Dalanews.kz «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا دجوردج ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتٸندە بٸلٸم الىپ كەلگەن گەوگراف, گەوگرافييا عىلىمىنىڭ كانديداتى كەنەنباي مەمبەتاليەۆتٸ سٶزگە تارتقان ەدٸ.
قازٸرگٸ ۋاقتا تۇرالاپ قالعان تۋرزيمدٸ, قازاقستانىنڭ تۋريزم سالاسىن قالاي دامىتۋعا بولادى? تىڭ يدەيا, جاڭا ۇسىنىس, جاڭا پٸكٸر. وقىپ كٶرٸڭٸزدەر, وقىرمان, مارحابات!
- قازاقستان ەلەمدەگٸ جەر كٶلەمٸ جاعىنان وندىققا ەنەتٸن ەلدٸڭ بٸرٸ رەتٸندە تۋريستٸك پوتەنتسيالى وراسان دەپ ماقتانامىز. وسىعان قاراماستان ەلٸمٸزدە تۋريزم سالاسى نەگە دامىماي وتىر?
- كەز-كەلگەن مەملەكەت بەلگٸلٸ بٸر سالانى دامىتۋ ٷشٸن ونىڭ بولاشاقتاعى دامۋ جوسپارىن ارنايى ستراتەگييالىق قۇجات ارقىلى ايقىندايدى. بۇل قۇجات مەملەكەتتٸك ورگاندار, سالا عالىمدارى جەنە وسى سالاعا قاتىستى مٷددەلٸ تاراپتاردىڭ بارلىعىنىڭ قاتىسۋمەن جاسالۋى مٸندەتتٸ.
وسى تۇرعىدا مەن ەلٸمٸز تەۋەلسٸزدٸك العاننان كەيٸنگٸ قابىلدانعان بارلىق تۋريزم باعدارلامالارى مەن كونتسەپتسييالارىن اقش تۋريزم سالاسىنىڭ عالىمدارىمەن بٸرگە تولىققاندى زەرتتەدٸك.
سونداعى انىقتاعانىمىز, بٸزدەگٸ تۋريزمدەگٸ كٶپتەگەن باعدارلامالار مەن كونتسەپتسييالاردا ناقتى بٸر عىلىمي زەرتتەۋلەردٸڭ نەتيجەسٸن پايدالانباعان.
تٸپتٸ سوڭعى 2017 جىلى قابىلدانعان 2023 جىلعا دەيٸنگٸ تۋريزم كونتسەپتسيياسىندا دا ەلدٸڭ تۋريستٸك ەلەۋەتٸ دۇرىس زەرتتەلمەگەن.
زەرتتەۋٸمٸزدٸڭ نەتيجەسٸندە كونتسەپتسييا اۆتورلارى تۋريزمدٸ جەتە تٷسٸنبەگەن, عىلىمي ساۋاتى كٷمەندٸ جەنە ەلدٸڭ ەكونوميكالىق, گەوگرافييالىق جاعدايىنان مٷلدەم حابارى جوق دەگەن قورىتىندىعا كەلدٸك. ياعني, بۇل جاعدايدا تۋريزمنٸڭ دامۋى تۋرالى سٶز ايتۋ ارتىق.
- ەلٸمٸزدٸڭ 2023 جىلعا دەيٸنگٸ تۋريزم دامۋ كونتسەپتسيياسىنا كٷمەن كەلتٸرەرلٸكتەي قانداي دەلەلدەرٸڭٸز بار?
- قازاقستاننىڭ 2023 جىلعا دەيٸنگٸ تۋريزم دامۋ كونتسەپتسيياسى سەنٸمسٸز اقپاراتتار نەگٸزٸندە جازىلعان.
