ٶنەردٸڭ قاي سالاسىنىڭ بولسا دا ٶزٸندٸك تەوريياسى بار. ەرينە, ول دا اينىمالى, ٶزگەرمەلٸ. كەشەگٸ كەڭەستٸك كەزەڭدە قالانعان ٶنەرتانۋشىلىق مەكتەپ - بەرٸبٸر بٷگٸنگٸ ۋاقىتقا جاۋاپ بەرە المايدى. ايتالىق, ەدەبيەتتانۋ عىلىمىندا قىزىل يمپەرييانىڭ يدەولوگييالىق بوياۋى قويۋلىعى سونداي, ەربٸر شىعارمانىڭ استارىنان قوعامدىق, ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەردٸ ٸزدەيتٸن, سول ارقىلى كەڭەستٸك جٷيەگە قىزمەت ەتكٸزۋگە ۇرىنعان توم-توم تالداۋلار, ديسسەرتاتسييالار, سىني ەڭبەكتەر جەتەرلٸك. «كەڭەستٸك شىندىقتىڭ» كەسٸرٸنەن قانشاما شىعارمالار كٶركەمدٸك تۇرعىدان اقسادى دەسەڭٸزشٸ. ەدەبيەتتانۋ عىلىمى سولاي قۇرىلعاندىقتان, قالامگەرلەر دە بٸرتە-بٸرتە سانالى تٷردە ەر شىعارماسىنا كەڭەستٸك «مەنتاليتەتتٸ» كٸرگٸزۋگە تىرىسقان. بۇل سول دەۋٸردە ٶمٸر سٷرگەن قاي اقىن-جازۋشىنىڭ شىعارمالارىن وقىساڭىز دا بايقالادى. بۇل ٶتكەن دەۋٸردٸ جوققا شىعارۋ ەمەس, ولاردى كٸنەلاۋ دا ەمەس, بۇل بار بولعانى ولاردىڭ قانداي دەۋٸردە ٶمٸر سٷرگەنٸن ەسكە الۋ عانا. دەمەك, ەدەبيەت تەوريياسىنىڭ قالامگەرلەردٸڭ قالىپتاسۋىنا جاسار ىقپالى بٶلەك. بٸزدٸڭ ايتپاعىمىز, ەدەبيەتتەگٸ بٷگٸنگٸ سىننىڭ مەسەلەسٸ. ييا, ەدەبيەت تەوريياسى كەمەلدەنبەي, ەدەبي سانانىڭ كەمەلدەنۋٸ, جەتٸلۋٸ نەعايبىل. بٸراق, ەڭ ٶكٸنٸشتٸسٸ, بٸزدەگٸ ەدەبي سانا ٶتكەن عاسىردىڭ بەلورتاسىنداعى نٷكتەسٸنەن ەلٸ جىلجي قويعان جوق. سوندا بٷگٸنگٸ سىنشىلارىمىز, ەدەبيەتتانۋشىلارىمىز, بٸلدەي بٸر اكادەمييانىڭ مٷيٸزٸ قاراعايداي اكادەميكتەرٸ مەن دوكتورلارى, عىلىم كانديداتتارى قايدا قالادى دەيسٸز عوي. كەشٸرەرسٸز, ەگەر تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ 20 جىلدىعىنىڭ ٶپشەلەسٸندە جاڭا عىلىم كانديداتتارى, دوكتورلار مەن اكادەميكتەردٸڭ سانى ارتسا, ول وسى سالاداعى ايرىقشا ٸزدەنٸستٸڭ, زامانعا بەيٸمدەلۋدٸڭ, جاڭا سانانى قالىپتاستىرۋدىڭ كٶٸرٸنٸسٸ ەمەس. بۇل دا كەشەگٸ جاڭارماعان سانامەن, جاڭارماعان تەورييامەن جٷزەگە اسقان بٷگٸنگٸ «جەتٸستٸگٸمٸز». تۇرسىن جۇرتباي اعامىزشا ايتقاندا, «جالعان عىلىمنىڭ» جارقىن ٷلگٸسٸنٸڭ بٸر پاراسى. ەدەبيەتتانۋ بٸراز كەمشٸلٸكتەردەن, «قىزىل شاپانىنان» ارىلعان شىعار. بٸراق قازٸر بٸز «سارى شاپان» كيٸپ الدىق تا, «بٸز جاڭاردىق» دەپ جار سالدىق. مٷلدە ولاي ەمەس. بۇل سٶزٸمە كەلٸسپەسەڭٸز, ايتىڭىزشى, بٸزدە دەل قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەدەبي پروتسەستٸ ەلەپ-ەكشەۋگە قاۋقارلى كٸم بار? مەنٸڭ ەسٸمە ەشكٸم تٷسپەي تۇر.
