وركەستردٸڭ ەنشٸسٸ رەتٸندە, ديرەكتورى, ەكٸمگەرٸ, ادمينيستراتورى بولىپ قىزمەت اتقاردىم. نۇراعاڭ مەنٸ بٸردە بٸر ٸس-ساپاردان, كونتسەرتتٸك باعدارلامادان قالدىرعان ەمەس. بارلىق جاۋاپتى شارۋاشىلىق جۇمىستاردى ماعان سەنٸپ تاپسىراتىن. 18 جىل بويى سىيلاستىقپەن شىعارماشىلىق تىعىز بايلانىستا بولدىق.
ٶزٸنٸڭ كٶپ ەندەرٸن وركەسترگە مەنٸڭ داۋىسىما لايىقتاپ تٷسٸردٸ. بٷكٸل قازاقستاندى بٸرگە ارالادىق. قازاقستان جەنە شەتەلدەرگە كٶپتەگەن گاسترولدٸك ساپارلار ۇيىمداستىردىم. سونىڭ ٸشٸندە ٶزٸڭٸز باسقارىپ بارعان سولتٷستٸك كورەياعا ۇيىمداستىرىلعان گاسترولدٸك ساپار ەرەكشە بولدى.
كورەياعا باراتىنىمىز تۋرالى نۇراعاڭا الدىن الا ەسكەرتتٸم. «يتتٸڭ ەتٸن جەمەيمٸن» دەپ قالجىڭدادى. ونشا قولداۋ كٶرسەتپەدٸ. ول كٸسٸنٸڭ الدىنان ٶتكەننەن سوڭ استىرتىن قۇجاتتاردى دايىنداي بەردٸم. بەرٸ دايىن بولعان سوڭ نۇراعاڭا كەتتٸك دەدٸم ول كٸسٸ قارسى بولمادى.
كورەي ەلشٸلٸگٸمەن اقىلداسىپ كورەي تٸلٸندە ٶزٸمە بٸر ەن دايىنداپ الدىم. بٸلگەندەي دايىنداپپىن - كورەي مەدەنيەت مينيسترلٸگٸنەن پاتريوتتىق ەن بولماسا فينالعا ٶتە المايسىڭدار دەدٸ. كورەي حالقىنىڭ كٶسەمٸ گەنەراليسسيمۋس كيم ير سەنگە ارنالعان پاتريوتتىق ەن مەندە بار ەدٸ. 15 مين دايىندىقتان كەيٸن, ساحناعا بٸراق شىقتىق, زال تٷرەگەپ تۇرىپ قول سوقتى. وسى ەننٸڭ ارقاسىندا باعىمىز جاندى بٸز فينالعا ٶتتٸك. 67 مەملەكەتتەن كەلگەن ەنشٸلەر اراسىنان مەن بٸرٸنشٸ ورىنعا يە بولدىم.
وسى گاسترولدٸك ساپاردان سوڭ ٶزٸمنٸڭ جەكە شىعارماشىلىق كونتسەرتٸمدٸ ٶتكٸزدٸم. مەدەنيەت مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتالدىم.
وسى ارالىقتا مەنٸڭ كٶزٸمشە 20-شاقتى ديريجەر اۋىستى. وركەستردٸڭ قامىن ويلاپ بولاشاعى ٷشٸن تەر تٶگٸپ نۇراعاڭ ەكەۋمٸز ادال ەڭبەك ەتتٸك. نۇراعاڭ «مەنٸڭ كوزلوۆسكيٸم» دەپ قالجىڭداسا دا اندا-ساندا مەنٸڭ ارقامنان قاعىپ باعالاۋشى ەدٸ. كٷندٸز تٷنٸ بٸرگە بولدىق. قاي جاقتا جٷرسەكتە جۇمىستان قالمايتىنبىز.
نۇراعاڭنىڭ باسقارۋىمەن بٸرنەشە دٷركٸن ٶزٸمنٸڭ جەكە شىعارماشىلىق كونتسەرتٸمدٸ ٶتكٸزدٸم.وركەسترگە بايلانىستى كٷردەلٸ مەسەلەلەردٸڭ بەل ورتاسىندا نۇراعاڭمەن بٸرگە بولدىم.
