DALA INSIDE دەرەككٶزٸنٸڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ەرتەڭنەن باستاپ وسى تاقىرىپ بويىنشا جابىق ەسٸك جاعدايىندا بٸرشاما كونسۋلتاتسييا جٷرمەك. دوللار باعامىنىڭ 500 تەڭگەدەن تٶمەن بولۋى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە بيىل بەكٸتٸلگەن 540 كۋرسىنان شامامەن 9 پايىزعا اۋىتقىپ تۇر جەنە نەگٸزگٸ سالىق تٶلەۋشٸ بولىپ تابىلاتىن شيكٸزاتتىق ەكسپورتەر كومپانييالاردىڭ تابىسىن ازايتىپ, شىعىنىن ارتتىرىپ, ديسبالانس تۋعىزۋى مٷمكٸن. ولاردىڭ تابىسى ازايسا, بيۋدجەتكە تٶلەنەتٸن كورپوراتيۆ سالىق كٶلەمٸ دە قۇلدىراپ, بيىلعى 18,8 تريلليون تەڭگە دەپ بەكٸتٸلگەن سالىق جيناۋ جوسپارى ورىندالمايدى.
"نەگٸزٸ ٷكٸمەت سالىق اپتاسىنىڭ بٸتۋٸن كٷتكەن ەدٸ. ول اپتا ٶتتٸ. ەندٸ ەرتەڭ قور بيرجاسىنداعى كوتيروۆكالارعا قارايدى. تەڭگە كۋرسى قۇلدىراماسا, وندا قارجى مينيسترلٸگٸ ۇلتتىق بانكتەن جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى ٷشٸن ۆاليۋتا ساتىپ الۋدى كٷشەيتۋدٸ جەنە كەرٸسٸنشە التىن بويىنشا اينالاۋ وپەراتسييالارىن ۋاقىتشا توقتاتا تۇرۋدى سۇراۋى مٷمكٸن. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, مەملەكەت قور بيرجاسىندا تەڭگەنٸ كٶبٸرەك ساتىپ, دوللاردى كٶبٸرەك الىپ, تەڭگەنٸ 520 كۋرسىنا قۇلاتۋعا تىرىسىپ كٶرەدٸ", - دەيدٸ, دەرەككٶز.
ناۋرىز ايىنا 520 كۋرسىمەن كٸرۋ اسا ماڭىزدى. سەبەبٸ, ودان كەيٸن I توقسان اياقتالىپ, 2026 جىلعى سالىق تسيكلى باستالادى. وسى تسيكلعا تەڭگە دوللارىنا 500-دەن تٶمەن كۋرسپەن كٸرسە, ەكسپورتەر كومپانييالار مەن سالىق جينايتىن قارجى مينيسترلٸگٸندە كەدٸمگٸدەي پروبلەمالار باستالماق. ال حالىقارالىق رەزەرۆكە جاتاتىن ۇلتتىق قور بيۋدجەتكە بەرۋٸ تيٸس 5 ميلليارد دوللاردىڭ ٷستٸنەن جوسپاردان بٶلەك قوسىمشا 400-500 ميلليون دوللار جاعىپ جٸبەرەيٸن دەپ تۇر.
قازاقستان - كلاسسيكالىق ەكسپورتتىق ەكونوميكا. مۇناي, ۋران, مىس, فەرروقورىتپا, استىقتىڭ بەرٸ سىرتقا دوللارمەن ساتىلادى. ال شىعىنداردىڭ باسىم بٶلٸگٸ تەڭگەمەن تٶلەنەدٸ. ەگەر ەلەمدٸك نارىقتا ٶنٸم تونناسىنا 1000 دوللار تۇرسا, كۋرس 550 بولعاندا ەكسپورتتاۋشى 550 مىڭ تەڭگە الادى, ال كۋرس 500 بولسا 500 مىڭ تەڭگە عانا تٷسەدٸ. بٸر توننادان 50 مىڭ تەڭگە جوعالتقان كەسٸپورىن جالاقىنى كٶتەرمەيدٸ, جاڭا تەحنيكا المايدى, كەيدە جۇمىسشىلاردى قىسقارتادى. وسىلايشا قىمبات تەڭگە بٸرتٸندەپ زاۋىتتىڭ تىنىسىن تارىلتادى.
بۇل قۇبىلىستى ەكونوميستەر "گوللاند اۋرۋى" دەپ اتايدى. شيكٸزاتتان دوللار كٶپ كەلەدٸ, ۇلتتىق ۆاليۋتا كٷشەيەدٸ, ال ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ بەسەكەگە قابٸلەتسٸز بولىپ قالادى. قازاقستان بۇل تسيكلدٸ 2006, 2013, 2022 جىلدارى باستان ٶتكەرگەن بولاتىن. ەر كەزەڭدە تەڭگە كٷشەيگەندە يمپورت كٶبەيٸپ وتىردى دا, وتاندىق ٶندٸرٸس كەرٸ كەتٸپ جٷردٸ.
بيىل ەكونوميكانى 1 تريلليون تەڭگەمەن كرەديتتەۋدٸ باستاپ كەتكەن ٷكٸمەتكە دەل قازٸر "گوللاند اۋرۋى" ەش قاجەت ەمەس. سەبەبٸ ونداي جاعدايدا بۇل جۇمىستىڭ بارلىق ەففەكتٸسٸ جويىلىپ كەتپەك. دەرەككٶزدٸڭ سٶزٸنشە, ەندٸ قىمبات تەڭگە مەسەلەسٸن شەشۋگە بٸر اپتا عانا قالىپ وتىر.