تۇرسىنجان شاپاي اعامىزدى اتاۋىڭىز كٷمەنسٸز. ٶز باسىم تۇرسىنجان اعانىڭ ساركازمدٸك شەنەۋمەن جازىلعان بٸراز ماقالالارىن, كٶركەم ەڭگٸمەلەرٸن بٸلەمٸن جەنە شىعارماشىلىق ەلەمٸمٸزدەگٸ ٶزٸندٸك ورنىن دا جوعارى باعالايمىن. دەگەنمەن, سوڭعى كەزدەرٸ زەردەلٸ ماقالالارىن كٶرە الماي جٷرمٸز. بۇرىنعىدلارىنىڭ كٶبٸندە ەسكٸ سارىن باسىم. ەمٸرحان مەڭدەكە مە? جوق. سەبەبٸ, ول كٸسٸ دە ەر شىعارمانىڭ استارىنان قوعامنىڭ تٷيتكٸلدٸ مەسەلەلەرٸن, دەرتٸن, سونى قالاي جەتكٸزگەنٸن ٸزدەۋدەن ارىعا بارا العان ەمەس. شىعارمانىڭ ٶزٸ ايتىپ تۇرعاندى «و, مىنانى ايتىپ تۇر عوي» دەۋ بٸزدٸڭشە, ەدەبيەت سىنشىسى كٶتەرەر جٷك بولماسا كەرەك. بۇل بەلگٸلٸ بٸر شىعارمانى الا وتىرىپ, ٶزٸڭنٸڭ كٷندەلٸكتٸ قوعامنان كٶرگەن-بٸلگەنٸڭدٸ, كٶكٸرەگٸڭدەگٸ زاپىراندى وقىرمانعا جەتكٸزۋدٸڭ ەڭ وڭاي تەسٸلٸ عانا. سوڭعى كەزدەرٸ «ەدەبيەت سىنشىسى» دەگەن تٸركەستٸ فاميلييالارىنىڭ سوڭىنا تٸركەپ جٷرگەن بٸراز قالامگەرلەردٸ وسىعان جاتقىزۋعا بولادى. امانگەلدٸ كەڭشٸلٸكتٸڭ «سٶز پاتشاسى» اتتى كٸتابىن وقىپ وتىرىپ, بۇعان كٶزٸڭ جەتە تٷسەدٸ. سوندا قازاقتىڭ اقىندارىنىڭ بەرٸ قوعامىمىزدى مٸنەپ-سىناپ, اششى ٶكسٸگٸن اقتارىپ جٷرگەن بولدى عوي دەپ ويلاۋىڭىز دا كەدٸك. ەۋەلٸ ەدەبيەتتٸڭ ەۋ باستاعى مٸندەتٸ نە ەدٸ? «اقىندار ٶز قوعامىن جىرلاماي, ونىڭ قالتارىس-بۇلتارىسىنداعى كەلەڭسٸز جايتتاردى بٷكپەسٸز ايتپاي, قالاي اقىن بولادى» دەۋٸڭٸز مٷمكٸن. دۇرىس ايتاسىز. بٸراق بۇل اقىنداردىڭ ازاماتتىق پوزيتسيياسى عانا. ونى ٶزٸنٸڭ ماقالالارىندا ايتسا, جەرٸنە جەتكٸزە سٶز ەتسە قۇبا-قۇپ. ەيتپەسە, ايعاي-اتتاننىڭ بەرٸ ٶلەڭ بولسا, ەكٸنٸڭ بٸرٸ اقىن بولىپ شىعۋعا قۇقىلى. بۇل جايلى توقتالىپ وتىرعان سەبەبٸمٸز, وسى سەكٸلدٸ «سىني ماقالالاردىڭ» كٶپتٸگٸنەن قازٸر وقىرمان قاۋىم شاتاسىپ بٸتتٸ. ولار ٶلەڭنەن كٶركەمدٸك, استارلىلىلىق, ويلىلىق, كەرەك دەسەڭٸز, كٷڭگٸرتتٸك ٸزدەپ ەۋرە بولمايدى. ىم مەن مەڭزەۋدٸ قاجەتسٸنبەيدٸ.