شىندىقتى ايتاتىن بولسام,ەندٸگٸ مەسەلە ديناراعا (دينزۋحرا) بايلانىستى.ونى جۇمىسقا الۋ وڭاي بولمادى. فيلارمونييا ەكٸمشٸلٸگٸ جەنە كوللەكتيۆ ونى قولدامادى.
سٶيتٸپ جٷرگەندە مەدەنيەت مينيسترٸ م. قۇلمۇحاممەد مىرزا فيلارمونييا كوللەكتيۆتەرٸن تىڭداۋعا كەلەدٸ دەگەن ەڭگٸمە شىقتى مەن تاڭعى ساعات 6-دا داحاعا زۆاندادىم. «قايتسەكتە دينارانى مينيسترگە كٶرسەتۋٸمٸز» كەرەك دەدٸم.
فيلارمونييا ەكٸمشٸلٸگٸ «ونى مينيسترگە كٶرسەتۋگە بولمايدى, شيكٸ, تەجٸريبەسٸ جوق ۇياتقا قالامىز» دەپ شىقتى. مەن قاسارىسىپ تۇرىپ العان سوڭ شىقسادا «اتا تولعاۋىمەن» شىقسىن دەدٸ.
«جوق! ماحامبەتپەن شىعادى», دەدٸم. وعان ٶزٸ دايىندالعان. مەملەكەتتٸك ەمتيحاندا ديريجەرلىق جاساعان.
ەيتەۋٸر جابىلىپ جٷرٸپ ونى مينيستردٸڭ الدىنا شىعاردىق. مينيستر ورنىنان ۇشىپ تۇردى: «بۇل تٸلەنديەۆتٸڭ وركەسترٸ, دينارا تٸلەنديەۆتٸڭ قىزى. سوندىقتان بٷگٸننەن باستاپ, وركەستردٸڭ باستىعى دينارا بولادى», –دەدٸ. بٸز قۋانىپ كەتتٸك.
ەرتەڭٸنە فيلارمونيياعا كەلسەم, ەشقانداي بۇيرىق جوق. جۇمىسقا قابىلدايتىن تٷرلەرٸ جوق. سٶيتٸپ جٷرگەندە بٸر اي ٶتٸپ كەتتٸ. تاعى دا داحاعا زۆاندادىم. مەن بٸر كونتسەرت ۇيىمداستىرايىن, سٸز ا. ەسٸموۆتٸ كونتسەرتكە شاقىرىڭىز دەدٸم. سٶيتٸپ جٷرٸپ ەكٸمنٸڭ ارقاسىندا ونى «وتىرار سازى» وركەسترٸنە قابىلداتتىق.
«بۇيرىق قاشان شىعادى?» – دەپ داحامەن بٸرگە ديرەكتورعا كٸردٸك, سٶيتسەك ديريجەرلىقتى بەرەمٸز, كٶركەمدٸك جەتەكشٸنٸ بەرمەيمٸز دەدٸ.ماعان تاعىدا كٸرٸسۋگە تۋرا كەلدٸ - ەكەۋٸندە بەرەسٸڭدەر, ەكەۋٸ بٶلٸنبەيتٸن قىزمەت دەپ تۇرىپ الدىم. بۇيرىقتى ٶزگەرتۋگە مەجبٷرلەدٸم.
دينارا تٸلەنديەۆا (سۋرەتتە) تۋرالى مەن قازاقشا, ورىسشا, اعىلشىنشا ٷش تٸلدە تۋرلٸ تٷستٸ بۋكلەتتەر شىعاردىم. ول تۋرالى بٸرنەشە گازەتتەرگە ماقالا بەردٸم. سٶيتٸپ جٷرگەن دينارا مەنٸ وركەسترگە جولاتپاي جاتىر.