مىسالى, كونتسەپتسييادا تۋريزمدٸ دامىتۋعا قيىندىق تۋدىراتىن نەگٸزگٸ سەبەپتەردٸڭ بٸرٸ رەتٸندە:
“تۋريزم سالاسىندا بٸلٸكتٸ كادرلاردىڭ, ونىڭ ٸشٸندە اكادەمييالىق بٸلٸم سيپاتىنىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ, بٸلٸم باعدارلامالارىنىڭ ەڭبەك نارىعىنىڭ تالاپتارىنان, ٶندٸرٸستەر قاجەتتٸلٸكتەرٸنەن, جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ كٷتۋٸنەن بٸرشاما الشاقتىعىن” اتاپ كٶرسەتەدٸ.
ولار وسى مەلٸمەتتٸ قايدان العان, قانداي اقپاراتتارعا سٷيەنٸپ جاساعان?
ەگەر كونتسەپتسييا اۆتورلارى تۋريزمدە قىزمەت كٶرسەتەتٸن باسقا ماماندىق يەلەرٸ مەن تۋريزم ماماندىعى بويىنشا بٸتٸرگەن مامانداردىڭ پروتسەنتتٸك ٷلەسٸن كٶرسەتسە, جوعارىداعى ينفورماتسييانىڭ شىنايلىعىنا كەلٸسەر ەدٸك.
ال كونتسەپتسييا اۆتورلارى تۋريزمنٸڭ دامىماۋىنا باستى كەمشٸلٸكتەر رەتٸندە ماماندىق بەرۋ مەكەمەلەرٸن نەگٸزسٸز ايىپتاي سالعان. بٸلٸم جەنە عىلىم مينيستٸرلٸگٸ وسى ايىپتاۋعا رەسمي تٷردە جاۋاپ بەرەدٸ دەپ سەنەمٸز.
-كونتسەپتسييا اۆتورلارىنىڭ ەلدٸڭ گەوگرافييالىق جاعدايىنان حابارى جوقتىعىنا قانداي دەلەلٸڭٸز بار?
- كونتسەپتسييادا “كەمپينگتٸك تۋريزم, اۆتوتۋريزم جەنە كاراۆانينگ” تۋريزمٸن دامىتۋدى جوسپارلاعان. اۆتورلاردىڭ ايتۋىنشا وسى سالانى دامىتۋ بٸزدٸڭ ەلٸمٸز ٷشٸن ٶتە قولايلى-مىس. سەبەبٸ تۋريزمنٸڭ وسى تٷرٸ بارلىق ماۋسىمدا (ۆسە سەزوننىي) دامي بەرەدٸ دەيدٸ.
وسى اقپارات لوگيكاعا سەيكەس كەلە مە?
ەلٸمٸزدٸڭ كەيبٸر ايماقتارىندا قىس مەزگٸلٸندە تابيعات اياسىندا سەرۋەندەۋ تۇرماق, جۇمىس پەن ٷيدٸڭ اراسىنا قاتىناۋ مۇڭ بولادى ەمەس پە?
سۋىق كٷندەرٸ رەسپۋبليكاداعى ماڭىزدى قالاارالىق تراسسالار دا جابىلادى. بارشانىڭ قاتتى سۋىقتا كٶپتەگەن مەكەمەلەر جۇمىسىن توقتاتاتىنىن بٸلە تۇرا, اۆتورلاردىڭ قىسقى مەزگٸلدە دە ساياحات جوسپارلاۋى كٷلكٸ شاقىرادى.
ەلٸمٸزدٸڭ تابيعات جاعدايلارىن ەسكەرمەگەنٸنە قاراپ كونتسەپتسييا اۆتورلارىنىڭ گەوگرافييالىق بٸلٸمٸنە كٷمەندانامىن.
-سوندا ەلٸمٸزدە “كەمپينگتٸك تۋريزم, اۆتوتۋريزم جەنە كاراۆانينگ” تۋريزمٸن دامىتۋعا مٷمكٸندٸك جوق پا?
- دەل قازٸرگٸ كەزدە بٸزدە تۋريزمنٸڭ وسى تٷرٸن دامىتۋعا قاجەتتٸلٸك تە, مٷمكٸندٸك تە جوق. مەن ايتار ەدٸم, بۇل بٶلٸم گەرمانييا, قىتاي جەنە رەسەيدٸڭ تۋريزمٸن دامىتۋعا ارنالعان سيياقتى.