ودانشا پەلەنشە تٷگەنشەەۆ قۇساپ قوعامنىڭ ٸرٸڭدٸ تۇستارىن نەگە اشىقتان اشىق ٸرەپ-ٸرەپ تاستامايدى دەپ جاتىپ كەپ سٶگەدٸ. بۇل كيەلٸ پوەزييانىڭ اششى بولسا دا قازٸرگٸ وقىرماندار ساناسىنداعى كٶرٸنٸسٸ. ايتىس پەن جازبا پوەزييانىڭ كٶتەرەر جٷگٸ, ەرەكشەلٸگٸ مٷلدەم باسقا ەكەنٸن دە ۇمىتىپ قالدىق. بۇعان ەڭ باستى كٸنەلٸ دە ٶزٸمٸز. ەدەبي سىننىڭ مٷلدەم جوقتىعى. بٸز قارا تانىعاننىڭ بەرٸ كٶركەم ەدەبيەتتٸ تۇششىنىپ وقىپ, ونىڭ استارىنا ٷڭٸلٸپ, جان-دٷنيەسٸنە كەرەكتٸسٸن ٸزدەۋگە مٸندەتتٸ ەمەس ەكەنٸن دە بٸلەمٸز. ەڭگٸمە ولار تۋرالى ەمەس. بٸزدٸكٸ ەدەبيەتكە جاڭادان كەلٸپ جاتقان جاس بۋىن ٶكٸلدەرٸنٸڭ ەدەبي تٷيسٸگٸن جەتٸلدٸرۋ ٷشٸن ەدەبيەت تەوريياسىنىڭ, ەدەبي سىننىڭ اسا قاجەتتٸلٸگٸن سٶز ەتۋ. مۇنى دۇرىس جولعا قويمايىنشا, مىنا ەلاۋلايىمىزبەن جٷرەر بولساق, الداعى ونشاقتى جىلدا قازاق ەدەبيەتٸنەن تولىققاندى كٶركەم شىعارما كٷتۋ بەكەرشٸلٸك.
بٸز قارا تانىعاننىڭ بەرٸ كٶركەم ەدەبيەتتٸ تۇششىنىپ وقىپ, ونىڭ استارىنا ٷڭٸلٸپ, جان-دٷنيەسٸنە كەرەكتٸسٸن ٸزدەۋگە مٸندەتتٸ ەمەس ەكەنٸن دە بٸلەمٸز. ەڭگٸمە ولار تۋرالى ەمەس. بٸزدٸكٸ ەدەبيەتكە جاڭادان كەلٸپ جاتقان جاس بۋىن ٶكٸلدەرٸنٸڭ ەدەبي تٷيسٸگٸن جەتٸلدٸرۋ ٷشٸن ەدەبيەت تەوريياسىنىڭ, ەدەبي سىننىڭ اسا قاجەتتٸلٸگٸن سٶز ەتۋ. مۇنى دۇرىس جولعا قويمايىنشا, مىنا ەلاۋلايىمىزبەن جٷرەر بولساق, الداعى ونشاقتى جىلدا قازاق ەدەبيەتٸنەن تولىققاندى كٶركەم شىعارما كٷتۋ بەكەرشٸلٸك.
