٸن "اۋىل - ەل بەسٸگٸ" سىندى ٶڭٸرلەردٸ قولداۋشى بٸرقاتار مەمباعدارلامالاردى جابۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن جازعانبىز.