سەبەبٸ كونتسەپتسييادا سول مەملەكەتتەردٸڭ ەلەۋەتٸ تۋرالى مەلٸمەتتەر بەرٸلٸپ, قازاقستاننىڭ ەلەۋەتٸ نازاردان تىس قالعان.
ەلٸمٸزگە بارلىق شەتەلدٸك تۋريستەر ٶز كٶلٸكتەرٸمەن كەلمەيتٸنٸ بەلگٸلٸ.
مىسالى, اۆسترالييا مەن امەريكا, ەۋروپا جەنە ازييانىڭ دامىعان مەملەكەتتەرٸنەن كەلەتٸن تۋريستەر ٶز كٶلٸكتەرٸمەن كەلمەيدٸ.
ال, ەلٸمٸزدە تۋريستەرگە كٶلٸك قۇرالدارىن ارەنداعا بەرە الاتىن ورتالىقتارى بار ما? بولسا قانشا اۆتوورتالىق بار?
جالپى تۋريزمنٸڭ بۇل سالاسىنا كەز-كەلگەن كٶلٸك جارامايتىندىقتان, ارنايى اۆتوكٶلٸكتەر قاجەت. ال, تمد كٶلەمٸندە ٶز اۆتوكٶلٸكتەرٸمەن كەلەتٸن تۋريستەردٸڭ كٶلٸگٸ بۇزىلعان جاعدايدا تەحنيكالىق كٶمەك بەرەتٸن قانشا ورتالىق بار?
قازٸرگٸ تاڭدا تۋريزمنٸڭ بۇل تٷرٸنە ۇلتتىق دەڭگەيدە كٶڭٸل بٶلۋگە ەلٸ ەرتە, سەبەبٸ بٸزدە بٸرٸنشٸ كەزەكتە تۋريزمنٸڭ دايىن تۇرعان نىسانداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ بوس تۇر.
وسى نىساندار پايدا ەكەلۋٸ ٷشٸن قاجەتتٸ تۋريستەردٸ ەلٸ تارتقان جوقپىز.
الىس شەتەلدەن كەلەتٸن تۋريستەردٸڭ سانى ون بەس-جيىرما ميلليوننان اسقاننان سوڭ عانا تۋريزمنٸڭ وسى تٷرٸن دامىتۋ تۋرالى ايتۋعا بولار. ال قازٸر, اۆتوتۋريزم, كاراۆانينگتٸ قولعا الۋدان بۇرىن, ەلٸمٸزدە سول كٶلٸكتەر جٷرەتٸن جولداردىڭ ساپاسىن رەتكە كەلتٸرگەن جٶن.
-كونتسەپتسييادا لوگيكاعا سەيكەس كەلمەيتٸن تۇستار رەتٸندە تاعى دا قانداي دەيەكتەمەلەرٸڭٸز بار?
كونتسەپتسييادا تۋريزمنٸڭ 12 سالاسىن دامىتۋ جوسپارلانعان.
وسىنشاما كٶپ باعىتتى باس-اياعى بٸرنەشە جىلدىڭ ٸشٸندە ۇلتتىق دەڭگەيدە قالاي دامىتپاق?
مىسالى, “مەديتسينالىق تۋريزم” بٶلٸمٸندە اۆتورلار مەديتسينا سالاسى بويىنشا باسقا مەملەكەتتەردٸڭ ليدەر ەكەندٸگٸن مويىندايدى. سولاي بولا تۇرا, قازاقستاندا جاسالعان نەبەرٸ 40 جٷرەك پەن 5 ٶكپە ترانسپلانتاتسييالاۋ وپەراتسييالارىن ٷلكەن جەتٸستٸك رەتٸندە قاراستىرىپ, وسى ەلدەرمەن مەديتسينالىق تۋريزمدٸ سالاسىندا بەسەكەگە تٷسپەك.
ەرينە, بٸر وپەراتسييانىڭ ٶزٸ ٷلكەن جەتٸستٸك. وسى كەزدە تاعى سۇراق تۋىندايدى, جوعارىدا اتالعان وپەراتسييالار قانشا پاتسيەنتكە شاققاندا سەتتٸ جاسالىپ وتىر?