قايتا ارنامىزعا تٷسەلٸك. تاعى كٸم بار? ەمٸرحان بالقىبەك اعامىزدىڭ بٸراز ماقالالارىنان حاباردارمىز. ول كٸسٸنٸڭ ەدەبي ماقالالارى نەگٸزٸنەن سالىستىرمالى تٷردە جازىلاتىندىقتان, وقىرماندى ويلىلىققا, كٶپ بٸلۋگە جەتەلەيتٸنٸ داۋسىز. الايدا ول ەدەبيەت سىنشىسى ەكەندٸگٸن بٸلدٸرمەيدٸ. تانىم مەن تٷيسٸككە سٷيەنە وتىرىپ, تاريحي وقيعالاردىڭ استارىنا سٷڭگۋ ارقىلى بەلگٸلٸ بٸر شىعارمالاردى تٷسٸندٸرۋگە بولاتىندىعى ايقىن. دەسە دە, كٶركەم ەدەبيەتتٸڭ قىرى مەن سىرى مىڭ قاتپار بولعاندىقتان, تازا سىنشىلىق دەستٷر كەرەك. بٸزدە ونداي مەكتەپ مٷلدەم جوق دەسەك تە بولاتىنداي. اسقار سٷلەيمەنوۆتىڭ ايرىقشا ماقالالارىن, مۇقامەتجان قاراتاەۆتىڭ كەيبٸر ەڭبەكتەرٸندەگٸ ٸزدەنٸس سوقپاقتارىن, زەينوللا سەرٸكقاليەۆتٸڭ دەگدار سىندارىن, ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ بەلگٸلٸ قالامگەرلەرگە ارنالعان ساناۋلى ماقالالارىن قوسپاعاندا, بٸزدە ەدەبيەت تەوريياسى ەلٸ قالىپتاسقان جوق دەپ كەسٸپ ايتۋعا نەگٸز بار. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا ٶز باسىم وقىپ تۇشىنعان ماقالانىڭ بٸرٸ تالاسبەك ەسەمقۇلوۆتىڭ «ابايدىڭ ۇلى جۇمباعى» اتتى كٶلەمدٸ تالداۋى مەن ارداق نۇرعازىۇلىنىڭ «جۇمەكەن نەجٸمەدەنوۆ» اتتى اقىن ٶلەڭدەرٸن پايىمداۋى. «ابايدىڭ ۇلى جۇمباعىن» وقىساڭىز بۇرىن سٸز وقىپ جٷرگەن ساناڭىزداعى ابايدىڭ ٶزٸڭٸز ويلاعاننان اناعۇرلىم تەرەڭدە ەكەنٸن بٸلە تٷسەسٸز جەنە اقىن شىعارماشىلىعىنا ٷڭٸلۋ ٷشٸن ونىڭ ەربٸر سٶزٸنٸڭ مەن-ماعىناسىنىڭ كٶكەيٸڭٸزدەگٸ مەنٸنەن ەلدەقايدا ارىدا جاتقانىن باجايلايسىز دا, ٶزٸڭٸزدٸڭ تىم تاياز ويلايتىنىڭىزعا ناليسىز. سەنبەسەڭٸز, وقىڭىز! ٶكٸنبەيتٸنٸڭٸزگە كەپٸلدٸك بەرەمٸن. «جۇمەكەن نەجٸمەدەنوۆ» اتتى ماقالا جۇمەكەن تۋرالى جازىلعان بارلىق سىني ماقالالاردىڭ ٸشٸندەگٸ ەڭ ٷزدٸگٸ دەپ اشىپ ايتۋعا بولادى. ە. كەكٸلباەۆتىڭ «مەنٸڭ توپىراعىم» اتتى اقىن جىر جيناعىنا جازعان العىسٶزٸنە پارا-پار جاڭا تالداۋ مەن پايىمداۋدىڭ توسىندىعى ۇشتاسقان. وسىنداي بٸرەن-ساران ماقالانى عانا اتاۋعا بولاتىن شىعار. ونداي تانىمدىق-فيلوسوفييالىق تۇرعىدان جازىلعان تالداۋلاردىڭ ازدىعى ەدەبي سىننىڭ جۇتاڭدىعىن كٶرسەتەدٸ. سوندىقتان دا بٸزدەگٸ ەدەبيەتتانۋ عىلىمى كٶركەم ەدەبيەتتٸڭ كٶكجيەگٸن بارلاۋ ٷشٸن جاس سىنشىلاردى دايىنداۋلارى كەرەك. ولارعا ەڭ الدىمەن بەلگٸلٸ بٸر شىعارمانى تالداتپاس بۇرىن «قازاق ەدەبيەتتانۋىنىڭ اكادەمييالىق جيناعىن» قۇراستىرىپ, ايرىقشا بيٸك ٶرەدە جازىلعان ماقالالاردى وقىتقان ابزال-اق (قازۇۋ-دەگٸ «ەدەبيەتتانۋ» ماماندىعى بويىنشا بٸتٸرگەندەردٸڭ ەدەبي ورتاعا ارالاسپاق تٷگٸل, وقۋ بٸتٸرگەسٸن ٸزٸم-عايىم بولاتىندىعى, بٸزدەگٸ وقۋ ورىندارىنىڭ كەسٸبيلٸگٸنٸڭ قاي دەڭگەيدە ەكەنٸن بٸلدرەدٸ. ول بٶلەك ەڭگٸمە). ول جيناققا «سىنشى» اتاعىن العانداردىڭ بەرٸنٸڭ جازعان دٷنيەسٸن تٸركەمەي, ساناۋلى, قاداۋ-قاداۋ ماقالالاردى ٸرٸكتەسە, جاراسار ەدٸ.
