كٷنشۋاق
وسى جىلدىڭ قاسيەتتٸ رامازان ايىنىڭ سوڭعى ون كٷندٸگٸ ەدٸ. ٷيگە باس مٷفتيٸمٸز ەرجان قاجى مالعاجىۇلى باستاعان قمدب قىزمەتكەرلەرٸن شاقىرىپ, اۋىزاشار بەرۋدٸ جوسپارلاپ وتىرعانبىز.
اللانىڭ سىيعا بەرگەن 5 جاسار قىزىمىز مەرييام ويىن بالاسى بولعانمەن, بٸزدٸڭ ٸسٸمٸزگە, ەربٸر سٶزٸمٸزگە دەن قويىپ, سوڭىنان سۇراقتى قارشا بوراتادى. اللا زەيٸنٸن ارتتىرسىن دەپ تٸلەيمٸز. ٷيدەگٸلەر: «جۋرناليستٸڭ قىزى عوي... تٷسٸنۋگە بولادى», – دەپ «تەرگەۋشٸ» مەرييامنىڭ ەكەتايىن ەركەز «جۇباتىپ» قويادى.
يمامداردى ۇدايى قاراپايىم بولۋعا ٷندەيتٸن مٷفتي-حازٸرەتٸمٸز باياعى قاراپايىم, ادامگەرشٸلٸك قالپىمەن بٸزدٸڭ بۇل نيەت-تٸلەگٸمٸزدٸ قابىل الدى. قادٸرلٸ قوناعىمىزدى كٷتۋدٸڭ قامىن ويلاستىرىپ وتىرعانبىز. ورتا جولدان مەرييام ەدەتتەگٸ «تەرگەۋشٸلٸك» «قىزمەتٸنە» كٸرٸسٸپ كەتتٸ.
– ەكەتاي, اۋىزاشارعا كٸم كەلەدٸ سوندا?
– مٷفتي-حازٸرەت كەلەدٸ, قىزىم.
– سوندا ونىڭ اتى «مٷفتي», ال فاميليياسى «حازٸرەت» پە?
– ول مەنٸڭ جۇمىستاعى باستىعىم, قىزىم.
– باستىق دەگەن نازارباەۆ ەمەس پە?..
وسى ەڭگٸمەنٸ ٷيگە كەلگەندە باس مٷفتيگە ايتىپ بەردٸم. ەرٸكسٸز كٷلٸپ جٸبەردٸ. رامازاننىڭ سوڭعى كٷنٸندە وسىنداي عيبراتتى باسقوسۋ ٶتتٸ. مەرييام مٷفتيگە ەنٸن شىرقاپ, تاقپاعىن ايتىپ بەردٸ, بەرٸمٸزدٸ مەرە-سەرە ەتتٸ.
«و-و-و-ي, ەكەتاي, قىز بوپ قاپسىز عوي...»
تاعى دا سول رامازاننىڭ كەزٸ. بالا بايقاعىش كەلەدٸ ەكەن. تەبٸندەپ شىققان ساقالىم بار بولاتىن. ونى باپتاپ, باسىپ تۇرماسا دا بولمايدى. ەيتپەسە, كٶزگە وعاش كٶرٸنٸپ كەتەدٸ.
دٸني سالادا قىزمەت ەتكەنمەن, قوعامدىق ورتانى دا ەسكەرۋ كەرەك. كٶزگە كٶرٸنەر-كٶرٸنبەس ازداعان ساقالدى باپتايمىن دەپ بٸردە جٶنسٸز قىرىپ الدىم. كٶزگە بٸرتٷرلٸ كٶرٸنٸپ قالدى. تٷگەل قىرىپ تاستاۋعا تۋرا كەلدٸ. سول قالپى قالدىرۋعا تاعى ۇيات. ەكٸنشٸ قىزىم 3 جاسار زەينەپتٸ ٷيدٸڭ اۋلاسىنا ويناتۋعا الىپ شىققام. بەتٸمە قاراپ, بٸردەن بايقادى دا: «و-و-و-ي, ەكەتاي, قىز بوپ قاپسىز عوي...» دەپ, ٶزٸنشە باعالاپ, بۇل جاعدايعا نٷكتە قويدى. ويىن بالاسى دا مۇنى بايقاعان ەكەن. نە ايتارىمدى بٸلمەي, كٸدٸرٸپ قالىپپىن. جاراسىمدى ساقال ەر كٸسٸگە كٶرٸك بەرەتٸنٸن بالالار دا بٸلەدٸ-اۋ شاماسى.
«ورازا ايت بٸتپەسٸنشٸ...»