ەگەر اۆتورلار كونتسەپتسييادا سوڭعى بەس جىلدىڭ ستاتيستيكالىق دەرەكتەرٸن پايدالاندى دەسەك, جىلىنا بٸر ترانسپلانتاتسييا جاساۋ بٸزدٸڭ مەديتسينانىڭ جوعارى دەرەجەدە ەكەندٸگٸن ايقىندايدى ما?
وتاندىق مەديتسينا ەل ازاماتتارىن ەمدەپ بولىپ, باسقا ەلدٸڭ ازاماتتارىن ەمدەۋ جاعدايىنا جەتتٸ مە? ەرتەڭ شەتەلدٸك تۋريستەردٸ ەمدەۋ سەتسٸز بولعان جاعدايدا قازاقستاننىڭ ەلەم الدىنداعى بەدەلٸ نە بولادى?
سەتسٸزدٸككە ۇشىراعان كليەنتتٸڭ قورعاۋشىلارى حالىقارالىق نەمەسە جەرگٸلٸكتٸ سوتتارعا جٷگٸنگەن جاعدايدا تۋريزم كوميتەتٸنٸڭ رٶلٸ قانداي بولادى?
وسىنداي كەزدە تۋريزم يندۋستريياسى كوميتەتٸ قانشالىقتى جاۋاپكەرشٸلٸك ارقالايدى? تاعى بٸر مەسەلە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتٸ ٸس باسقارماسىنىڭ اۋرۋحاناسىن مەديتسينا تۋريزمٸن دامىتۋعا پايدالانۋدى جوسپارلاۋ قانشالىقتى قيسىندى? وسى تۇرعىدا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستٸرلٸگٸنٸڭ ويىن بٸلۋ ماڭىزدى دەپ ويلايمىن.
- مەدەنيەت جەنە سپورت مينيستٸرلٸگٸنٸڭ ۆەب سايتىندا قازاقستاننىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ “جوباسى” جٷكتەلگەن ەكەن. بۇل 2023 جىلعا تۋريزم دامۋى كونتسەپتسيياسىن ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن جاسالعان باعدارلاما “جوباسى” ما ەلدە وسى كونتسەپتسييانىڭ ورىن الماستىراتىن جاڭا باعدارلاما ما? ول تۋرالى نە ايتاسىز?
- نەگٸزٸ, تۋريزم دامۋىنىڭ 2023 جىلعا دەيٸنگٸ كونتسەپتسيياسى قاي جىلعا ارنالعانى تٷسٸنٸكسٸز, سەبەبٸ وسىندا 2025 جىلى كٷتٸلەتٸن نەتيجەلەر دە جٷر.
جالپى بۇل تۋرالى تۋريزم يندۋستريياسى كوميتەتٸنەن سۇراۋ كەرەك شىعار, بۇل باعدارلاما “جوبانىڭ” نە نەرسە ەكەنٸن.
بٸر شولىپ شىقتىم, جۇمىس تٸپتٸ پٸكٸر بەرۋگە جارامسىز.
ەلەم ەلدەرٸنٸڭ تۋريزم سالاسىندا جەتكەن جەتٸستٸكتەرٸن باياندايتىن جەنە اعىلشىن تٸلٸندە “Fun facts” دەيدٸ عوي, وسىنداي اقپاراتتاردى جيناقتاعان جٷز ەلۋ التى بەتتەن تۇراتىن ەڭبەك!
وسى “باعدارلاما جوبانى” جاساعان ادامداردىڭ ٶزٸ ٸشٸندە نە جازىلعانىن تولىق ايتىپ بەرە المايتىن شىعار دەپ ويلايمىن. وسىعان دەيٸنگٸ جارييالانعان اقپاراتتاردى تٷرلەندٸرٸپ جەنە شەتەلدٸك تۋريزمدٸ تالداي وتىرىپ قايتا جازىپ شىعىپتى.
