DALA INSIDE دەرەككوزىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، ەرتەڭنەن باستاپ وسى تاقىرىپ بويىنشا جابىق ەسىك جاعدايىندا ءبىرشاما كونسۋلتاسيا جۇرمەك. دوللار باعامىنىڭ 500 تەڭگەدەن تومەن بولۋى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە بيىل بەكىتىلگەن 540 كۋرسىنان شامامەن 9 پايىزعا اۋىتقىپ تۇر جانە نەگىزگى سالىق تولەۋشى بولىپ تابىلاتىن شيكىزاتتىق ەكسپورتەر كومپانيالاردىڭ تابىسىن ازايتىپ، شىعىنىن ارتتىرىپ، ديسبالانس تۋعىزۋى مۇمكىن. ولاردىڭ تابىسى ازايسا، بيۋدجەتكە تولەنەتىن كورپوراتيۆ سالىق كولەمى دە قۇلدىراپ، بيىلعى 18،8 تريلليون تەڭگە دەپ بەكىتىلگەن سالىق جيناۋ جوسپارى ورىندالمايدى.
"نەگىزى ۇكىمەت سالىق اپتاسىنىڭ ءبىتۋىن كۇتكەن ەدى. ول اپتا ءوتتى. ەندى ەرتەڭ قور بيرجاسىنداعى كوتيروۆكالارعا قارايدى. تەڭگە كۋرسى قۇلدىراماسا، وندا قارجى مينيسترلىگى ۇلتتىق بانكتەن جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى ءۇشىن ۆاليۋتا ساتىپ الۋدى كۇشەيتۋدى جانە كەرىسىنشە التىن بويىنشا اينالاۋ وپەراسيالارىن ۋاقىتشا توقتاتا تۇرۋدى سۇراۋى مۇمكىن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، مەملەكەت قور بيرجاسىندا تەڭگەنى كوبىرەك ساتىپ، دوللاردى كوبىرەك الىپ، تەڭگەنى 520 كۋرسىنا قۇلاتۋعا تىرىسىپ كورەدى"، - دەيدى، دەرەككوز.
ناۋرىز ايىنا 520 كۋرسىمەن كىرۋ اسا ماڭىزدى. سەبەبى، ودان كەيىن I توقسان اياقتالىپ، 2026 جىلعى سالىق سيكلى باستالادى. وسى سيكلعا تەڭگە دوللارىنا 500-دەن تومەن كۋرسپەن كىرسە، ەكسپورتەر كومپانيالار مەن سالىق جينايتىن قارجى مينيسترلىگىندە كادىمگىدەي پروبلەمالار باستالماق. ال حالىقارالىق رەزەرۆكە جاتاتىن ۇلتتىق قور بيۋدجەتكە بەرۋى ءتيىس 5 ميلليارد دوللاردىڭ ۇستىنەن جوسپاردان بولەك قوسىمشا 400-500 ميلليون دوللار جاعىپ جىبەرەيىن دەپ تۇر.
قازاقستان - كلاسسيكالىق ەكسپورتتىق ەكونوميكا. مۇناي، ۋران، مىس، فەرروقورىتپا، استىقتىڭ ءبارى سىرتقا دوللارمەن ساتىلادى. ال شىعىنداردىڭ باسىم بولىگى تەڭگەمەن تولەنەدى. ەگەر الەمدىك نارىقتا ءونىم تونناسىنا 1000 دوللار تۇرسا، كۋرس 550 بولعاندا ەكسپورتتاۋشى 550 مىڭ تەڭگە الادى، ال كۋرس 500 بولسا 500 مىڭ تەڭگە عانا تۇسەدى. ءبىر توننادان 50 مىڭ تەڭگە جوعالتقان كاسىپورىن جالاقىنى كوتەرمەيدى، جاڭا تەحنيكا المايدى، كەيدە جۇمىسشىلاردى قىسقارتادى. وسىلايشا قىمبات تەڭگە بىرتىندەپ زاۋىتتىڭ تىنىسىن تارىلتادى.
بۇل قۇبىلىستى ەكونوميستەر "گوللاند اۋرۋى" دەپ اتايدى. شيكىزاتتان دوللار كوپ كەلەدى، ۇلتتىق ۆاليۋتا كۇشەيەدى، ال وڭدەۋ ونەركاسىبى باسەكەگە قابىلەتسىز بولىپ قالادى. قازاقستان بۇل سيكلدى 2006، 2013، 2022 جىلدارى باستان وتكەرگەن بولاتىن. ءار كەزەڭدە تەڭگە كۇشەيگەندە يمپورت كوبەيىپ وتىردى دا، وتاندىق ءوندىرىس كەرى كەتىپ ءجۇردى.
بيىل ەكونوميكانى 1 تريلليون تەڭگەمەن كرەديتتەۋدى باستاپ كەتكەن ۇكىمەتكە ءدال ءقازىر "گوللاند اۋرۋى" ەش قاجەت ەمەس. سەبەبى ونداي جاعدايدا بۇل جۇمىستىڭ بارلىق ەففەكتىسى جويىلىپ كەتپەك. دەرەككوزدىڭ سوزىنشە، ەندى قىمبات تەڭگە ماسەلەسىن شەشۋگە ءبىر اپتا عانا قالىپ وتىر.