ول كٸسٸنٸ مەنٸڭ جۇبايىم مارقۇم ر. شاۋشيەۆا (ول دا كەسٸبي ەنشٸ,حالىقارالىق ەنشٸلەر كونكۋرسىنىڭ لاۋرەاتى ۇلاعاتتى ۇستاز بولاتىن) ٶتە جاقسى كٷتتٸ. رىسقاندى كەلٸنٸم دەپ جاقسى كٶرۋشٸ ەدٸ. داحادا سٷت جوق, دينارانى ەمٸزۋ ٷشٸن تەك ساعان كەلدٸم, باسقا ەشكٸمگە سەنبەيمٸن دەدٸ. ول كەزدە بالالارىمىز كٸشكەنتاي اراسى بٸر جاستان بولاتىن, ەڭ ٷلكەنٸ ٷش جاستا ەدٸ.
سوعان قاراماي رىسحان مارحۇم ٷشەۋٸن جەتەكتەپ الىپ, كٷندە بارىپ دينارانى بٸر ايداي ەمٸزدٸ. ول مارحۇم رىسحاننىڭ اق سٷتٸن اقتامادى.
نۇراعاڭمەن ٷزەڭگٸلەس قىزمەتتەس بولعان مەنٸڭ نۇراعاڭنىڭ 90 جىلدىعىندا كونتسەرتكە شىعۋىم كەرەك ەدٸ.نۇراعاڭ باعالاپ سىيلاسقان ادامدى ول دا سىيلاپ قادٸرلەۋٸ كەرەك ەدٸ.ولاي بولمادى. ەشكٸمدٸ تىڭدامادى.
فيلارمونييا باسشىلىعى قاۋقارسىز بوپ شىقتى. استاناعا قوساتىن شىعار دەپ ەدٸم, ولدا جاۋاپسىز قالدى. بەسٸكتەن بەلٸ شىقپاي جاتىپ, بۇل قانداي كٶرگەنسٸزدٸك! وركەستر ونىڭ جەكەمەنشٸگٸ ەمەس قوي! نۇراعاڭ قولداعان, سىيلاعان وسى وركەستردٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشىلاردى ولدا قولداپ سىيلاۋى كەرەك ەدٸ عوي.
نۇراعاڭ كونتسەرتكە دايىندىقسىز ەشقاشاندا شىققان ەمەس.بۇل بولسا ٶزٸنٸڭ تۆورچەستۆولىق دەڭگەيٸنە قاراماستان كونتسەرتكە ەش دايىندىقسىز شىعا بەرەدٸ. جۇمىسقا ايلاپ كەلمەيدٸ. كوللەكتيۆپەن جۇمىسى جوق, كوللەكتيۆ تۋرالى ويلانبايدى. ٶزٸمەن ٶزٸ جٷرگەن بٸرەۋ...
قاي جاعىنان الساڭىزدا, نۇراعاڭمەن ەكەۋٸنٸڭ اراسى جەر مەن كٶكتەي. مٷلدەم نۇراعاڭنان تۋماعان سيياقتى! نۇراعاڭنىڭ بٸردە-بٸر قاسيەتٸ وعان دارىماعان. نۇراعاڭنىڭ 90 جىلدىعىنا نۇراعاڭا ٷش قايناسا سورپاسى قوسىلمايتىن ەنشٸلەردٸ قوسقان.
بٸر ەنشٸنٸ 4-5 رەت شىعارعانى نە ساسقانى? باعدارلاما ٶتە ۇزاق, كٶبٸسٸ شىداماي كونتسەرتتتەن كەتٸپ جاتتى. تەربيەلەپ جولعا سالۋ كەرەك, ەگەر نەتيجە شىعاتىن بولسا. ٶمٸرلٸك تەجٸريبەسٸ جەتٸسپەيدٸ.
بٸر كٷنٸ ماعان داحا زۆاندادى. «تەز فيلارمونيياعا جەت» دەدٸ. كەلسەم, ديرەكتوردىڭ كابينەتٸ اۋىز-مۇرنى تولعان ىعاي مەن سىعايلار وتىر ەكەن. داحاڭ ورتادا جىلامسىراپ وتىر ەكەن. بۇرىننان بەلگٸلٸ جاعداي جۇمىستان شىعارۋ.