قازاقستان تۋريزمٸن دامۋىنا ٷلەس قوسا المايدى! الدىنا كەلگەن قۇجاتتىڭ ساپاسىن تەكسەرمەستەن قابىلداعانىنا قاراپ, ٷكٸمەتكە دە تۋريزم سالاسىنىڭ بولاشاعى بەرٸبٸر ەكەنٸن بايقايمىز.
- ەلٸمٸزدٸڭ ساياساتى تۋريزمنٸڭ دامۋىنا قولايلى ما? ساياسات پەن تۋريزم ەكەۋٸنٸڭ قانداي قارىم-قاتىناسى بار جەنە ولاردى جەكە دارا قاراستىرۋعا بولادى ما?
- تۋريزم بۇل تٸكەلەي ساياساتتىڭ ىقپالىمەن ٶسٸپ ٶركەندەيتٸن سالا. قازٸر بٸزدٸڭ بيلٸك تۋريزمگە ٶتە قولايلى جاعداي جاساپ وتىر. ٶكٸنٸشتٸسٸ وسى جاعدايدى تۋريزم سالاسىنا جاۋاپتى مەكەمەلەر تيٸمدٸ پايدالانا الماي وتىر.
ەلەمنٸڭ بٸراز ەلدەرٸندە بٸزدٸڭ بيلٸك تەرٸزدٸ تۋريزمدٸ قولداپ جاتقان جوق.
جاعىمسىز ساياساتتىڭ ەسەرٸنەن تۋريزم سالاسىنان تٷسەتٸن تابىستان ايىرىلىپ جاتقان مەملەكەتتەر دە بار.
مىسالى, بٸرنەشە جىل بۇرىن اقش-تىڭ پرەزيدەنتٸ ٶزگەرگەنٸن بٸلەسٸزدەر. جاڭا پرەزيدەنت اقش-تىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ ماقساتىندا جەتٸ مۇسىلمان ەلدٸڭ تۋريستەرٸنٸڭ ەلگە كٸرۋٸنە ۋاقىتشا تيىم جاسادى.
ال بۇل اقش ەكونوميستەرٸنٸڭ دەرەگٸنە قاراعاندا, ەلدەگٸ تۋريزم سالاسىندا بايلانىستى 40 000 جۇمىس ورنىن جوعالتۋ مەن ميللياردتاعان دوللار تابىستان ايىرىلۋ ارقىلى نەگاتيۆتٸ ەسەرٸ ەتٸپتٸ.
وسى ساياساتتان كەيٸن اقش تۋريستەر كٶپ كەلەتٸن مەملەكەتتەر اراسىندا فرانتسييادان كەيٸنگٸ ەكٸنشٸ ورىننان دا تٷسٸپ قالدى. وسى تىيىم ارقىلى اقش ەلەمدەگٸ مۇسىلمان تۋريستەردەن, تٸپتٸ ەۋروپانىڭ دامىعان مەملەكەتتەرٸنٸڭ ازاماتى بولىپ سانالاتىن مۇسىلمان تۋريستەردەن دە ايىرىلىپ وتىر.
تٸپتٸ كەيبٸر ەۋروپانىڭ دامىعان مەملەكەتتەرٸ ٶز ازاماتتارىنا اقش-قا بارماۋعا كەڭەس بەرٸپ, ۇلتتىق تۋريستتٸك پورتالدارىندا اقش-تى تۋريستەرگە قاۋٸپتٸ ەلدەر ساناتىنا ەنگٸزٸپ قويعان.
سونىمەن بٸرگە, كونسەرۆاتيۆتٸ مەملەكەت, ساۋد ارابيياسى بۇرىن ەلگە تەك قانا مۇسىلمان تۋريستەردٸ قابىلدايتىن. قازٸرگٸ تاق مۇراگەرٸنٸڭ ساياساتى بويىنشا (مۇسىلمانداردىڭ دٸني كيەلٸ جەرلەرٸنەن باسقا ايماقتارعا), بارلىق تۋريستەردٸڭ ەلگە ەركٸن كٸرۋٸنە رۇقسات بەرۋدە. وسى ارقىلى ساۋد ارابيياسى مۇناي تاۋسىلعاننان كەيٸنگٸ كەزەڭدە دە ەكونوميكالىق دامۋدى تٶمەندەتپەۋدٸ قازٸردەن باستاپ قولعا الۋدا.
وسى ٸس-ەرەكەتتەردٸڭ بارلىعىنان تۋريزمگە ساياساتتىڭ تٸكەلەي ىقپالىن كٶرۋگە بولادى. ال بٸزدە ساياسي جاعدايدىڭ قولايلىلىعىنا قاراماستان تۋريزم يندۋستريياسى كوميتەتٸ تۋريستٸك پوتەنتسيالدىڭ جوعارى مٷمكٸندٸكتەرٸن پايدالانا الماستان سالانى تيٸستٸ دەرەجەدە دامىتا الماي الماي وتىر.
- سٸزدٸڭ ويىڭىزشا ەلٸمٸزگە شەتەلدٸك تۋريستەردٸ تارتۋ ٷشٸن نە ٸستەۋ كەرەك? قانداي شارالار اتقارساق ەلگە تۋريستەردٸ كٶپتەپ تارتا الامىز?
- ەڭ بٸرٸنشٸ, تۋريزمنٸڭ قانداي تٷرلەرٸن دامىتۋ قاجەتتٸگٸن انىقتاۋ كەرەك. شەتەلدٸك تۋريستەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ تابيعات اياسىندا (ۇلتتىق پاركتەر, ۇلتتىق ساياباقتار مەن قورىقتار جەنە ت.ب) بولۋدى ۇناتاتىنىن ەسكەرۋٸمٸز شارت.
ەكٸنشٸدەن, قاي ەلدٸڭ تۋريستتەرٸن تارتۋ ەل ەكونوميكاسىنا پايدالى ەكەنٸن انىقتاۋ قاجەت. كونتسەپتسييا اۆتورلارى ەلٸمٸزگە كەلەتٸن تۋريستەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ تمد مەملەكەتتەرٸنە تيەسٸلٸ ەكەندٸگٸن, ولاردىڭ رەسەي, ٶزبەكستان جەنە قىرعىزستاننان ەكەنٸن اتاپ كٶرسەتكەن. مەن ايتار ەدٸم, ولار بٸزدٸڭ ەكونوميكاعا جۇمساعان قارجىسىنىڭ بٸراز بٶلٸگٸن قايتادان ٶزدەرٸ الىپ كەتەدٸ. بۇل تۋريستەردەن ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسى ايتا قالارلىقتاي پايدا كٶرمەيدٸ.
سوندىقتان بٸزگە اۆسترالييادان, اقش, ەۋروپا جەنە ازيياداعى دامىعان ەلدەردەن كەلەتٸن تۋريستەردٸ تارتۋ ماڭىزدى.
ٷشٸنشٸدەن, ازاماتتارىن ەلگە تارتقىمىز كەلەتٸن مەملەكەتتەرمەن تيياناقتى تٷردە جۇمىس جاساۋ ٶزەكتٸ. ياعني, وسى ەلدەردە قازاقستان تۋريزمٸن تيٸمدٸ, ارزان جەنە نەتيجەلٸ تەسٸلدەرمەن ناسيحاتتاۋ. وسىلاردى عىلىمي تٷردە جٷيەلەپ, سول جوسپار بويىنشا ٸس-شارالاردى اتقارساق جاقسى نەتيجەگە جەتە الامىز.
- وسى شەتەلدٸك تۋريستەردٸڭ كٶپتەپ كەلمەۋٸنە ۆيزا مەسەلەسٸ كەدەرگٸ بولىپ جاتقان جوق پا? جاقىندا ەنگٸزٸلگەن “جٸبەك جولى ۆيزاسىنىڭ” ەل تۋريزمٸنە ەسەرٸ قانداي بولماق?
- سىرتقى ٸستەر مينيستٸرلٸگٸ وراسان جۇمىس جاسادى دەپ ايتا الامىز. ولار ەلەمنٸڭ دامىعان مەملەكەتتەرٸنٸڭ بارلىعىنا بٸزدٸڭ ەلگە كەلۋٸ ٷشٸن ۆيزاسىز رەجيم ورناتىپ قويعان.
ياعني, شەتەلدٸك تۋريستەر بەلگٸلٸ بٸر مەرزٸمگە دەيٸن بٸزدٸڭ ەلگە ەركٸن كٸرٸپ شىعا الادى. تٸپتٸ جاڭا دەرەك بويىنشا وسى ۆيزاسىز رەجيمگە كٸرەتٸن مەملەكەتتەردٸڭ سانى 100 دەن استام. بٸراق, كونتسەپتسيياداعى “پيلوتتىق تٷردە ۆيزا بەرۋ ورتالىعىن اشۋدى” جوسپارلاعانىن وقىپ وتىرىپ ەلگە تۋريستەردٸڭ كەلۋٸنە ۆيزالىق كەدەرگٸلەر بار تەرٸزدٸ سەزٸمدە بولدىم.
كونتسەپتسييا اۆتورلارىنىڭ “پيلوتتىق تٷردە ۆيزا بەرۋ ورتالىعىن اشۋ” ارقىلى ەلگە قاي مەملەكەتتٸڭ ازاماتتارىن شاقىرماق بولعانىن تٷسٸنبەدٸم.
وسىدان كەيٸن نە سىرتقى ٸستەر مينيستٸرلٸگٸنٸڭ پەلەنباي ەلگە ۆيزاسىز رەجيم ەنگٸزدٸك دەگەنٸ جالعان اقپارات نەمەسە كونتسەپتسييا اۆتورلارىنىڭ وسى جۇمىستاردان مٷلدەم حابارى جوق دەۋگە بولادى. ەرينە, “جٸبەك جولى ۆيزاسى” قولداۋعا تۇرارلىق جاڭالىق. نەگٸزٸنەن, قازاقستان تۋريزمٸنە ەل ەكونوميكاسىنا سالعان قارجىسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن قايتا الىپ كەتەتٸن تمد تۋريستتەرٸن تارتۋ اسا بٸر ٶزگەرٸس ەكەلەدٸ دەپ ايتا المايمىن.
- كونتسەپتسييادا 2016 جىلى ەلگە 6.5 ملن تۋريست كەلگەنٸن حابارلاپتى دا, ال 2023 جىلى ەلگە كەلەتٸن تۋريستەر سانىن 5.5 ملن-عا جەتكٸزۋدٸ جوسپارلاپتى. مۇنى قالاي تٷسٸنۋگە بولادى?
- بٸز تۋريزمدەگٸ ستاتيستيكالىق دەرەكتەرٸنە كٷمەنمەن قارايمىز.
ال مىنا مەسەلەنٸڭ انىق-قانىعىن تۋريزم يندۋستريياسى كوميتەتٸنەن سۇراۋمىز قاجەت. ەلٸمٸزدٸڭ پرەمەر مينيستٸرٸنٸڭ ۆەب سايتىندا 2016 جىلى الىس شەتەلدەن كەلگەن تۋريستەردٸڭ سانىن 500 مىڭنان سەل اساتىنىن كٶرسەتسە, ەلدەگٸ تۋريستٸك فيرمالاردىڭ اقپاراتتارىندا قازاقستانعا 700 مىڭ شاماسىندا شەتەلدٸك تۋريست كەلگەنٸن حابارلايدى.
ال, 2009 جىلى ەلباسىمىز دٷنيەجٷزٸلٸك تۋريستٸك ۇيىمنىڭ ون سەگٸزٸنشٸ سەسسيياسىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە, قازاقستاندىق تۋريستٸك فيرمالاردىڭ ماركەتينگتٸك زەرتتەۋلەرٸنە سٷيەنە وتىرىپ, جاقىن جىلدارى ەلگە كەلەتٸن تۋريست سانىن 14 ميلليونعا جەتەتٸندٸگٸن حابارلاعان بولاتىن.
