– دوسىم, ايتشى, جاڭا قىزمەت مەسٸموۆكە جاراسا ما وسى?
– بۇل ٷشٸن ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك قىزمەتٸنٸڭ بۇعان دەيٸنگٸ باسشىلارىن بٸر سٷزٸپ ٶتۋٸمٸز كەرەك. بۇل ورگاندى ەليتانىڭ ەڭ ىقپالدى دەگەن ٶكٸلدەرٸ باسقاردى. مەن بٸلسەم, كٷنٸ كەشە ورنىن بوساتقان ۆلاديمير جۇماقانوۆ ٶمٸر بويى ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك ورگاندارىندا قىزمەت اتقارعان جەنە ۇقك-نى باسقارۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولعان جالعىز ادام. جۇماقانوۆ بۇل قىزمەتتٸ جامان اتقارعان جوق. ٶز سالاسىنىڭ قىر-سىرىن بٷگە-شٸگەسٸنە دەيٸن بٸلدٸ, ٶيتكەنٸ.
بٸراق, بٸزدەگٸ كادرلىق اۋىس-تٷيٸس بٸر ادامنىڭ سول سالانىڭ مامانى بولۋىن تالاپ ەتپەيدٸ عوي. سول سيياقتى وسى ۋاقىتقا دەيٸن ۇقك-نى باسقارعانداردىڭ تٸزٸمٸنە قاراساق, كٶپشٸلٸگٸنٸڭ كٷشتٸك قۇرىلىمدارعا تٷك قاتىسى جوق.
مىسال كەرەك پە? تەجين بار. ول ۇزاق ۋاقىت بويى پرەزيدەنتتٸڭ يدەولوگييالىق باعدارلامالارىن ەزٸرلەۋمەن جەنە ٸشكٸ ساياسات مەسەلەلەرٸمەن اينالىستى. بۇل قىزمەتكە تەجيندٸ تاعايىنداعاندا, ەل وعان مەسٸموۆتٸ تاعايىنداعاننان بەتەر تاڭعالعان.
ال مەسٸموۆ…نەگٸزٸ, بۇل كٸسٸ كٷشتٸك قۇرىلىمداردىڭ جۇمىسىمەن جاقسى تانىس. پرەمەرلٸك ەتكەن تۇستا ٷكٸمەتتٸڭ قۇرامىنا كٸرەتٸن كٷشتٸك بلوكتىڭ جۇمىسىن باقىلاۋ مەسٸموۆكە جٷكتەلگەن. دەل وسى قىزمەتتە ول تەرروريزم مەن ەكسترەميزمگە قارسى زاڭناماعا بٸرقاتار ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋگە اتسالىستى. الماتى مەن اقتٶبەدەگٸ جاعدايدان كەيٸن ەلباسى لاڭكەستٸككە قارسى كٷرەستٸ كٷشەيتۋدٸ تاپسىردى. تاپسىرعان ادامى – مەسٸموۆ بولاتىن.
— ۇقك تٶراعاسىنىڭ ورىنتاعىنا مەسٸموۆتەن باسقا لايىقتى ٷمٸتكەر تابىلمادى ما?
— مۇنىڭ بٸرنەشە سەبەبٸ بار. الدىمەن ونى پرەمەرلٸك قىزمەتتەن نەگە الىپ تاستاعانىن ايتايىن. بۇدان بۇرىن سٸزدٸڭ سايتتارىڭىزعا سۇحبات بەرگەم. كەز-كەلگەن ٷكٸمەت باسشىسىن ەلدەگٸ ەكونوميكالىق توقىراۋعا وپ-وڭاي كٸنەلاۋعا بولاتىنىن ايتقام. مەن ٷشٸن مەسٸموۆ كەتكەن جاعدايدا, ونى قايدا ەكەتەرٸ, قايدا وتىرعىزارى قىزىقتى بولدى.
پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ جاقىندا عانا تاعايىندالعان. مەسٸموۆتىڭ ٶزٸ كٷنٸ كەشە سول ەكٸمشٸلٸكتەن كەلگەن. بۇل جەرگە قايتىپ كەلەر بولسا, كٷلەر ەدٸك. بٸر جاعىنان, پرەزيدەنتتٸڭ مەسٸموۆكە, ونىڭ دەڭگەيٸنە ساي ۇسىنار قىزمەتٸ ساناۋلى عانا بولعانىن تٷسٸنۋ قاجەت.
بٸر ٶڭٸرگە ەكٸم بوپ كەتسە, بۇل ونىڭ (مەسٸموۆتىڭ) – قۇلدىراۋى بولار ەدٸ. ەلشٸلٸككە اتتاندىرسا, «ونىڭ ٶزٸندٸك ساياسي استارى بار, مەسٸموۆ بۇرىنعى ىقپالىنان ايىرىلدى», دەر ەدٸك.
جالپى, قازٸرگٸ ەليتا ٷشٸن استانادان اۋلاقتاۋ — جامان ىرىم. مەسٸموۆتىڭ ۇقك-عا كەلۋٸنەن العاشقىدا مەن دە كٷدٸكتەنگەم. ارتىنان ويلاسام, پرەزيدەنت ونى ەڭ ماڭىزدى ورىنتاققا وتىرعىزىپتى.
– دەمەك, ۇقك تٶراعاسى بولۋ مەسٸموۆتىڭ تٶمەندەۋٸ ەمەس قوي?
