الماتى وبلىسى تالعار اۋدانىنا قاراستى ەلامان اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆقا اشىق ٷندەۋ جولداپ, 2012 جىلى سٸبٸر جاراسىنا (كٷيدٸرگٸگە) بايلانىستى رەسٸمدەلگەن مەملەكەتتٸك اكتٸنٸڭ زاڭدىلىعى مەن عىلىمي نەگٸزٸن قايتا قاراۋدى سۇرادى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
ٷندەۋدە تۇرعىندار مەملەكەت باسشىسىنىڭ "ەدٸلەتتٸ قازاقستان" قاعيداتىن جٷزەگە اسىرىپ, زاڭ ٷستەمدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مٷددەلەرٸن قورعاۋ باعىتىندا تۇراقتى جۇمىس جٷرگٸزٸپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتكەن.
"بٸز, الماتى وبلىسى, تالعار اۋدانى, ەلامان اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى رەتٸندە سٸزگە زور ٷمٸت ارتىپ, ەلٸمٸزدٸڭ كونستيتۋتسيياسىندا كەپٸلدٸك بەرٸلگەن قۇقىقتارىمىزدى قورعاۋ ماقساتىندا وسى ٷندەۋدٸ جولداپ وتىرمىز. كٶپ جىلدان بەرٸ شەشٸمٸن تاپپاي كەلە جاتقان مەسەلەمٸزگە نازار اۋدارىپ, زاڭ اياسىندا ەدٸل شەشٸم قابىلدانۋىنا ىقپال ەتەدٸ دەپ سەنەمٸز", – دەلٸنگەن ٷندەۋدە.
تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, 2012 جىلى ەلامان اۋىلىنىڭ بٸر بٶلٸگٸندە سٸبٸر جاراسىنا بايلانىستى مەملەكەتتٸك اكت رەسٸمدەلگەن. الايدا وسى شەشٸمنٸڭ قابىلدانۋىنا ناقتى عىلىمي دەلەلدەر مەن تولىققاندى زەرتحانالىق ساراپتامالار ەمەس, سول كەزەڭدەگٸ اۋىزشا مەلٸمەتتەر مەن بولجامدار نەگٸز بولعان دەگەن كٷمەن تۇرعىندار اراسىندا ەلٸ كٷنگە دەيٸن ساقتالىپ كەلەدٸ.
ولار ەگەر بۇل اۋماقتا شىنىمەن سٸبٸر جاراسىنىڭ قاۋٸپتٸ وشاعى بولعان جاعدايدا, مەملەكەت مۇندا تۇرعىن ٷي قۇرىلىسىنا جەر بٶلمەي, حالىقتىڭ تۇراقتى قونىستانۋىنا رۇقسات بەرمەس ەدٸ دەپ ەسەپتەيدٸ. ٶيتكەنٸ كەيٸنگٸ جىلدارى بۇل اۋماقتا تۇرعىن ٷيلەر سالىنىپ, مەكتەپ پايدالانۋعا بەرٸلگەن, جول, ەلەكتر, اۋىز سۋ جەنە گاز جەلٸلەرٸ تارتىلعان.
"الايدا ٸس جٷزٸندە مەملەكەت تاراپىنان ازاماتتارعا زاڭدى تٷردە جەر تەلٸمدەرٸ بەرٸلدٸ, تۇرعىن ٷيلەر سالىندى, مەكتەپ پايدالانۋعا بەرٸلدٸ, اۆتوموبيل جولدارى تٶسەلدٸ, ەلەكتر جەلٸلەرٸ تارتىلدى, اۋىز سۋ جٷيەسٸ جٷرگٸزٸلدٸ, تابيعي گاز جەتكٸزٸلدٸ جەنە باسقا دا ينجەنەرلٸك-كوممۋنيكاتسييالىق ينفراقۇرىلىم تولىق قالىپتاستىرىلدى. بۇل ٶز كەزەگٸندە اتالعان اۋماقتىڭ تولىققاندى ەلدٸ مەكەن رەتٸندە قاراستىرىلعانىن جەنە مەملەكەت تاراپىنان يگەرۋگە جارامدى دەپ تانىلعانىن كٶرسەتەدٸ", – دەيدٸ ٷندەۋ اۆتورلارى.
سوعان قاراماستان, تۇرعىنداردىڭ سٶزٸنشە, بٷگٸنگٸ كٷنٸ 2012 جىلعى مەملەكەتتٸك اكتٸنٸڭ سالدارىنان كٶپتەگەن ازامات ٶزدەرٸنٸڭ مٷلٸكتٸك قۇقىقتارىن تولىق كٶلەمدە پايدالانا الماي وتىر. اتاپ ايتقاندا, جەر تەلٸمدەرٸن زاڭداستىرۋ, جىلجىمايتىن مٷلٸكتٸ رەسٸمدەۋ, قۇرىلىس جٷرگٸزۋ, ينۆەستيتسييا تارتۋ, مٷلٸكتٸ كەپٸلگە قويۋ نەمەسە ساتۋ بارىسىندا تٷرلٸ قۇقىقتىق جەنە ەكٸمشٸلٸك كەدەرگٸلەر تۋىنداپ كەلەدٸ.
تۇرعىندار مۇنىڭ سالدارىنان ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسييامەن كەپٸلدٸك بەرٸلگەن قۇقىقتارى مەن زاڭدى مٷددەلەرٸنە نۇقسان كەلٸپ وتىرعانىن ايتادى.