ولارعا ەڭ الدىمەن بەلگٸلٸ بٸر شىعارمانى تالداتپاس بۇرىن «قازاق ەدەبيەتتانۋىنىڭ اكادەمييالىق جيناعىن» قۇراستىرىپ, ايرىقشا بيٸك ٶرەدە جازىلعان ماقالالاردى وقىتقان ابزال-اق (قازۇۋ-دەگٸ «ەدەبيەتتانۋ» ماماندىعى بويىنشا بٸتٸرگەندەردٸڭ ەدەبي ورتاعا ارالاسپاق تٷگٸل, وقۋ بٸتٸرگەسٸن ٸزٸم-عايىم بولاتىندىعى, بٸزدەگٸ وقۋ ورىندارىنىڭ كەسٸبيلٸگٸنٸڭ قاي دەڭگەيدە ەكەنٸن بٸلدرەدٸ. ول بٶلەك ەڭگٸمە). ول جيناققا «سىنشى» اتاعىن العانداردىڭ بەرٸنٸڭ جازعان دٷنيەسٸن تٸركەمەي, ساناۋلى, قاداۋ-قاداۋ ماقالالاردى ٸرٸكتەسە, جاراسار ەدٸ.
ايتا بەرسەك سٶز كٶپ. بٷگٸن پوەزييامىز ٶركەندەپ, دامىپ كەتتٸ دەيتٸندەر بارشىلىق. ول قالاي دامىدى, قاي باعىتتا دامىپ بارادى, نەگٸزگٸ ەرەكشەلٸگٸ, بۇرىنعى پوەزييادان ارتىقشىلىعى ياكي كەم تۇسى قايسى دەگەنگە ەشكٸم جاۋاپ بەرمەستەن, وسىلاي ايتادى. تىنىشتىقبەك پەن ەسەنعاليدىڭ مەكتەبٸنەن تٷلەگەن بٸرەن-ساران جاستىڭ جاقسى ٶلەڭ جازعانى شىندىق شىعار. ەيتكەنمەن, تۇتاس, تولىمدى, اۋقىمدى كەڭٸستٸگٸ بار قاي جاستى اتاۋعا بولادى? مەنٸڭشە, ەرتٷرلٸ سوقپاقتىڭ بارلىعى جاقسى. بٸراق ٸزدەنٸستٸڭ يٸرٸمٸنە سٷڭگۋ ٷشٸن دە دۇرىس باعىت-باعدار كٶرسەتەتٸن بٶگەنايى بٶلەك تالداۋلار, تانىمدىق مەنٸ زور ماقالالار كەرەك-اق. ەگەر سولاي بولعاندا, بٷگٸندە ٶزٸن «ەلەمدٸك ٶرەدە جازامىز» دەپ ويلايتىنداردىڭ تالايىنىڭ جەلٸ شىعار ەدٸ ەلدەقاشان. «اڭقاۋ ەلگە ارامزا مولدا» بولۋدىڭ ەدەبيەت ٷشٸن ٶتكٸنشٸ عانا كەزەڭ ەكەنٸن تٷسٸنەر دە ەدٸ...