رامازان ايىن امان-ەسەن بٸتٸرٸپ, ورازا ايتتى وتباسىمىزبەن تويلاپ جٷرگەنبٸز. كٸشكەنتايلاردى ەبدەن ويىنعا «تويدىردىق». تەتتٸ تاعامدارىن دا ەپەردٸك. بەرٸ ورازا ايتتىڭ قادٸرٸن ارتتىرا تٷسەيٸك دەگەن نيەت قوي. «قىزدارىم, بٷگٸن ورازا ايت. بٷگٸن سٸزدەردٸڭ ايتقاندارىڭىز بولادى», – دەپ قويامىز كٶڭٸلدەرٸن ودان سايىن كٶتەرٸپ.
باتۋتتىڭ شاڭىن شىعارىپ, تٷرلٸ بالمۇزداق جەپ, كەشكە ٷيگە قايتىپ كەلە جاتقان بەتٸمٸز. ورازا ايتتاعى كٶڭٸلدٸ كٷننەن ەسەر العان مەرييام: «ەكەتاي, اناشىم, ورازا ايت بٸتپەسٸنشٸ وسى. كٷندە-كٷندە بولا بەرسٸنشٸ», – دەپ بٸزدەن بۇل «مەسەلەنٸ» شەشٸپ بەرۋٸمٸزدٸ ٶتٸندٸ. «سٸزدەر اقىلدى بوپ, تەرتٸپتٸ قىز بولىپ جٷرە بەرسەڭدەر, كٷندە وسىنداي «ورازا ايت كٷنٸن» ۇيىمداستىرا بەرەمٸز», – دەپ قويامىز «ٶتٸنٸشٸن» جەرگە تاستاۋعا ۇيالىپ...
بالا كٶرگەنٸمەن, جاستايىنان ساناعا تٷيگەنٸمەن ٶمٸر سٷرەدٸ. رۋحاني, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى كٸشكەنتاي كەزٸنەن بويىنا دارىتا بەرگەن جٶن. سوندا يماني يممۋنيتەت قالىپتاساتىنى سٶزسٸز.
«ەي, ٸشپەڭدەر, اراق بوپ قالاسىڭدار...»
قۇدايدىڭ قۇدٸرەتٸ. اللا ادام بالاسىنا نەنٸڭ جاقسى, نەنٸڭ جامان ەكەنٸن بالا كەزدەن جٷرەگٸنە ۇيالاتىپ قويادى. اراق پەن تەمەكٸنٸ «كەكەي» دەپ, سۋ مەن شىرىندى «ەيەي» دەگەن تالاي سەبيدٸ كٶردٸك. جۋىردا وسىنداي جاعدايدىڭ تاعى بٸرٸنە كۋە بولدىق.
كەزەكتٸ دەمالىستى پايدالانىپ, 10 جىل وقىپ, قىزمەت ەتكەن ەسەم شاھارىمىز الماتىنى ساعىنىپ, وتباسىمىزبەن قالاعا قىدىرىپ بارعانبىز. استانا بٸزدٸ ٶزٸنە تەز باۋراپ العانمەن, الماتىنىڭ جٶنٸ, ورنى بٶلەك ەكەن. تۋىسقانداردى زييارات ەتٸپ, از-ماز دەمالعان سوڭ ەلورداعا قايتار كٷنٸمٸز دە جاقىندادى. باۋىرىم جۇمابەك ۆوكزالعا شىعارىپ سالاتىن بولدى. بالالار ٷشٸن جولاي دٷكەننەن شىرىن, سۋسىن, ت.ب. زاتتار الىپ بەردٸ. كٸشكەنتايلارعا شىرىن, ال ماعان بٶتەلكەدەگٸ «بۋراتينونى» ۇسىندى. مەرييام بٸردەن: «ەكەتاي, ول نە? اراق پا?» دەپ سۇراقتى تٶتەسٸنەن قويسا بولا ما? وسى سٶزدەن كەيٸن شٶلمەكتٸ اۋىزعا الۋعا ۇيالادى ەكەنسٸڭ. ونداي بٶتەلكەنٸ كٶرمەگەن 3 جاسار زەينەپ قىزىم مەرييامنان كەيٸن ٸلە-شالا: «ەي, ونى ٸشپەڭدەر, ەتپەسە اراق بوپ قالاسىڭدار», – دەپ, «ناسيحاتىن» ايتا جٶنەلدٸ. يە, كٷلمەككە جاقسى. اراق بوپ قالاسىڭدار دەگەنٸ – جامان بوپ قالاسىڭدار دەگەنٸ عوي. پەرٸشتە تٸلەك. بالا تٸلٸ – بال دەگەنٸ وسى.
اعابەك قوناربايۇلى, قمدب باسپاسٶز بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ
