– كٶپشٸلٸك قىزداردىڭ زورلىق-زومبىلىققا تاپ كەلۋٸنە قانداي سەبەپتەر بولۋى مٷمكٸن دەپ ويلايسىز?
«ساقتانساڭ — ساقتايمىن» دەگەن. ەڭ الدىمەن, قىزدار ٶزدەرٸن ساقتاۋ كەرەك, تاڭعا دەيٸن تٷنگٸ كلۋبتا قىدىرۋ, ٸشٸمدٸككە ەۋەستەنۋ – زورلىق-زومبىلىققا اپاراتىن بٸردەن-بٸر فاكتور. بۇل فاكتوردىڭ ار جاعى تەربيە مەسەلەسٸنە كەپ تٸرەلەدٸ. ەكٸنشٸ بٸر سەبەبٸ – جٸگٸتتەردٸڭ نەپسٸقۇمارلىعى… ٷشٸنشٸ سەبەپ – قىزدارعا زورلىق جاسايتىن ەركەكتەردٸڭ پسيحيكاسىنىڭ اۋىتقۋى. تٶرتٸنشٸدەن – زورلىق جاسايتىندار ٷشٸن زاڭنىڭ سولقىلداقتىعى. زاڭ قاتال بولسا, تٸپتٸ, ٶلٸم جازاسىنا دەيٸن جەتكٸزەتٸن زاڭ بولسا, وندا «كٷشتٸلەر» نەزٸك جىنىستىلارعا زورلىق جاساماس بۇرىن, ويلانار ما ەدٸ…
– نەگە قازاق ەيەلٸ كٷيەۋٸنٸڭ ۇرعانىنا كٶندٸگٸپ كەتكەن?
بٸر-ەكٸ شاپالاققا كٶنۋگە بولادى. كەيدە سول شاپالاقتى ٶزدەرٸ تٸلەپ الاتىن ەيەلدەر بار. ال ەندٸ ٶمٸر بويى كٷيەۋٸنٸڭ تاياعى مەن تەپكٸسٸنٸڭ استىندا ٶمٸر سٷرٸپ جٷرە بەرەتٸن ەيەلدەر – بەيشارالار. جالپى, قازاق ەيەلٸنٸڭ بولمىسى و باستان كٶنبٸس, جۋاس, مومىن بولعان عوي. بٸراق, «ەيەلٸم كٶنبٸس بەيشارا» دەپ اتا-بابالارىمىز اپالارىمىزدى تەپكٸلەي بەرمەگەن شىعار?.. ەركەكتٸڭ ەركەكتٸك مٸنەزٸنە بايلانىستى دەپ ويلايمىن. كەيبٸر ەزدەر ٷشٸن ەيەلدەرٸن ساباۋ – ماقتانىش.
ال ناعىز ەركەكتەر ەيەلگە قول كٶتەرۋدٸ نامىس سانايدى. قازٸرگٸ زاماننىڭ ەيەلدەرٸ وندايعا كٶنبەيدٸ دە. الدىڭعى بۋىن اپالارىمىز, تٸپتٸ, بٸزدٸڭ بۋىن كٷيەۋلەرٸنٸڭ تاياعىنا كٶنەر, بٸر ۇرپاق الماسقان سوڭ, بۇل دا قالادى دەپ ويلايمىن. ٶيتكەنٸ ۋاقىت باسقا, زامان باسقا, «زامانىنا قاراي — ادامى» دەمەكشٸ, ۇرپاق باسقا… كەلەر زاماننىڭ ەيەلدەرٸ كٷيەۋلەرٸنٸڭ تەپكٸسٸ تٷگٸل, شاپالاعىنا كٶنبەيتٸن بولادى…
– جەنە بٸزدەگٸ بٸر جايت, جالعىزباستى انالاردىڭ بۇرىنعى كٷيەۋٸنە سالىق سالماۋى. بۇل ەركەكتەردٸ ەسٸرتٸپ جٸبەرمەي مە?
ەرينە, ەيەل بالانى كٷلگە اۋناپ تاپپايدى, ەر بالانىڭ ەكەسٸ بار. بالا – ەكەۋگە ورتاق بولعاندىقتان, ونىڭ ىستىق-سۋىعىن ەكەۋٸ بٸرگە كٶتەرۋگە مٸندەتتٸ. زاڭ دا, مورال دا وسى مٸندەتتٸ ەكٸ ادامعا بٸردەي جٷكتەيدٸ. بالانى تۋدىرۋ بار دا, ونى باعىپ-قاعىپ, ٶسٸرۋ بار, دۇرىس تەربيە بەرٸپ, قوعامنىڭ سانالى, پايدالى مٷشەسٸ ەتٸپ شىعارۋ بار.
بۇل وڭاي ەمەس. نە سەبەپتٸ ٶمٸردەن ٶز ورنىن تاپپاي, باسىن تاۋعا دا, تاسقا دا سوعىپ جٷرگەن جاستار كٶپ? ونىڭ باستى سەبەبٸ – ەۋ باستا وتباسىلىق جىلىلىق, وتباسىلىق تەربيە الماعاندىقتان, اتا-انانىڭ مەيٸرٸ مەن تەربيەسٸن تەڭ كٶرمەگەندٸكتەن جاستار اداسادى دەپ ويلايمىن. قازٸرگٸ زاماندا جالعىزباستى تۇرماق, بٸر شاڭىراقتا تاتۋ-تەتتٸ تۇرىپ جاتقان كەي اتا-انانىڭ بالاعا قاراۋعا ۋاقىتى جوق. ەرقايسىسى ٶز بەتتەرٸنشە ٶمٸر سٷرەدٸ. جاقسى مەن جامان ولاردان دا – تولىق وتباسىنان دا شىعادى…
ادام ٶز سەزٸنٸپ, ٶزٸ تٷسٸنبەسە, وندا «سۇراپ» العان ماحاببات, «جالىنىپ» العان مەيٸرٸم, «تارتىپ» العان اقشا – بالاعا قۇت بولمايدى. مەن دە ەكٸ بالامدى جالعىز ٶسٸردٸم. مەن دە سٸز ايتىپ وتىرعان «سالىقتى» — اليمەنتتٸ كٷيەۋٸمنەن تالاپ ەتكەن جوقپىن. ول ٷشٸن «ەسٸرٸپ» كەتسە – ٶز ساناسىزدىعى. وبالى نە كەرەك, مٷمكٸندٸگٸنە قاراي بالالارىنا قولداۋ كٶرسەتۋگە تىرىستى دەپ ويلايمىن. مەنٸڭ ودان اليمەنت تالاپ ەتۋٸمە بولار ەدٸ – نامىستاندىم, «ودان بٸر تيىن دا سۇرامايمىن» دەگەن قاعيدانى ۇستاندىم.
كٶمەكتەسۋٸم كەرەك دەگەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ٶزٸ سەزٸنٸپ, ٶزٸ بالالارىنىڭ بٸر «جىرتىعىن» جاماپ جاتسا – ٶزٸ بٸلسٸن, ول دا ٶز ابىرويى – بالاسىنىڭ الدىندا جٷزٸ جارقىن بولادى. كٶمەكتەسپەسە – تاعى ٶزٸ بٸلسٸن دەگەن وي بولدى. جاقسىلىق تا, جاماندىق تا ادامنىڭ الدىنان شىعادى, ادام جاقسىلىق ٸستەسە دە – ٶزٸ ٷشٸن, جاماندىق ٸستەسە دە – ٶز ٷشٸن ٸستەيدٸ.
مەنٸڭ كٶزٸم جەتكەن نەرسە, اجىراسىپ كەتسە دە, بالا-شاعاسىنا مەيٸرٸم بەرە الاتىن ەركەكتٸڭ جولى اشىلا تٷسەدٸ ەكەن, ال بالا-شاعاسىنان مەيٸرٸمٸن اياعان ەكەنٸڭ ٸسٸ دە بەرەكەسٸز بولادى, اللا تاعالا رەتٸن ٶزٸ سولاي كەلتٸرەدٸ عوي… وسى فيلوسوفيياعا كٶزٸم جەتكەندە, تاڭعالدىم…
دەرەككٶز: ikerim.kz