سونىمەن, بۇل تۋرالى ايتا بەرسەك, تاۋسىلمايتىن ەڭگٸمە بار: ول جاس قالامگەرلەردٸڭ ەدەبي بٸلٸكتٸلٸگٸ مەن بٸلٸم دەڭگەيٸنٸڭ تىم تايازدىعى, اۋدارما مەسەلەسٸنٸڭ جٷيەسٸزدٸگٸ, اۋدارلىعان ٷزدٸك تۋىندىلاردىڭ ارتىقشىلىعىن, ەر ەلدەگٸ ەدەبي ەلەمنٸڭ ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸگٸن كٶرسەتۋگە شورقاقتىعىمىز, شەتەل ەدەبيەتٸ دەسە «ولار بٸزدٸڭ قاسىمىزدا كٸم ەدٸ?» دەپ جٶندٸ-جٶنسٸز مۇرىن شٷيٸرەتٸندٸگٸمٸز, بٷگٸنگٸ ەلەمدەگٸ ەدەبي اعىمداردىڭ اياق الىسىنان ماقۇرىمدىعىمىز, اعىم دەسە بولدى, تٷرپٸدەي جىيىرىلاتىن «شارتتى رەفلەكستٸڭ» پايدا بولۋى, ەڭگٸمەنٸڭ ەلقيسساسىن «دٷنيەدە ورىس ەدەبيەتٸنەن ۇلى ەدەبيەت جوق» دەپ باستاۋعا بەيسانالى تٷردە بەيٸمدٸلٸگٸمٸز, وندا دا ٶتكەن عاسىردىڭ 50 جىلدارىنان بەرگٸ ەلەم ەدەبيەتٸن تام-تۇمداپ قانا بٸلەتٸنٸمٸز, فيلولوگييا فاكۋلتەتٸنٸڭ ستۋدەنتتەرٸ مۇحتار, عابيت, سەبيت, مۇقاعاليدان بەرگٸ ەدەبي بۋىننىڭ شىعارماشىلىعىنان حابارسىزدىعى, مەكتەپتە ەدەبيەتتەن ساباق بەرەتٸن ۇستازداردىڭ قازٸرگٸ قازاق ەدەبيەتٸنەن ەشتەڭە بٸلمەيتٸندٸگٸ, ەدەبي وقۋلىقتاردىڭ كەڭەس كەزەڭٸندەگٸ كٷيٸنشە قالۋى, ەدەبي پروتسەستٸڭ كٶركەمدٸك كٶكجيەكپەن ەمەس, تامىر-تانىستىق دەڭگەيدە قالىپتاسۋى, ەدەبي باسىلىمداردىڭ «شٶپ پەن شٶڭگەنٸ» اجىراتپاستان وقىرمانعا بٸردەي ۇسىنا بەرەتٸندٸگٸ, تالعام تارازىسىنىڭ مٷلدەم تەڭشەلٸمسٸزدٸگٸ, ت.ب. وسىلاردىڭ بەرٸن رەتكە كەلتٸرەر تەتٸكتٸڭ جوقتىعى مەن ەدەبي سانانى قالىپتاستىرۋعا, جاڭارتۋعا كەرەكتٸ ەدەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ باياعى ەسكٸ ٷلگٸدە بولۋى. بۇلاردىڭ ەربٸرٸنٸڭ ٶزٸندٸك مەسەلەلەرٸ شاش-ەتەكتەن. جٷيەسٸزدٸكتٸڭ مەيلٸنشە «ٶركەندەۋٸ» ەدەبي ورتانى «اۆگييدٸڭ اتقوراسىنا» اينالدىرعانى جاسىرىن ەمەس.
فيلولوگييا فاكۋلتەتٸنٸڭ ستۋدەنتتەرٸ مۇحتار, عابيت, سەبيت, مۇقاعاليدان بەرگٸ ەدەبي بۋىننىڭ شىعارماشىلىعىنان حابارسىزدىعى, مەكتەپتە ەدەبيەتتەن ساباق بەرەتٸن ۇستازداردىڭ قازٸرگٸ قازاق ەدەبيەتٸنەن ەشتەڭە بٸلمەيتٸندٸگٸ, ەدەبي وقۋلىقتاردىڭ كەڭەس كەزەڭٸندەگٸ كٷيٸنشە قالۋى, ەدەبي پروتسەستٸڭ كٶركەمدٸك كٶكجيەكپەن ەمەس, تامىر-تانىستىق دەڭگەيدە قالىپتاسۋى, ەدەبي باسىلىمداردىڭ «شٶپ پەن شٶڭگەنٸ» اجىراتپاستان وقىرمانعا بٸردەي ۇسىنا بەرەتٸندٸگٸ, تالعام تارازىسىنىڭ مٷلدەم تەڭشەلٸمسٸزدٸگٸ, ت.ب. وسىلاردىڭ بەرٸن رەتكە كەلتٸرەر تەتٸكتٸڭ جوقتىعى مەن ەدەبي سانانى قالىپتاستىرۋعا, جاڭارتۋعا كەرەكتٸ ەدەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ باياعى ەسكٸ ٷلگٸدە بولۋى.