سونىمەن قاتار ٷندەۋدە وسى ۋاقىتقا دەيٸن اتالعان اۋماقتىڭ ناقتى سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق جاعدايىنا زاماناۋي عىلىمي ەدٸستەرمەن كەشەندٸ زەرتتەۋ جٷرگٸزٸلگەنٸ تۋرالى حالىققا رەسمي ەرٸ تولىق اقپارات ۇسىنىلماعانى اتاپ ٶتٸلگەن.
"عىلىم مەن زەرتحانالىق دياگنوستيكانىڭ قازٸرگٸ مٷمكٸندٸكتەرٸ قاۋٸپتٸ ينفەكتسييالاردىڭ بار-جوعىن دەل انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سوندىقتان مەسەلەنٸ تەك بۇرىنعى قۇجاتتارعا عانا سٷيەنٸپ ەمەس, قازٸرگٸ عىلىمي تالاپتارعا سەيكەس قايتا قاراۋ قاجەت دەپ سانايمىز", – دەلٸنگەن ٷندەۋدە.
وسىعان بايلانىستى ەلامان اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى پرەزيدەنتتەن بٸرقاتار ناقتى شارا قابىلداۋدى سۇرادى.
اتاپ ايتقاندا, ولار 2012 جىلى ەلامان اۋماعىندا سٸبٸر جاراسىنا بايلانىستى مەملەكەتتٸك اكتٸنٸڭ قانداي نەگٸزدەرمەن قابىلدانعانىن جان-جاقتى ەرٸ تەۋەلسٸز تەكسەرۋدٸ, سول كەزدەگٸ بارلىق ارحيۆتٸك ماتەريالدارعا, سانيتارييالىق قۇجاتتارعا, ۆەتەرينارييالىق دەرەكتەرگە جەنە زەرتحانالىق قورىتىندىلارعا قۇقىقتىق باعا بەرۋدٸ ٶتٸنگەن.
سونداي-اق قاجەت بولعان جاعدايدا قازاقستاننىڭ جەتەكشٸ عىلىمي-زەرتتەۋ ۇيىمدارى مەن تەۋەلسٸز ساراپشىلاردى تارتا وتىرىپ, قازٸرگٸ زامانعى عىلىمي جەنە زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر ۇيىمداستىرۋدى سۇراعان.
بۇدان بٶلەك, ەگەر جٷرگٸزٸلگەن تەكسەرۋلەر نەتيجەسٸندە اتالعان شەكتەۋلەردٸڭ جەتكٸلٸكتٸ عىلىمي نەمەسە قۇقىقتىق نەگٸزٸ جوق ەكەنٸ انىقتالسا, ولاردى زاڭناما تالاپتارىنا سەيكەس الىپ تاستاۋدى, سونداي-اق ەلامان اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ بۇزىلعان قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە مەسەلەنٸ قولدانىستاعى زاڭناما اياسىندا ەدٸل شەشۋ ٷشٸن ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارعا ناقتى تاپسىرمالار بەرۋدٸ ٶتٸنگەن.
ٷندەۋ سوڭىندا تۇرعىندار ولاردىڭ ماقساتى قانداي دا بٸر مەملەكەتتٸك ورگاندى ايىپتاۋ ەمەس ەكەنٸن ەرەكشە اتاپ ٶتكەن.
"بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – قانداي دا بٸر مەملەكەتتٸك ورگاندى ايىپتاۋ ەمەس. بٸز تەك كٶپ جىلدان بەرٸ تۇرعىنداردى الاڭداتىپ كەلە جاتقان مەسەلەنٸڭ اقيقاتىن انىقتاپ, ونىڭ عىلىمي, قۇقىقتىق جەنە زاڭدى تۇرعىدان ەدٸل باعالانۋىن قالايمىز. ەگەر قاۋٸپ راسىندا بار بولسا, حالىق وعان قاتىستى تولىق ەرٸ ناقتى اقپارات الۋعا تيٸس. ال ەگەر مۇنداي قاۋٸپ عىلىمي تۇرعىدان راستالماسا, وندا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن شەكتەيتٸن نەگٸزسٸز كەدەرگٸلەر جويىلىپ, تاريحي ەدٸلەتتٸلٸك قالپىنا كەلتٸرٸلۋٸ قاجەت", – دەيدٸ اۋىل تۇرعىندارى.
سٶز سوڭىندا ٷندەۋ اۆتورلارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەدٸلدٸك قاعيداتتارىن بەرٸك ۇستاناتىنىنا جەنە «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن ٸسكە اسىرۋ باعىتىنداعى جۇمىسىنا سەنٸم بٸلدٸرٸپ, ەلامان اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ ٶتٸنٸشٸ زاڭ تالاپتارىنا ساي اشىق, وبەكتيۆتٸ ەرٸ ەدٸل قارالادى دەگەن ٷمٸتٸن جەتكٸزگەن.
"بٸز سٸزدٸڭ ەدٸلدٸك قاعيداتتارىن بەرٸك ۇستاناتىنىڭىزعا جەنە حالىقتىڭ ٷنٸن ەستيتٸن مەملەكەت تۇجىرىمداماسىن جٷزەگە اسىرۋ جولىنداعى ۇستانىمىڭىزعا سەنٸم بٸلدٸرەمٸز. سوندىقتان ەلامان اۋىلى تۇرعىندارىنىڭ وسى ٶتٸنٸشٸنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ, مەسەلەنٸڭ زاڭ تالاپتارىنا ساي, اشىق, وبەكتيۆتٸ جەنە ەدٸل قارالۋىنا ىقپال ەتەدٸ دەپ ٷمٸتتەنەمٸز", - دەپ قورىتىندىلاعان ٷندەۋ اۆتورلارى.