— ەرينە, پرەمەر-مينيستر مەن پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ اسا سالماقتى فيگۋرالار. بٸراق, سوڭعى كەزدەگٸ ٷردٸستٸ نازارعا الىڭىز. قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ الدىڭعى ورىنعا شىقتى. وسى سەبەپتٸ دە قوعامدا ۇقك-نىڭ ورنى مەن رٶلٸ ٷلكەيە, كٷشەيە تٷسەدٸ. بيلٸك كٷشتٸك قۇرىلىمداردى بەكەرگە كٷشەيتٸپ جاتقان جوق. ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى جاڭا زاڭ قابىلداۋدىڭ ٶزٸ وسىنىڭ دەلەلٸ.
ەكٸنشٸدەن, ۇقك-نىڭ بۇرىنعى باسشىسى جۇماقانوۆتىڭ ەلسٸز جەرٸ بولدى. ول ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ مەن ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ اراسىنداعى «ايقاستى» توقتاتا المادى.
اقتٶبەدەگٸ وقيعالار وسى سٶزٸمە دەلەل. الماتىدا, تٸپتٸ, سوراقى بولدى. كٷشتٸك قۇرىلىمدار سالافيتتەردٸ كٸنەلاسا, پوليتسييا مۇنى كريمينالدىق شابۋىلعا جاتقىزدى. اقىر سوڭىندا, ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ ىقپالدى ەكٸ ورگان بٸر-بٸرٸنە قاراما-قايشى كەلەتٸن مەلٸمدەمە جاسادى. مەسٸموۆ وسى بىلىققا نٷكتە قويار دەگەن ويدامىن. ۆەدومستۆوارالىق «ايقاستاردى» تىيسا, تەرتٸپ تە تٷزەلەر ەدٸ.
— مەسٸموۆتى ورنىنان الۋعا, وعان دەگەن قوعامنىڭ كٶڭٸل تولماۋشىلىعى ەسەر ەتكەن جوق پا, وسى?
— بٸرجاقتى جاۋاپ بەرۋ قيىن. قالاي بولعان كٷندە دە, جەر داۋى جەنە داۋلى كودەكستٸ قۇپتاماعان حالىق نارازىلىعى مەسٸموۆكە ٷلكەن ساباق بولدى. جاڭا قىزمەتتە ول بۇقارانىڭ شامىنا تيەتٸن شەشٸمدەردٸ ابايلاپ قابىلدايتىن بولادى. ەيتپەسە, تاعى دا بەرٸنە ٶزٸ كٸنەلٸ بولارىن جاقسى سەزٸنەدٸ.
جاڭا قىزمەتتە مەسٸموۆ تاكتيكاسىن ٶزگەرتۋٸ مٷمكٸن. بٸرٸنشٸ كەزەكتە, قوعاممەن بايلانىستى جولعا قويۋ كەرەك. حالىقتىڭ پٸكٸرٸن تىڭداۋ ماڭىزدى. لاڭكەستٸكپەن كٷرەستە ارنايى قۇرىلىمدار حالىقپەن قويان-قولتىق جۇمىس ٸستەۋٸ قاجەت.
سوسىن ٶزبەكٸستانداعى وقيعالار كٶرسەتكەندەي, ارنايى قىزمەتتٸڭ جەتەكشٸسٸ بيلٸك اۋىسقان كەزدە نەگٸزگٸ ويىنشىلاردىڭ بٸرٸنە اينالۋى مٷمكٸن.
بۇل قىزمەتكە جايعاسقانداردى «سۇر كاردينال» دەپ, بەكەر ايتپايدى. سايىپ كەلگەندە, مەسٸموۆ بارلىق قۇپييا مەلٸمەتتەردٸڭ ٷستٸنەن باسىپ وتىر.
بۇل مەسٸموۆتىڭ قولىنداعى اسا جويقىن قولشوقپار.
ىلعي دا ايتامىن. سوڭعى كەزدەگٸ پرەزيدەنت جٷرگٸزگەن ٸرٸ كادرلىق اۋىس-تٷيٸستەر بەكەردەن جاسالىپ جاتقان جوق. داريعا نازارباەۆانىڭ ٷكٸمەتكە كەلۋٸ, مەسٸموۆتىڭ ۇقك-عا تاعايىندالۋى, تاسماعانبەتوۆتىڭ قورعانىس مينيسترلٸگٸنە بارۋى, توقاەۆتىڭ سەنات سپيكەرٸ بولۋى تەگٸن ەمەس. ايتپاقشى, پرەزيدەنتتٸڭ تۋىسى سامات ەبٸش مەسٸموۆتىڭ ورىنباسارى.
بايقاساق, مۇندا ناقتى ويلاستىرىلعان (جوسپارلانعان) تٸزبەك بار. مۇنىڭ نە ماقساتپەن جاسالىپ جاتقانى ەزٸر بەلگٸسٸز. بەلكٸم, پرەزيدەنت شاحمات تاقتاسىنداعى فيگۋرالارمەن تەجٸريبە جاساپ كٶرمەك شىعار, كٸم بٸلەدٸ. بٸراق, مۇنداي تەجٸريبە بەكەر جاسالمايتىنىن تٷسٸنگەن جٶن.
دەرەككٶز: "kaz.365info.kz"