جوعارىداعى ەر تٷرلٸ مەلٸمەتتەر مەن كونتسەپتسيياداعى شەت ەلگە شىعىپ, قازاقستانعا قايتا ورالعان ەل ازاماتتارىن دا شەتەلدٸك تۋريستەردٸڭ ساناتىنا قوسىپ قاراستىرعانىنا قاراپ, ەلٸ كٷنگە دەيٸن تٸپتٸ تۋريستەردٸ ساناۋ تەسٸلٸنٸڭ دە بٸر ٸزگە تٷسپەگەندٸگٸن انىق بايقاي الامىز.
وسىنداي جاعدايدا ەل تۋريزمنٸڭ ەلەمدٸك تۋريزممەن بەسەكەلەسۋٸ تۋرالى پٸكٸر ايتۋ تٸپتەن ارتىق.
كونتسەپتسيياداعى وسىنداي سەنٸمسٸز اقپاراتتار ەلٸمٸزدە تۋريزمدٸ زەرتتەۋ مەسەلەسٸنٸڭ دە داعدارىستا تۇرعاندىعىن ايقىندايدى. سالانى داعدارىستان شىعارۋدىڭ جالعىز جولى تۋريزمدٸ زەرتتەيتٸن ٶز الدىنا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ!
- قولدانىستاعى كونتسەپتسييا اۆتورلارى ٶزدەرٸنٸڭ جاساعان ەڭبەكتەرٸن دۇرىستىعىن قورعايتىنى انىق. ەندٸ كٸمنٸڭ جاساعان كونتسەپتسيياسى ەل تۋريزمٸنە تيٸمدٸ ەكەنٸن قالاي انىقتاۋعا بولادى?
- كەلٸسەمٸن, قىسقا ۋاقىت ارالىعىندا, مۇحيتتىڭ ارعى جاعىندا وتىرىپ جاسالعاندىقتان بٸزدٸڭ جاساعان كونتسەپتسييا دا مٸنسٸز دەي المايمىز.
ونى انىقتاۋ ٷشٸن “التەرناتيۆتٸ كونتسەپتسييانى” باسپاسٶز بەتتەرٸ مەن ينتەرنەت پاراقشالارىنا جارييالاپ, حالىق تالقىسىنا سالايىق, ەلٸمٸزدٸڭ تۋريزم سالاسىنىڭ عالىمدارىنىڭ پٸكٸرٸن بٸلەيٸك, تٸپتٸ بولماسا عىلىم كوميتەتٸنەن ارنايى ەكسپەرتتٸك توپ قۇرىلىپ, قازٸرگٸ قولدانىستاعى كونتسەپتسييا مەن بٸزدٸڭ جاساعان ەڭبەكتٸڭ ساپاسىن سالىستىرايىق.
مٷددەلٸ تاراپتاردى تارتا وتىرىپ, ارتىق-كەم جەرلەرٸن تٷزەتٸپ, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ تۋريزم قالىپتاستىرا الاتىن “جاڭا كونتسەپتسييا” جاسايىق.
بٸزدٸڭ نەگٸزگٸ ماقساتىمىز – مٷددەلٸ تاراپتارعا دامىعان ەلدەردٸڭ تۋريزم كونتسەپتسيياسىن جاساۋ تەسٸلٸمەن تانىستىرا وتىرىپ, ەل تۋريزمٸنٸڭ دامۋىنا وڭ ەسەر ەتۋ. بولاشاقتا تاعى دا ٶرەسكەل قاتەلٸكتەرگە بوي الدىرماس ٷشٸن, ەندٸگٸ قابىلداناتىن ستراتەگييالىق قۇجاتتاردى جاساۋدا سالا عالىمدارى مەن مٷددەلٸ تاراپتاردىڭ بارلىعىنىڭ مٸندەتتٸ تٷردە قاتىسۋى قاجەتتٸگٸن جەتكٸزۋ.
-ۋاقىت بٶلٸپ, پٸكٸرلەسكەنٸڭٸزگە كٶپ راحمەت!
سۇحباتتاسقان, نۇرتۋعان شىعان