ەدەبي باسىلىمدار دەمەكشٸ, ەلٸمٸزدە نە كٶپ, ەدەبي باسىلىمدار كٶپ. ەركٸم ەلٸنە قاراي شاباتىنى تٷسٸنٸكتٸ بولسا دا, وقىرمان ٸزدەپ, ەر سانىن كٷتٸپ وقيتىن بٸردە-بٸر باسىلىم جوق. كٶركەم پروزا مەن پوەزييانى ٷيٸپ-تٶگٸپ بەرگەنٸمەن, سول جارييالانعان شىعارمانىڭ ٶزگەشەلٸگٸ مەن كەمشٸن تۇستارىن تۋرالى تٸس جارمايدى. مۇندايدا وقىرمان ٷشٸن ەبٸش كەكٸلباەۆتىڭ پوۆەسٸ مەن كەيٸنگٸ جاس جازۋشىلاردىڭ جىن-شايتاندار تۋرالى تالعاۋسىز ەڭگٸمەلەرٸنٸڭ ايىرماشىلىعى جوقتاي كٶرٸنۋدٸ مٷمكٸن. قاجەت دەسەڭٸز, كٶركەم مەتٸننٸڭ بٸرەگەي ٷلگٸسٸ دەرلٸك ەبٸش اعامىزدىڭ «حانشا-دارييا حيكاياسى» ەمەس, جاستاردىڭ ٸبٸلٸستەرمەن بي بيلەپ, ارۋاقتارمەن سٷيٸسەتٸن «پوشىمى بٶلەك» «تۋىندىلارى» اناعۇرلىم قىزىق بولۋى دا عاجاپ ەمەس. كٸمنٸڭ قالاي جازاتىنى ٶز ەركٸندە دەسەك تە, تالعام ٶسپەيٸنشە, ەدەبيەتتٸڭ ٶسۋٸ دە قيىن ەكەندٸگٸن ەسكە سالا كەتۋ بٸزدٸكٸ. ال تازا ەدەبي پروتسەستٸ باقىلاپ وتىراتىن, اعى مەن قاراسىن, اسىلى مەن جاسىعىن انىقتايتىن گازەت نە جۋرنال جوق. جازۋشىلار وداعىنىڭ قۇرىلتايشىلىعىمەن تٶرت-بەس جىلدان بەرٸ «سىن» دەگەن جۋرنال شىعىپ كەلەدٸ. باس رەداكتورى - باقىت سارىبالا. ەدەبي پروتسەستٸ باقىلاپ-بارلاپ وتىرسىن دەپ ارنايى وسى جۋرنالدى شىعارعان بولۋلارى كەرەك. بٸراق جۋرنالدىڭ اتى بار دا, زاتى جوق. باسىلىمدارعا شىققان بٸرەر ماقالانى توپتاستىرىپ بەرۋدەن ۇزاي الماي كەلەدٸ. جوعارىداعى تولىپ جاتقان ەدەبي پروبلەمالاردىڭ ٶزەگٸنە ٶزٸنشە ٷڭٸلٸپ, جاستار اراسىنان سىنشىلاردى تەربيەلەۋ, ەدەبيەتتانۋشىلاردى ٶسٸرٸپ شىعارۋعا تيٸستٸ باسىلىمنىڭ بٷگٸنگٸ ٶرەسٸنە قاراپ ٶزەگٸڭە ٶرت تٷسەدٸ...
ەدەبيەتتانۋ جاڭارماي, جاڭا ەستەتيكالىق ورتا قالىپتاسپاي, بٸزدٸڭ ەدەبيەت ٶركەندەمەك ەمەس. بٸز قازاق تٸلٸن ٶزٸمٸزگە مويىنداتۋ ٷشٸن كٷرەسۋگە تيٸس حالىققا اينالدىق. ورىستٸلدٸ قاۋىمدى قازاق تٸلٸنٸڭ قۇدٸرەتٸنە تابىندىرۋ ٷشٸن, شەتەلدٸ ايتپاي-اق قويالىق, ٶزٸمٸزدەگٸ ٶزگە ۇلتتاردى ۇيىستىرۋ ٷشٸن قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ ينتەللەكتۋالدىق ٶرەسٸ مىعىم, ٶزگەلەرگە ٷلگٸ بولارلىق ساپاعا جەتۋٸ كەرەك. قازٸرشە ول مٷمكٸن ەمەستەي كٶرٸنەدٸ...
الاش احمەتبەك