بٸر ەكەۋٸن تىڭدادىم, ەرٸ قاراي شىداي المادىم. نە دەگەن سۇمدىق! «بۇل نۇراعاڭنىڭ 33 جىل وتانداسقان سٷيٸكتٸ جارى ەمەس پە? نۇراعاڭدى سيلاماعاندارىڭىز با? ۇيات ەمەس پە?», – دەدٸم.
تٶردە وتىرعان لاۋازىمدى مەدەنيەت سالاسىندا ۋاقتىسىندا ٷلكەن قىزمەتكەر بولعان بەلگٸلٸ اقساقالعا قاراپ تۇرىپ بەرٸ جىم بولدى. ەشكٸم ەشتەڭە ايتالمادى.سول كٷنٸ جينالعان لاۋازىمدى مىرزالارعا دايىندالعان داستارحاننان داحاڭ ەكەۋمٸزدە دەم تاتىپ, ٸشٸپ جەپ قايتتىق. سودان كەيٸن داحاڭا ەشكٸم تيٸسە المادى.
سول جەردەن زەينەتكەرلٸككە بٸراق شىقتى. باسىندا وركەسترگە جٷرگٸزۋشٸ كەرەك دەپ داحاڭدى جۇمىسقا الدىرعان مەن ەدٸم.
ٶتٸنٸش. 1. بيىل بولا ما, كەلەسٸ جىلى ما «وتىرار سازى» وركەسترٸمەن ٶزٸمنٸڭ جەكە شىعارماشىلىق كونتسەرتٸمدٸ ٶتكٸزۋگە.
2. 2011 جىلى مەنٸڭ ارنايى «وتىرار سازى» وركەسترٸنٸڭ قۇرامىنا جەنە فولكلورلى اسپاپتارعا سٷيەنە وتىرىپ قۇرىلعان ابونەمەنتتٸك «قازاق مۋزىكاسىنىڭ كەشتەرٸ» اتتى لەكتسييا كونتسەرتٸمدٸ وركەستردٸڭ 2015-2016 ج. جوسپارىنا ەنگٸزۋگە تاپسىرما بەرۋٸڭٸزدٸ سۇرايمىن. بۇل ابونەمەنتتٸك «قازاق مۋزىكاسىنىڭ كەشتەرٸ» اتتى لەكتسييا كونتسەرتتٸڭ وقۋشىلار مەن جاستارعا بەرەر تەربيەلٸك ٷلەسٸ ٶتە زور ەرٸ ماڭىزدى دەپ سانايمىن. ۋاقتىسىندا بٸلٸم دەپارتامەنتٸنٸڭ جەنە الماتى مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ قولداۋىمەن ۇسىنىسى بويىنشا ۇيىمداستىرىلعان ەدٸ. الماتى قالاسى بويىنشا بٸرنەشە كونتسەرتتەر ٶتكٸزٸلدٸ. جوسپار بويىنشا ەرٸ قاراي بٷكٸل الماتى ق. ستۋدەنتتەرٸ مەن وقۋشىلارىنا لەكتسييا كونتسەرت ەرٸ ساباق رەتٸندە ٶتكٸزٸلۋٸ تيٸس بولاتىن. ٶكٸنٸشكە وراي دينارانىڭ بۇل كونتسەرتكە نەمقۇرايلى قاراپ مەن بەرٸپ تٷسٸنبەۋشٸلٸگٸنە بايلانىستى توقتاپ قالعانەدٸ.
ەرمەك ەبٸلداەۆ,
ەنشٸ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن ەرتٸسٸ,
«وتىرار سازى» وركەسترٸنٸڭ نەگٸزٸن قالاۋشىلارىنىڭ بٸرٸ,
رەداكتسييادان: اۆتوردىڭ ماقالاسىن بٸردە-بٸر سٶزٸن تٷزەتپەي قاز-قالپىندا بەردٸك.
باس بەتتەگٸ سۋرەتتٸ Voxpopuli سايتىنان الىندى
